Koszty

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacja, szukaj
Istnienie tego portalu jest możliwe dzięki wyświetlaniu reklam.
Nie musisz klikać. Po prostu wyświetlaj.
Stosujemy wyłącznie nieagresywne reklamy Google.

"Koszty są kategorią ekonomiczną, która oznacza wyrażoną w pieniądzu wartość pracy ludzkiej oraz zasobów majątkowych przedsiębiorstwa zużytych w danym okresie w celu wytwarzania wyrobów, świadczenia usług i sprawowania funkcji”. Istotą kosztów jest wykorzystanie różnych czynników związanych z prowadzoną działalnością przedsiębiorstwa, które są wyrażone w jednostkach wartościowych.

Celowe zużycie czynników można uznać za koszt jeśli dotyczy określonego przedziału czasowego. Zazwyczaj jest to miesiąc, okres sprawozdawczy lub rok obrotowy.

Kosztem nazywamy jedynie zużycie powstałe w związku ze zwykłą, normalną działalnością przedsiębiorstwa, na którą składają się takie fazy procesu gospodarczego jak: zaopatrzenie, produkcja, sprzedaż i zarządzanie (E. Nowak, 2008, s. 166). Do kosztów nie zaliczamy więc zużycia spowodowanego zdarzeniami losowymi, zaniechanie lub zawieszenie pewnego rodzaju działalności, zużycie związane z utrzymaniem nieczynnych zakładów lub wydziałów, które są stratami nadzwyczajnymi (B. Gierusz, 1998, s. 277).

Koszty, a wydatki

Wydatek to każdy rozchód środków pieniężnych, bez względu na cel tego rozchodu. Każdy koszt jest związany z wydatkiem, ale nie każdy wydatek jest kosztem.

Wydatki, które nie są kosztami:

  • ”rozchód środków pieniężnych o charakterze strat nadzwyczajnych,
  • spłaty kredytów,
  • wpłaty do budżetu podatków nie mających charakteru kosztów (podatek dochodowy, wpłaty wynagrodzeń ponad normę),
  • wypłatypożyczek i zaliczek” (B. Gierusz, 1998, s. 277-278).

Koszt może wystąpić zarówno wcześniej, równolegle jak i później niż wydatek. Wyróżniamy trzy typy zależności pomiędzy ponoszeniem kosztów oraz wydatków:

  1. "wydatek nastąpił w okresie wcześniejszym niż został poniesiony koszt,
  2. wydatek nastąpił w tym samym okresie co koszt,
  3. wydatek nastąpił w okresie późniejszym w stosunku do poniesionego kosztu” (E. Nowak, 2008, s. 169).

Obiekty odniesienia kosztów

Obiekty odniesienia kosztów są to jednostki, które zostały wyodrębnione w przedsiębiorstwie na podstawie określonych kryteriów. Dla nich gromadzi się i ustala koszty w systemie ewidencyjnym rachunkowości. Pomiędzy tymi jednostkami, a kosztami zachodzą związki przyczynowo skutkowe. Dzięki wyodrębnieniu wielu obiektów odniesienia kosztów możliwe jest przypisanie poszczególnych składników kosztów konkretnym wielkościom. Są one bezpośrednimi przyczynami powstawania kosztów.

Obiekty odniesienia kosztów wyodrębnia się pod względem: rodzajowym, funkcjonalnym, podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym. Obiekty te można szeregować zgodne ze strukturą hierarchiczną. I tak najwyżej w hierarchii może znajdować się przedsiębiorstwo jako całość, a najniżej np. wytworzone produkty i czynniki produkcji. "Wskazanie obiektów odniesienia kosztów jest podstawą podziału ogółu kosztów przedsiębiorstwa na określone składniki” (E. Nowak, 2008, s. 168).

Klasyfikacja kosztów

Układ rodzajowy kosztów

Koszty w układzie rodzajowym ewidencjonuje się na kontach zespołu 4 zakładowego planu kont. Poniesione koszty księguje się po stronie debetowej, a po stronie kredytowej wszelkie inne zmniejszenia. Układ rodzajowy kosztów obejmuje następujące pozycje:

  • "Amortyzacja,
  • Zużycie materiałów i energii,
  • Usługi obce (transportowe, remontowe, sprzętowe),
  • Wynagrodzenia,
  • Świadczenia na rzecz pracowników,
  • Podatki i opłaty,
  • Usługi bankowe,
  • Pozostałe koszty”.

Układ funkcjonalno-podmiotowy

Koszty w tym układzie związane są z określoną sferą działalności (funkcją gospodarczą).

"W ramach tego układu wyróżnia się:

  • Koszty fazy zaopatrzenia,
  • Koszty fazy produkcji,
  • Koszty fazy sprzedaży”.

Układ kalkulacyjny

Układ ten pozwala określić związek pomiędzy kosztami, a poszczególnymi produktami wytwarzanymi w jednostce gospodarczej. W tym przypadku można koszty podzielić na koszty bezpośrednie i pośrednie. Układ kalkulacyjny pozwala na ustalenie jednostkowego kosztu wytworzenia wyrobów, według następujących pozycji kalkulacyjnych:

"Materiały bezpośrednie (z kosztami zakupu)

+ płace bezpośrednie wraz z narzutem

+ inne koszty bezpośrednie

= koszty bezpośrednie ogółem

+ koszty wydziałowe

= techniczny koszt wytworzenia

+ koszty ogólnego zarządu

= całkowity, rzeczywisty koszt wytworzenia

+ koszty sprzedaży

= koszt sprzedanych produktów” (B. Kołosowska, 1995, s. 155-158).

Bibliografia

  • Kołosowska B., Klasyfikacja i ewidencja kosztów, w: Podstawy rachunkowości, red. S. Sojak i J. Stankiewicz, TNOIK, Toruń 1995.
  • Gierusz B., Podręcznik samodzielnej nauki księgowania, ODDK, Gdańsk 1998.
  • Nowak E., Rachunkowość, kurs podstawowy, PWE, Warszawa 2008.

Autor: Anna Baran

Istnienie tego portalu jest możliwe dzięki wyświetlaniu reklam.
Nie musisz klikać. Po prostu wyświetlaj.
Stosujemy wyłącznie nieagresywne reklamy Google.