Materiał

Materiał
Polecane artykuły


Materiał – w bilansie jednostki gospodarczej element składowy zapasów w aktywach obrotowych, obok wyrobów gotowych, produkcji w toku, towarów.

"Materiały to zapasy, które zostaną wykorzystane w procesie produkcji.”[1]

Podstawowym podziałem materiałów jest następujący podział na:

  1. "materiały podstawowe,
  2. materiały pomocnicze,
  3. paliwo,
  4. części zapasowe maszyn i urządzeń,
  5. opakowania,
  6. odpadki.”[2]
Materiały podstawowe
Składniki majątku, które są przeznaczone bezpośrednio do produkcji, gdzie przetwarzane są na wyroby gotowe. W procesie produkcyjnym materiały takie albo są przetwarzane i w ten sposób przekazują swoje właściwości wyrobom gotowym albo stanowią części składowe tych wyrobów gotowych. Do tej kategorii materiałów można też zaliczyć opakowania które są niezbędne do ich przechowywania, np. butelki do mleka. Materiały podstawowe możemy podzielić na surowce i na półfabrykaty (wyroby gotowe uzyskane z obcej produkcji).
Materiały pomocnicze
Składniki majątku obrotowego, które mają za zadanie usprawnienie procesu produkcji wyrobów gotowych przez konserwację urządzeń i maszyn czy też utrzymania czystości; mają na celu nadanie wyrobom określonych cech (koloru, zapachu itp.).
Paliwo
Materiały zużywane w celach technologicznych, czyli np. paliwo do maszyn produkcyjnych, a także w celach energetycznych, czyli np. do ogrzania hali produkcyjnej.
Części zapasowe maszyn i urządzeń
Materiały służące do wymiany części składowych środków trwałych podczas ich remontu.
Opakowania
Materiały służące zabezpieczeniu wyrobów (np. kartony, folie, papier, skrzynki itp.)
Odpadki
Materiały odzyskane z procesu produkcyjnego, które są sprzedawane albo poddawane produkcji ubocznej.[3][4]

Wycena materiałów

Operacje gospodarcze związane z ruchem materiałów w jednostce gospodarczej należy odpowiednio wycenić. "Do tej wyceny stosuje się:

  • ceny rzeczywiste zakupu lub
  • ceny rzeczywiste nabycia,
  • stałe ceny ewidencyjne.”[5]

Dodatkowo ceny ewidencyjne materiałów możemy podzielić na:

  • zmienne – do których należy zaliczyć ceny rzeczywiste zakupu oraz ceny rzeczywiste nabycia
  • stałe[6]

Cena zakupu a cena nabycia materiałów i stała cena ewidencyjna

  • Cena zakupu – na ogół jest to cena wynikająca z faktury zakupu materiałów, pomniejszona o podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy, uwzględniająca rabaty, upusty itp. W przypadku importu materiałów cena ta jest dodatkowo zwiększona o opłaty publicznoprawne.
  • Cena nabycia – cena zakupu materiałów zwiększona o koszty powstałe bezpośrednio przy zakupie tych materiałów, np. koszty transportu.[7]
A więc CENA ZAKUPU + KOSZTY ZAKUPU = CENA NABYCIA.
  • Stała cena ewidencyjna – cena, która przez dany okres sprawozdawczy (miesiąc, rok itp.) nie ulega zmianie.[8]

Dokumenty związane z obrotem materiałowym

  1. Faktura (rachunek) dostawcy za zakupione materiały (Fa),
  2. różne rachunki (faktury) związane z kosztami zakupu (transport, wyładowanie, ubezpieczenie itp.),
  3. dowód przyjęcia materiałów z zewnątrz (Pz),
  4. dowód zwrotu zewnętrznego materiałów (Wz),
  5. dowód pobrania materiałów z magazynu w związku z działalnością gospodarczą przedsiębiorstwa (Rw),
  6. dowód zwrotu wewnętrznego materiału, tak zwany zwrot wewnętrzny.”[9]

Ewidencja zakupu materiałów

Operacja gospodarcza związana z zakupem materiałów powoduje zwiększenie konta "Materiały”, oraz zwiększenie zobowiązań wobec dostawcy, a więc konto "Rozrachunki z dostawcami”. pomimo że ujęcie tej operacji wydaje się logiczne, należy zauważyć, że może zaistnieć sytuacja, gdzie jednostka gospodarcza otrzyma fakturę zakupu, jednak nie otrzymała w tym samym czasie materiałów, albo najpierw otrzymała materiały, jednak nie wystawiono jeszcze faktury zakupu. Właśnie z takiego powodu powstało konto "Rozliczenie zakupu”. Jeśli otrzymamy w danym dniu tylko fakturę, księgujemy jej wartość netto po stronie Wn konta "Rozliczenie zakupu”, wartość podatku VAT na konto "Rozrachunki z tyt. Podatku VAT” i wartość brutto po stronie Ct konta "Rozrachunki z dostawcami”. Po otrzymaniu materiałów przeksięgowujemy ich wartość z konta "Rozliczenie zakupu” na konto "Materiały”.

Natomiast jeśli otrzymamy w jednym dniu tylko materiały, księgujemy to zdarzenie gospodarcze po stronie Ct konta "Rozliczenie zakupu” i Po stronie Wn "Materiały”. Po uzyskaniu faktury, należy przeksięgować wartość materiałów z konta "Rozliczenie zakupu” z uwzględnieniem podatku VAT na koncie "Rozrachunki z tyt. podatku VAT” na konto "Rozrachunki z dostawcami”. Dodatkowo, kiedy na fakturze zostaną uwzględnione koszty zakupu (np. transport) należy je umieścić na kontach kosztów, np. układu rodzajowego.[10][11]

"Jeśli w końcu miesiąca zostaną stwierdzone faktury nie mające pokrycia w dostawach, to objęte nimi dostawy określa się mianem materiałów (towarów) w drodze. W razie odwrotnej sytuacji występują dostawy nie fakturowane, stanowiące równowartość dostaw przyjętych na podstawie dowodu Pz, na które do końca miesiąca nie otrzymano faktury dostawcy.”[12]

Wycena rozchodu materiałów

To, jaką cenę należy przyjąć przy wycenie rozchodu materiałów, zależy od tego, jaka cena ewidencyjna została przyjęta przez przedsiębiorstwo. Jeżeli ceną ewidencyjną jednostki gospodarczej jest rzeczywista cena ewidencyjna, można zastosować takie metody jak:

  • według cen przeciętnych,
  • FIFO "pierwsze weszło – pierwsze wyszło”
  • LIFO "ostanie weszło – pierwsze wyszło”[13]

W sytuacji gdy przedsiębiorstwo przyjęło stałą cenę ewidencyjną dla przychodów i rozchodów materiałów, jest to dla nich korzystne, ponieważ jest to prostsza metoda ewidencji obrotu materiałowego. Łatwiej jest ustalić stan zapasów. To jednak nie zwalnia z obowiązku stosowania cen rzeczywistych przy rozliczaniu zużycia materiałów. W takim wypadku należy uwzględnić odchylenia od cen ewidencyjnych.[14]

Bibliografia

Przypisy

  1. Patterson R., (2015), Kompendium terminów z zakresu rachunkowości po polsku i po angielsku, Stämpfli Polska Sp. z o.o., Warszawa, s. 218
  2. Messner Z., (2003), Podstawy rachunkowości, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Katowice, s. 178
  3. Messner Z., (2003), Podstawy rachunkowości, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Katowice, s. 178-179
  4. Matuszewicz J., Matuszewicz P. (2010), Rachunkowość od podstaw, Finans-Servis Zespół Doradców Finansowo-Księgowych, Warszawa, s. 159-161
  5. Messner Z., (2003), Podstawy rachunkowości, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Katowice, s. 179
  6. Messner Z., (2003), Podstawy rachunkowości, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Katowice, s. 180
  7. Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości. Dz.U. 1994. nr 121 poz. 591, art 28 ust. 2
  8. Messner Z., (2003), Podstawy rachunkowości, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Katowice, s. 180
  9. Messner Z., (2003), Podstawy rachunkowości, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Katowice, s. 180
  10. Messner Z., (2003), Podstawy rachunkowości, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Katowice, s. 180-182
  11. Matuszewicz J., Matuszewicz P. (2010), Rachunkowość od podstaw, Finans-Servis Zespół Doradców Finansowo-Księgowych, Warszawa, s. 170-172
  12. Matuszewicz J., Matuszewicz P. (2010), Rachunkowość od podstaw, Finans-Servis Zespół Doradców Finansowo-Księgowych, Warszawa, s. 172
  13. Messner Z., (2003), Podstawy rachunkowości, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Katowice, s. 186-187
  14. Messner Z., (2003), Podstawy rachunkowości, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Katowice, s. 189

Autor: Renata Łukasik

Uwaga.png

Treść tego artykułu została oparta na aktach prawnych.

Zwróć uwagę, że niektóre akty prawne mogły ulec zmianie od czasu publikacji tego tekstu.