Projekt

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacja, szukaj
Projekt
Pojęcie główne
Pojęcia związane
Metody i techniki


Projekt - jest tymczasowym przedsięwzięciem, który ma na celu stworzenie unikalnej usługi lub produktu, gdzie charakterystyka tymczasowości określa, że to przedsięwzięcie ma bardzo ściśle określony początek i koniec, zaś unikalność oznacza, że usługa lub produkt w zauważalny sposób jest całkowicie inna niż wszystkie podobne usługi bądź produkty. Pojęcie projektu wymaga sprecyzowania głównych cech. Nalezą do nich: cel, niepowtarzalność, złożoność, określoność, zmienność, zaangażowanie zasobów ludzkich, ograniczoność czasowa.

Atrybuty projektu

Do podstawowych atrybutów projektu należy zaliczyć:

  • zdefiniowanie w czasie,
  • niepowtarzalność (jednorazowość),
  • złożoność,
  • celowość.

Każdy projekt musi mieć szczegółowo określone terminy. Muszą one dotyczyć nie tylko projektu jako całości, ale każdego zadania w nim wykonywanego. Służy temu plan projektu.

Projektem nie można nazwać pojedynczego zadania lub też zestawu niepowiązanych zadań. Wszystkie zadania wykonywane w projekcie muszą przyczyniać się do realizacji celów. Nie wolno w projekcie realizować zadań nie przyczyniających się do osiągnięcia celów, ponieważ zmniejsza to efektywność projektu.

Na osiągnięcie celów projektu ma wpływ wiele czynników, przy czym jako krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami należy rozumieć "zasadnicze cechy projektu bądź zdarzenia, które mogą wystąpić i wpłynąć na osiągnięcie zamierzonych celów projektu" (Spałek, 2004, s. 12)

Projekty często występują pod różnymi nazwami, np.: przedsięwzięcie, zmiana, inwestycja, restrukturyzacja, reorganizacja, wdrożenie, uzdrowienie sytuacji, wprowadzenie produktu na rynek. Początkowo pojęcie projekt nie przyjęło się w polskich firmach, jednak w ostatnich latach można zauważyć coraz częstsze jego używanie.

Człowiek realizował projekty od dawna. Pierwsze projekty, których dokumenty się zachowały, to chiński mur oraz egipskie piramidy. Jednak współczesne zarządzanie projektami zaczęło się od projektu Manhattan, którego celem było opracowanie bomby atomowej.

Projekty, które są nadrzędnymi wobec innych (np. w układzie projekt główny - projekty szczegółowe) nazywamy programami.

Klasyfikacja projektów

Ze względu na przedstawione cechy projektów, można podczas klasyfikacji wyróżnić osiemnaście kryteriów:

Kryterium Projekty
Przeznaczenie
  • wewnętrzne
  • zewnętrzne
Natura
  • finansowe
  • administracyjne
  • techniczne
  • handlowe
Oczekiwanie
  • wycinkowe
  • kompleksowe
Wielkość
  • duże
  • małe
Obszar zastosowań
  • nowe produkty
  • naprawy
  • badania i rozwój
  • informatyka
Oczekiwana rentowność
  • redukcja kosztów produkcji
  • zwiększenie wydajności
  • badania
  • wprowadzenie nowego produktu
Charakter
  • identyfikacyjne
  • diagnostyczne
  • prognostyczne
Ryzyko określany jest poziom ryzyka (duży, średni, mały)
Wartość ekonomiczna projektu określa się odpowiedni poziom wartości ekonomicznej
Czas realizacji ustala się kategorie (np. czas realizacji do 3 miesięcy)
Rodzaj wykorzystywanej technologii
Poziom nowości
  • wysoki
  • niski
  • brak
Cel innowacji
  • tworzenie
  • testowanie
  • upowszechnianie
Zasięg
  • wewnątrzorganizacyjne
  • lokalne
  • regionalne
  • krajowe
  • międzynarodowe
  • globalne
Zakres
  • koncepcyjne
  • realizacyjne
  • kompleksowe
Skomplikowanie
  • strategiczne
  • taktyczne
  • operacyjne
Oczekiwany efekt
  • procesowe
  • inwestycyjne
  • przychodowe


Podstawowe parametry projektu

Zgodnie z definicją, istotą projektów określanych jako złożonych przedsięwzięć jest ich określoność. Dotyczy ona wielkości charakteryzujących projekt, inaczej mówiąc podstawowych parametrów projektu, czyli:

Celem zrealizowania projektu jest osiągnięcie wyżej określonych parametrów na wyżej założonym poziomie.

Parametr kosztowy w najczęstszy sposób wyrażany jest w formie limitu nakładów i kosztów, który nie powinien być przekroczony. Limit ten również powinien dotyczyć głównych części składowych projektu.
Czas wyrażany jako parametr projektu można rozumieć dwojako: wyznacza on okres, w którym dany projekt powinien być zrealizowany lub wyznacza kalendarzowe terminy realizacji projektu.
Zakresem projektu określamy nic innego jak dokładnie to czego wymaga klient. Jego wymagania mają charakter priorytetowy, a ze względu na to, że całe przedsięwzięcie jest dofinansowane z jego budżetu to i on jest głównym interesariuszem projektu odnosząc z jego sukcesu największe korzyści. Jasne określenie wymagań przez klienta jest pomocne przede wszystkim wykonawcom projektu, ale także pomaga zleceniodawcy zrozumieć poszczególne etapy, które zachodzą przy jego realizacji. Zakres projektu to narzędzie, również pomocne przy sposobie podziału odpowiedzialności za projekt pomiędzy stroną wykonującą, a zlecającą oraz ścisłym określeniu prac wykonawcy i wielkości wkładu w dany projekt.

Specyfikacja klienta projektu

Specyfikacja klienta projektu to jak najlepsze zrozumienie wymagań określonych przez klienta. Od samego początku projekt powinien zostać zdefiniowany przez wykonawcę najlepiej i najszerzej jak to jest tylko możliwe. Dzięki tak szeroko opisanemu poznaniu wymagań wykonawca może dokładnie poznać zakres działań, który musi zrealizować, klient zaś pozostaje świadomy w tym czego może oczekiwać. Do specyfikacji klienta projektu zalicza się również wstępne zapytania ofertowe, zmiany, prośby, sugestie, a także na przykład pisemne rysunki, wstępne rysunki. Wszystkie zaistniałe działania prowadzą do określenia wstępnej propozycji projektu.

Wartość projektu

Ponieważ wartością możemy nazwać wszelkie zalety, które cechują dany przedmiot to jako wartość projektu można uznać pozytywne aspekty projektu czyli wszystko to co jest zaletą przynoszącą nam korzyść. Wartością projektu nie są jednak tylko i wyłącznie cechy produktu, który otrzymamy po zakończeniu realizacji projektu, ale są to również takie elementy jak wiedza, którą nabyliśmy podczas prac projektowych i dzięki nim, procedury wewnętrzne, które dzięki prowadzeniu projektu zostały udoskonalone oraz wszelkie relacje, które udało nam się nawiązać z wykonawcami projektu. Wartość projektu to korzyści, które są ściśle związane z procesem jego realizacji jak również jego znaczeniem oraz celem, który chcemy osiągnąć poprzez realizację tego projektu. Bardzo istotne są również takie elementy jak fakt czy projekt jest opłacalny i ważny z punktu widzenia ekonomicznego i pozaekonomicznego. Wartość danego projektu wynika z wizji osiągnięcia korzyści ponieważ właśnie to stanowi źródło atrakcyjności danego projektu.

W celu dokonania analizy wartości projektu powinniśmy zwrócić szczególną uwagę na takie aspekty jak:

  • wartość użytkowa – czyli zdolność zaspokajania potrzeb ludzkich,
  • wartość wymienna – w wypadku jeśli projekt ten jest wymienialny na inne dobra,
  • wartość projektu dla inwestora lub klienta,
  • wartość likwidacji projektu – w wypadku kiedy chcemy zrezygnować z kontynuacji projektu,
  • wartość szacunkowa – w sytuacji kiedy nie posiadamy informacji potrzebnych do dokładnej wyceny.

W badaniu wartości projektu należy wziąć pod uwagę „cykl życia projektu”, a więc cykl, który pokazuje etapy od początku czyli od powstania projektu do jego zakończenia. Modeli obrazujących cykl życia projektu jest wiele. Jednym z takich modeli, jest model według, którego cykl życia projektu powinniśmy podzielić na cztery fazy. Pierwszą z nich jest projektowanie. W tej fazie dopiero uświadamiamy sobie, że potrzebujemy stworzyć całkowicie nowy produkt. Drugą fazą jest planowanie, a więc nasze działania (wykonanie planu działań i organizowania wykonawstwa tego projektu) prowadzące do poukładania całej wizji przedsięwzięcia w logiczną i spójną całość tak, aby umożliwić sprawne kontynuowanie kolejnej czyli trzeciej fazy cyklu – realizacji. Realizacja to oczywiście sukcesywne wykonywanie krok po kroku zaplanowanych wcześniej zadań, ale też przede wszystkim koordynacja i nadzorowanie prac. Ostatnią fazą jest zakończenie – tutaj stoi przed nami zadanie porównania wyniku końcowego z naszym ustalonym na początku produktem przez zleceniodawcę.

Bibliografia

Autor: Janusz Dziedziak