Produkt uboczny

Produkt uboczny
Polecane artykuły


Produkt uboczny - to substancja lub przedmiot powstający w wyniku procesu produkcyjnego, którego podstawowym celem nie jest jego produkowanie. Według słownika PWN produktem ubocznym jest produkt powstający w wyniku przyjętej koncepcji technologicznej, niestanowiący jednak zasadniczego celu procesu wytwórczego[1].

Definicje

  • Produkt – wszelkie materiały powstałe w procesie produkcyjnym. W wielu wypadkach możliwe jest określenie produktu "pierwotnego”, będącego podstawowym wytwarzanym materiałem.
  • Pozostałość procesu produkcyjnego – materiał, którego powstanie nie było celowe. Może stanowić odpad lub produkt uboczny[2].

Kryteria uznania przedmiotów lub substancji za produkty uboczne

  1. "dalsze wykorzystywanie przedmiotu lub substancji jest pewne,
  2. przedmiot lub substancja mogą być wykorzystywane bezpośrednio bez dalszego przetwarzania, innego niż normalna praktyka przemysłowa,
  3. dany przedmiot lub substancja są produkowane jako integralna część procesu produkcyjnego,
  4. dana substancja lub przedmiot spełniają wszystkie istotne wymagania, w tym prawne, w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, dla określonego wykorzystania tych substancji lub przedmiotów i wykorzystanie takie nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi"[3].

Uznanie przedmiotów lub substancji za produkty uboczne może być bardzo atrakcyjną propozycją dla tych przedsiębiorców, u których w procesie produkcyjnym powstają znaczne ilości pozostałości produkcyjnych (np. wiórów, trocin, kawałków drewna i pyłu drzewnego). Koszty związane z ochroną środowiska są utrudnieniem w funkcjonowaniu przedsiębiorstw. W sytuacjach, w których dane przedmioty lub substancje zostaną zakwalifikowane prawnie jako produkty uboczne, a nie odpady, dochodzi do ominięcia całej rozległej regulacji prawnej ich dotyczącej - prowadzenie ewidencji, sprawozdawczości oraz pozwoleń na ich wytwarzanie i przetwarzanie. Ulegają zmniejszeniu koszty związane z ich transportem, magazynowaniem czy dalszym zagospodarowaniem.

Wykorzystanie przedmiotów lub substancji jako produktów ubocznych we własnej produkcji czy też ich sprzedaż może przynieść korzyści finansowe oraz zniwelować koszty[4].

Produkt uboczny, a odpad

Podobieństwa:

Oba terminy są pojęciami pokrewnymi. Ich rozróżnienie często stanowi problem podmiotów gospodarczych, ponieważ zarówno produkty uboczne, jak i odpady:

  • występują w postaci materiałów lub substancji
  • powstają w procesie produkcyjnym
  • są pozostałościami procesu wytwórczego[5].

Różnice:

Główne różnice pomiędzy pojęciami wykazywane są w aspektach - dalszego wykorzystania, wpływu na środowisko oraz prawodawstwa.

  1. Dalsze wykorzystanie produktów ubocznych jest pewne. Ich materiał nadaje się do wykorzystania oraz spełnia niezbędne kryteria techniczne[6]. Mogą być wykorzystywane w sposób bezpośredni, bez konieczności ich ponownego przetwarzania[7]. Odpadów natomiast posiadacz pozbywa się, ma zamiar się pozbyć lub jest do tego zobowiązany pod groźbą kary[8].
  2. Odpady mogą wykazywać właściwości niebezpieczne, zakaźne lub nawet zagrażające zdrowiu i życiu ludzi[9]. Produkt uboczny musi spełniać wszystkie ważne wymagania prawne, w zakresie ochrony środowiska, produktu oraz ochrony zdrowia i życia ludzi. Jego wykorzystanie nie doprowadzi do negatywnych oddziaływań na zdrowie, życie czy otoczenie [10].
  3. Podkreślić należy, że produkt uboczny nie jest odpadem oraz nie obowiązują go rygory prawa odpadowego.

Aby definicje odpadów tudzież produktów ubocznych łatwiej było zrozumieć oraz stosować w praktyce, wydano w 2007 roku Komunikat wyjaśniający dotyczący odpadów i produktów ubocznych jako uzupełnienie Dyrektywy z dnia 5 kwietnia 2006 r. w sprawie odpadów. Kominikat ma stanowić zestaw wskazówek dotyczących klasyfikacji danego materiału lub substancji jako odpadu lub produktu ubocznego oraz udzielić podmiotom gospodarczym informacji na temat sposobu interpretowania takich decyzji.

Bibliografia

Przypisy

  1. L. Drabik 2018
  2. Komunikat wyjaśniający dotyczący odpadów i produktów ubocznych 2007, s. 4
  3. Ustawa o odpadach 2012, art. 10
  4. B. Draniewicz 2018
  5. Ustawa o odpadach 2012, art. 10
  6. Komunikat wyjaśniający dotyczący odpadów i produktów ubocznych 2007, s. 7
  7. Ustawa o odpadach 2012, art. 10
  8. Ustawa o odpadach 2001, art. 3
  9. Ustawa o odpadach 2001, art. 3
  10. Ustawa o odpadach 2012, art. 10

Autor: Karolina Mączek