Koszty uzyskania przychodów

Koszty uzyskania przychodów
Polecane artykuły


W celu uzyskania przychodu jednostka gospodarcza musi ponosić koszty, nierozerwalnie związane są one z funkcjonowaniem podmiotów gospodarczych występujących na rynku. Koszty ponosi również każda osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą jak i nie prowadząca takiej działalności a będąca pracownikiem.

Koszty pokazują sumę nakładów poniesionych na to aby uzyskać przychód. Składają się na to zużycie czasu pracy zatrudnionych pracowników, zużycie materiałów, energii, narzędzi pracy, urządzeń i różnego rodzaju maszyn, a także budynków, hal produkcyjnych, gruntów itp.

W jednostkach gospodarczych koszty mogą być ujmowane w dwóch układach:

  • układ kosztów według rodzaju (koszty rodzajowe),
  • układ kalkulacyjny (miejsce powstawania kosztów).

Rodzaje kosztów jednostkowych

Układ rodzajowy pokazuje jakiego rodzaju koszty ponosi jednostka gospodarcza, dzieli się je na:amortyzację, zużycie materiałów i energii, usługi obce, podatki i opłaty, wynagrodzenia, ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia, pozostałe koszty.

  • amortyzacja - jest to zużywanie się środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych. Poprzez amortyzację następuje utrata wartości poszczególnych środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych. Suma odpisów amortyzacyjnych stanowi ich umorzenie. Koszt amortyzacji jest kosztem niepieniężnym (za amortyzacją nie idzie wydatkowanie pieniądza, taki wydatek został dokonany wcześniej, podczas zakupu danego środka trwałego, czy wartości niematerialnej i prawnej).
  • zużycie materiałów i energii - jest to zużycie do produkcji i usług różnego rodzaju materiałów, zapasów, surowców, a także zużycie energii elektrycznej, cieplnej.
  • usługi obce - pokazuje ponoszone przez jednostkę gospodarczą zakupy usług od zewnętrznych podmiotów działających na rynku niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej są to usługi pocztowo – telekomunikacyjne, internetowe, transportowe, remontowe, usługi sprzątania itp.
  • podatki i opłaty - obejmuje ona podatki publiczno – prawne np. podatek od nieruchomości i opłaty np. za prowadzenie konta bankowego, opłaty rejestracyjne i inne. Nie ujmuje się tutaj podatku dochodowego od osób fizycznych i podatku dochodowego od osób prawnych.
  • Wynagrodzenia - zakwalifikowane są tutaj koszty związane z wynagrodzeniem dla pracowników zatrudnionych w jednostce gospodarczej w kwocie brutto, która obejmuje składki na ubezpieczenia społeczne płacone przez pracownika w wysokości 13,71% kwoty brutto oraz podatek dochodowy od osób fizycznych w wysokości 18% lub 32%.
  • ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia - pozycja ta obejmuje składki na ubezpieczenia społeczne płacone za pracowników a finansowane przez pracodawcę oraz inne świadczenia ponoszone na rzecz pracowników np. odzież robocza.
  • pozostałe koszty rodzajowe - przedstawia się tutaj pozostałe koszty nie ujęte w wyżej wymienionych kosztach są to np. podróże służbowe, ryczałty samochodowe.[1]

Podział kosztów według miejsca ich powstania

W układzie kalkulacyjnym ujmuje się koszty w związku z miejscem ich powstawania, częściej stosowany jest on w jednostkach produkcyjnych, w jednostkach usługowych (do których należy branża turystyczna stosowany jest rzadziej). W ramach układu kalkulacyjnego wyróżniamy:

  • Koszty działalności podstawowej- produkcyjnej
  • Koszty działalności podstawowej- handlowej
  • Koszty wydziałowe
  • Koszty działalności pomocniczej
  • koszty zakupu
  • Koszty sprzedaży
  • Koszty zarządu
  • Rozliczenie kosztów działalności

Klasyfikacja kosztów ze względu na:

1.ZWIĄZEK DZIAŁALNOŚCIĄ JEDNOSTKI:

  • Koszty działalności operacyjnej
    • Podstawowej
    • Pozostałe koszty operacyjne
  • Koszty działalności finansowej

2.ZWIĄZEK Z WIELKOŚCIĄ PRODUKCJI:

  • Koszty stałe- to takie, które nie wykazują większych zmian mimo że produkcja wzrasta lub maleje są to np. koszty ogólnego zarządu koszty amortyzacji.
  • Koszty zmienne (proporcjonalne, progresywne, degresywne, regresywne)-to takie, które rosną gdy produkcja rośnie i maleją gdy produkcja spada np. koszty zużycia materiałów.
  • Koszty semistałe (skokowo-stałe)
  • Koszty mieszane

3.ZWIĄZEK Z WYCENĄ PRODUKTÓW:

  • Koszty produktu
  • Koszty okresu

4.ZWIĄZEK KOSZTÓW Z PRODUKTEM:

  • Koszty pośrednie-wiążą się z większym zakresem funkcjonowania jednostki gospodarczej są to np. koszty ogólnego zarządu.
  • Koszty bezpośrednie- tzn. bezpośrednio związane z powstaniem danego produktu lub usługi np. płace osób bezpośrednio produkujących, czy wytwarzających daną usługę.

5.WPŁYW NA DECYZJE:

  • Koszty istotne (decyzyjne)
  • Koszty nieistotne (niedecyzyjne)[2] [3]

Koszty uzyskania przychodów

Według ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych "Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w Art. 16. Ust.1" [4] czyli kosztów, które nie stanowią kosztów uzyskania przychodów.

Istnieje kilka zasad, według których ustala się wysokość tych kosztów, są to m.in.:

  • Jeżeli koszty zostały poniesione w obcej walucie, wówczas przelicza się je na polski złoty według średniego kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego, który poprzedza dzień poniesienia kosztu
  • Dzień, w którym powstał koszt uzyskania przychodu to dzień w którym koszt znajdzie swoje odzwierciedlenie w księgach rachunkowych
  • Koszt uzyskania przychodów to koszt, który już wystąpił, a nie ten, który dopiero się pojawi[5]

Jak wspomniano wyżej również pracownicy ze stosunku pracy ponoszą koszty uzyskania. Wysokość ich uzależniona jest od ilości zawartychumów o pracę i od tego czy zakład pracy położony jest w miejscowości innej niż miejsce zamieszkania pracownika.[6]

Bibliografia

Przypisy

  1. Wawrzyńczak-Jędryka B. (red.) (2009), Rachunkowość mini-meritum, praca zbiorowa pod redakcją ABC a Wolters Kluwer business, Warszawa, s. 474-475.
  2. Matuszewicz J., Matysiewicz P. (2003), Rachunkowość od podstaw, Finans-Servis Zespół Doradców Finansowo-Księgowych, Warszawa, s. 242-244
  3. Dobija M. (2008). Rachunkowość zarządcza i controlling, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
  4. Ustawa z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych DZ.U. 1992, Nr 21 poz.86.
  5. Rachunkowość i podatki organizacji pozarządowych, Fundacja rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, Warszawa, s. 19-24
  6. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych DZ.U. 1991, Nr 80 poz.350

Autor: Magdalena Kysiak, Justyna Kurzawa

Uwaga.png

Treść tego artykułu została oparta na aktach prawnych.

Zwróć uwagę, że niektóre akty prawne mogły ulec zmianie od czasu publikacji tego tekstu.