Ustawa

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacja, szukaj

Ustawa - jest to akt parlamentu którym może być uregulowana każda kwestia (stan rzeczy, stosunek społeczny) nie będąca przedmiotem regulacji konstytucyjnej. W demokratycznych państwach materie szczególnie istotne z punktu widzenia obywateli mogą być uregulowane wyłącznie w ustawie (tzw. materie ustawowe).

Do materii ustawowych zalicza się między innymi następujące kwestie:

  • prawa i obowiązki obywateli
  • przepisy prawa karnego
  • przepisy podatkowe i zagadnienia gospodarki finansowej państwa
  • ustanawianie monopolów
  • ustanowienie budżetu
  • wprowadzenie stanów nadzwyczajnych (stan wojny, stan wyjątkowy, stan klęski żywiołowej)
  • normy regulujące strukturę państwa i samorządów.

W Polsce z ustawą muszą być zgodne wszystkie niższe akty normatywne (tzw. akty podustawowe). Ustawy zaś muszą być zgodne z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie.

Procedury tworzenia ustaw są niewątpliwie najbardziej złożone spośród wszystkich procedur tworzenia prawa. Trudno jest podać jakiś wspólny schemat postępowania, choćby z tego powodu, że parlamenty mają różny ustrój (mogą być jedno lub dwu izbowe), a w procesie tworzenia ustawy partycypują często także inne organy. Bez większego ryzyka powiedzieć jednak można, iż w toku tworzenia ustaw wyróżnić można następujące etapy, które składają się na pojęcie drogi czy też trybu ustawodawczego:

  • inicjatywa ustawodawcza
  • dyskusja nad projektem
  • głosowanie
  • podpisanie i ogłoszenie

Tryb ustawodawczy może mieć jednak charakter znacznie bardziej złożony w zależności od ustroju państwa. W Polsce wydatnie go komplikuje fakt, iż w postępowaniu ustawodawczym w takiej lub innej formie biorą udział aż trzy organy: Sejm, Senat i Prezydent.

Szczególnym rodzajem ustawy jest konstytucja, czyli tzw. ustawa zasadnicza. Jest tylko jeden akt normatywny o tej nazwie i randze w państwie, chyba że mamy do czynienia z państwem federacyjnym w którym obok ogólnopaństwowej obowiązują konstytucje stanowe (np. USA) czy republikańskie (np. Federacja Rosyjska). Ustawa zasadnicza jest aktem o najwyższej mocy obowiązywania, fundamentem normatywnym całego systemu prawa. Zgodne z nią muszą być wszystkie inne akty normatywne.

Bibliografia

  • "Wstęp do prawoznawstwa", Tomasz Stawecki, Piotr Winczorek, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2003 rok, strony 149 - 152,
  • "Wstęp do prawoznawstwa", Lech Morawski, TNOiK, Toruń 2006 rok, strony 114 - 119.

Autor: Dariusz Szymla