Definicja

Definicja
Polecane artykuły


Definicja - wypowiedź informująca o znaczeniu danej nazwy, sposobie jej rozumienia w danym języku. Ustalenie znaczenia nazwy przez wprowadzenie definicji to to samo co ustalenie jej pojęcia. W budowie każdej definicji można ustalić trzy człony:

  • definiendum - to wyraz definiowany,
  • łącznik - to zwrot łączący definiendum z definiensem,
  • definiens - to wyrażenie, za pomocą którego definiujemy wyraz definiowany

Rodzaje definicji

  • Ze względu na budowę
  1. klasyczne - o budowie A jest to B mające cechę C
  2. nieklasyczne - nieposiadające wyżej wskazanej budowy
  • Ze względu na to, do czego definicja się odnosi
  1. nominalne - odnoszące się do języka
  2. realne - odnoszące się do przedmiotu
  • Ze względu na zadania
  1. sprawozdawcze - informują jak definiowana nazwa jest rozumiana w danym języku
  2. projektujące - ustalają znaczenie wyrazu na przyszłość

Opis wybranych definicji

  • Definicja realna – jest pojęciem przekazu logicznego i może być autentyczna jak i złudna.

W momencie, gdy wspominamy o definiowanej (realnej) rzeczy pojęcie definicja nawiązuję do konkretnego typu operacji poznawczej kierującej się do zrozumienia czym jest definiowana rzecz. Przy opisie danej rzeczy, przedmiotu używamy jak najwięcej cech, charakterystycznych określeń, tak, aby w jak najbardziej prosty a zarazem precyzyjny sposób opisać konkretny przedmiot. Definicje realne mogą być:

  1. Indywiduów (np. trójkąt równoboczny to taki trójkąt, który ma wszystkie boki równe).
  2. Gatunków (np. numer PESEL) [1]
  • Definicja nominalna- pojęcie "definicja” nawiązuje do określenia jako operacji o charakterze wewnątrz- językowym. Zadaniem definicji nominalnej jest wyjaśnienie sensu wyrazu użytkownikom języka, którym pojęcie to jest obce.

Wyróżniamy następujące rodzaje definicji nominalnej:

  1. Projektujące
  2. Sprawozdawcze
  3. Regulujące

Definicje projektujące - wraz z użyciem tej definicji przypisujemy nowe znaczenie wyrazom. Jej zadaniem jest zainicjowanie nowych słów do języka lub przypisanie starym słowom nowego znaczenia.

Definicje sprawozdawcze - będą prawdziwe jeśli definiowane pojęcie ma znaczenie w podanym języku, a fałszywe natomiast wtedy, gdy słowo to nie posiada ukierunkowanego znaczenia.

Definicje regulujące - "definicja” która zawiera pierwsze nie do końca jasne określenie wyrazu i przekształca je tak, aby konkretnie sprecyzować znaczenie.

  • Definicja werbalna- treść pojęcia jest wyjaśniana za pomocą słów.

Definicje werbalne dzielą się na:

  1. Definicje równościowe- zawiera w sobie trzy części (definiendum, definiens i spójka definiacyjna).

Mogą być przytaczane:

  • w stylizacji rzeczowej
  • w stylizacji sementycznej
  • w stylizacji słownikowej

Wyróżniamy podkategorie definicji równościowej takie jak:

  • Definicje wyraźne (konkretne)
  • Definicje w uwikłaniu (kontekstowe)
  • Definicje klasyczne (zawiera dwie części genus proximus co oznacza rodzaj najbliższy i differentia specyfica co znaczy różnica gatunkowa.) [2]
  1. Definicje nierównościowe - to takie definicje które nie zestawiają tematyki lub istoty definiendum i definiensa.

Można wyróżnić:

  • Definicje indukcyjne
  • Definicje przez postulaty
  • Definicje warunkowe

Definicja indukcyjna to definicja cyklu prawidłowo pogrupowanego, w którym można wyróżnić fragmenty wyjściowe jak i fragmenty otrzymane z wyjściowych. W definicji tej można wyróżnić dwie części, pierwsza z nich to warunek końcowy tzw wyjścia, a druga część to warunek indukcyjny.

Definicja przez postulaty w tej definicji chodzi o to, że danego słowa używa się kilka razy w zdaniu opisującym tą definicję. Najczęściej tego rodzaju definicje można zauważyć w opisach wyrażeń matematycznych, definicjach matematycznych, bądź interpretacjach.

Definicja warunkowa w tego typu definicjach opisywane podejście dopasowuje się do operacji z tym związanymi.

  • Definicja ofensywna (deiktyczna)- w tej definicji nie używa się słów do wyjaśnienia pojęcia. Znaczenie opisuje się za pomocą "pokazania” np. Zielony kolor to taki jak kurtka Pani siedzącej na ławce.

Warunki poprawnie sformułowanej definicji

  • Definicja musi być przejrzysta, konkretna, krótka i napisana zrozumiałym językiem.
  • Powinna być na temat.
  • Musi zawierać prawdziwe treści.
  • Definicja nie może być tzw. "błędnym kołem” należy tak definiować, aby czytelnik po uprzednim przeczytaniu potrafił zrozumieć sens i treść przedmiotu definiowanego. Błędem jest taki sposób definiowania jak w przykładzie: "Geolog to człowiek zajmujący się geologią”. W ten sposób człowiek który próbuje się dowiedzieć kim jest taka osoba nie dostaje żadnych konkretnych i przydatnych informacji, ponieważ w kolejnym etapie musi się dowiedzieć co to geologia.

Błędy w definiowaniu

  • idem per idem - to samo przez to samo,
  • ignotum per ignotum - nieznane przez nieznane, za szeroka, za wąska

Przypisy

  1. M. Lechniak 2006, s. 50–64
  2. K. Ajdukiewicz 1974, s. 62-85

Bibliografia

Autor: Julia Szota, Klaudia Mroczek