Konsument

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacja, szukaj

Konsument - końcowe ogniwo procesu ekonomicznego, przebiegającego odo wyprodukowania towaru przez producenta (profesjonalistę, przedsiębiorcę) poprzez wielkie formy obrotu produktem jako towarem, aż do nabycia tego towaru przez osobę, która ma ten towar użyć, zużyć czy używać nie traktując go jako dobro nadające się do dalszego obrotu, a dobro mające służyć jej samej lub jej gospodarce. (E. Łętowska, 2001 s. 83)

Jest to podmiot gospodarczy zgłaszający popyt na dobra zaspokajające jego potrzeby. Konsument działa w ramach szczególnej jednostki organizacyjnej, jaką jest gospodarstwo domowe. Tam dokonują się różnorodne procesy gospodarcze.

Gospodarstwa domowe są wyodrębnionymi, ekonomicznie samodzielnymi mikropodmiotami. Obok przedsiębiorstw są one głównymi podmiotami gospodarczymi w gospodarce rynkowej. Bardzo często pojęcie gospodarstwo domowe jest używane zamiennie z pojęciem konsument.

Pojęcie konsument jest oczywiście terminem węższym od pojęcia gospodarstwo domowe, gdyż może ono obejmować więcej niż jednego konsumenta. Ponadto gospodarstwo domowe jest traktowane jako odbiorca towarów i usług i dostawa ważnego czynnika produkcji jakim jest praca, dzięki której osiąga ono dochody. Dziecko w gospodarstwie domowym jest konsumentem, ale nie jest aktywnym uczestnikiem procesu gospodarczych, nie pracuje. Dlatego w teorii ekonomii i praktyce gospodarczej za podmiot gospodarczy uznawane jest gospodarstwo domowe, a nie indywidualny konsument.

Ujęcie szerokie

Termin KONSUMENT w ogólnym ujęciu jest stosowany dla określenia jakiejś jednostki konsumującej. Przez konsumenta najczęściej rozumie się podmiot ekonomiczny, który spożywa nabyte produkty. Konsumentem możemy też nazwać osobę lub grupę osób, przedsiębiorstwo, czy organizację, która korzysta z wartości użytkowej produktu. Każde ujęcie jednak kieruje nas do finalnego konsumenta, który nabywa i użytkuje dobro".

Człowiek nie jest tylko uczestnikiem rynku produktów konsumpcyjnych, ale może również występować jako uczestnik rynku pracy, który reprezentuje podaż pracy. Jednostka może być także uczestnikiem rynku finansowego, gdy zabiega o korzystne lokaty swoich środków finansowych, lub gdy chce zaciągnąć zobowiązania finansowe.

W naukach ekonomicznych pojęcie konsumenta nie jest traktowane jednoznacznie. Stosuje się je bowiem zamiennie z innymi terminami: klient, nabywca czy użytkownik. Jednak każde z tych pojęć oznacza inne funkcje, które pełni jednostka. Najczęściej jednak konsumenta traktuje się jako indywidualny podmiot konsumpcji, którego działalność jest nastawiona na zaspokojenie potrzeb konsumpcyjnych.

"Konsument, będąc integralnym uczestnikiem rynku, ma na nim znacznie słabszą pozycję:

  • znajduje się na rynku powodowany koniecznością zaspokojenia swoich potrzeb, a więc w sytuacji dla siebie przymusowej, co ogranicza jego swobodę działania, osłabia jego pozycję i powoduje, że wobec braku innych alternatywnych rozwiązań staje się on gotowy do zaakceptowania proponowanych mu warunków,
  • ze względu na skalę i tempo zmian będących rezultatem postępu cywilizacyjnego, nie mając odpowiedniej wiedzy ani doświadczenia, często nie jest przystosowany do roli konsumenta,
  • dysponuje z reguły mniejszą ilością czasu wolnego i środków do zaspokojenia swoich potrzeb oraz dochodzenia ewentualnych roszczeń, co w praktyce oznacza, że nie jest stroną równorzędną dla biznesu, a jego prawa mogą być poważnie zagrożone (konsument wobec coraz silniejszych grup producentów, sprzedawców

i usługodawców, a także braku wiedzy potrzebnej do prowadzenia czynności prawno-administracyjnych jest słabszy w przypadku dochodzenia swoich praw),

  • nie jest wyposażony w tak rozległą wiedzę towaroznawczą, techniczną, ekonomiczna

i prawną oraz nie ma takiego doświadczenia rynkowego, jakim dysponują przedsiębiorstwa (często nie potrafi sobie radzić z nowymi technikami handlu, narzuconymi warunkami sprzedaży, agresywnym marketingiem),

  • występuje na rynku z reguły pojedynczo, a sprzedawcy i producenci są członkami różnych wspierających ich organizacji, działają w otoczeniu rzeszy doradców i ekspertów".

"Aby wzmocnić pozycję konsumenta na rynku towarów i usług sformułowano katalog podstawowych praw konsumentów, które obejmują:

  • Prawo do ochrony przed produktami i usługami niebezpiecznymi dla zdrowia

i życia, co oznacza, że towary i usługi oferowane konsumentowi nie mogą stanowić zagrożenia dla jego życia i zdrowia ,

  • Prawo do ochrony interesów ekonomicznych poprzez zaspokojenie podstawowych potrzeb, dostęp do towarów i usług odpowiadającej jakości ich cenom oraz zapewnienie rzetelnej informacji pozwalającej na dokonywanie racjonalnych wyborów zgodnie z indywidualnymi życzeniami i potrzebami,
  • Prawo do rzetelnej informacji o towarach i usługach oraz edukacji konsumenckiej, co oznacza, że konsumenci muszą mieć możliwość dokonania świadomego (racjonalnego) wyboru dóbr i usług konsumpcyjnych na rynku,
  • Prawo do pozytywnego załatwienia uzasadnionych reklamacji, skarg

i roszczeń, co oznacza konieczność zapewnienia konsumentom pomocy przy dochodzeniu swoich praw,

  • Prawo do reprezentacji i zrzeszania się, co oznacza, że konsumenci powinni mieć możliwość oraz warunki do zrzeszania się w prezentowania swojego stanowiska we wszystkich sprawach ich dotyczących".

Bibliografia

  • Bekasik J. (2001), Ekonomia, PWN, Warszawa, s. 44.
  • Dach Z. (2005), Mikroekonomia, SYNABA, Kraków, s. 93.
  • Dąbrowska A. (2001), "Polityka konsumencka realizowana w latach 1998-2001, Handel Wewnętrzny. Marketing - Rynek - Przedsiębiorstwo 4-5/2001", Oficyna Wydawnicza A & Z, Warszawa, s. 21.
  • Dąbrowska A., Janoś-Kresło M., Ozimek I. (2005), "Ochrona i edukacja konsumentów we współczesnej gospodarce rynkowej", Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa, s. 5.
  • Łatowska E. (2001), Ochrona niektórych praw konsumentów, PWN, Warszawa, s. 83.

Autor: Paulina Mental, Tomasz Szymczyk