Prywatyzacja

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacja, szukaj
Prywatyzacja
Pojęcie główne
Pojęcia związane
Metody i techniki

Prywatyzacja - rozumiana jest jako przekształcenie sektora państwowego w sektor prywatny, a więc następuje w skutek zmiany właścicieli i formy własności. W szerokim znaczeniu oznacza zmianę całej struktury własności, jaka ma miejsce w danym kraju, kiedy swój udział zwiększa własność prywatna, a redukowane jest zaangażowanie państwa w gospodarkę. Z kolei w znaczeniu wąskim jest to przejście przedsiębiorstw państwowych do sektora prywatnego oraz wszelkie techniki i procedury z tym związane.

Metody prywatyzacji

  • Sprzedaż lub też przekazanie całości, elementów lub części majątku przedsiębiorstwa należącego do państwa za symboliczną kwotę – najłatwiejsza metoda, jednak rzadko stosowana. Gdy przedsiębiorstwo jest zagrożone likwidacją z racji braku nabywcy, firmę, za symboliczną kwotę przekazuje się osobie, która zaproponowała najlepszy plan naprawczy.
  • Zamiana długów na akcje przedsiębiorstw – wierzyciel otrzymuje akcje przedsiębiorstwa w zamian za wierzytelności, które ciążą na dłużniku, a których nie potrafi spłacić.
  • Bezpośrednia sprzedaż lub leasing – stosowana dla małych i średnich przedsiębiorstw. Majątek przedsiębiorstwa sprzedaje się konkretnej osobie w sposób bezpośredni, a więc bez pośrednictwa jakichkolwiek aukcji, przetargów, czy też publicznej oferty. Państwo postępuje w ten sposób zwykle gdy: ma jakieś wcześniejsze zobowiązania wobec nabywcy, występuje potrzeba szybkiego znalezienia inwestora, by uchronić zakład przed likwidacją, brakuje chętnych do zakupu firmy.
  • Aukcja – nie wymaga skomplikowanych procesów związanych z wyceną przedsiębiorstwa, ponieważ cena ustalana jest podczas aukcji.
  • Przetarg otwarty lub zamknięty – metoda mająca na celu nie tylko uzyskanie jak najwyższej ceny ze sprzedaży, ale również uzyskanie spełnienia określonych warunków.
  • Sprzedaż przedsiębiorstwa pracownikom – metoda najbardziej kontrowersyjna, gdyż różne przyjmowane stanowiska nie pozwalają na zrównanie szans w dostępie do akcji prywatyzowanych firm.
  • Kontrakty menedżerskie – metoda mająca miejsce w przypadku potrzeby wcześniejszego przeprowadzenia restrukturyzacji firmy. Z umowy, jaką odpowiedzialny organ zawiera z grupą menedżerów, wynika, iż muszą się oni podjąć restrukturyzacji i przekazać inwestorowi co najmniej 51% akcji lub udziałów tego zakładu.
  • Tworzenie spółek z udziałem kapitału zagranicznego
  • Publiczna oferta sprzedaży akcji

Cele prywatyzacji

W wąskim znaczeniu

W ujęciu makroekonomicznym

  • zmiana struktury własności w gospodarce, co jest powszechnie uważane za korzyść,

W ujęciu mikroekonomicznym

  • wzrost konkurencji i efektywności firm,
  • powstawanie nowych metod zarządzania, technologii, produktów czy inwestycji, z których przedsiębiorstwa coraz częściej korzystają,

W szerokim znaczeniu

  • wzrost jakości dóbr i usług,
  • spadek roli państwa w gospodarce, a więc także spadek wydatków rządowych,
  • wzrost dochodów rządowych (ze sprzedaży zakładów oraz uzyskiwanych później podatków)

Płaszczyzny prywatyzacji

  • oddolna - inaczej założycielska, polega na powstaniu nowych przedsiębiorstw poprzez wyeliminowanie wpływu administracji publicznej
  • odgórna - inaczej prywatyzacja sektora publicznego, polega na przekształceniu sektora państwowego i komunalnego w prywatny
  • reprywatyzacja - zwrot mienia zabranego właścicielom niezgodnie z prawem

Bibliografia

  • Bałtowski M. (1998), Prywatyzacja przedsiębiorstw państwowych. Przebieg i ocena, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
  • Borowiecki R. (red.) (1992), Prywatyzacja przedsiębiorstw, Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa, Warszawa - Kraków
  • Prusek A. (2005), Prywatyzacja polskiej gospodarki. Cele, programy i ocena jej rezultatów, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków
  • Surdykowska S. T. (1996), Prywatyzacja, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Autor: Kinga Danek