Koszt a wydatek: Różnice pomiędzy wersjami
m (Dodanie TL;DR) |
m (cleanup bibliografii i rotten links) |
||
(Nie pokazano 14 wersji utworzonych przez 2 użytkowników) | |||
Linia 1: | Linia 1: | ||
'''Koszt''' jest to wyrażone wartościowo niezbędne zużycie zasobów [[podmiot gospodarczy|jednostki gospodarczej]] w celu uzyskania określonego efektu użytecznego. Poruszając się w obrębie terminów charakterystycznych dla [[rachunkowość|rachunkowości]] możemy za koszt uznać zmniejszenie w [[okres sprawozdawczy|okresie sprawozdawczym]] korzyści o wiarygodnie określonej wartości w formie zmniejszenia [[aktywa|aktywów]] lub zwiększenia [[zobowiązania|zobowiązań]] i rezerw, które doprowadzą do zmniejszenia [[kapitał własny|kapitału własnego]] w inny sposób niż wycofanie tych środków przez udziałowców bądź właścicieli. | '''Koszt''' jest to wyrażone wartościowo niezbędne zużycie zasobów [[podmiot gospodarczy|jednostki gospodarczej]] w celu uzyskania określonego efektu użytecznego. Poruszając się w obrębie terminów charakterystycznych dla [[rachunkowość|rachunkowości]] możemy za koszt uznać zmniejszenie w [[okres sprawozdawczy|okresie sprawozdawczym]] korzyści o wiarygodnie określonej wartości w formie zmniejszenia [[aktywa|aktywów]] lub zwiększenia [[zobowiązania|zobowiązań]] i rezerw, które doprowadzą do zmniejszenia [[kapitał własny|kapitału własnego]] w inny sposób niż wycofanie tych środków przez udziałowców bądź właścicieli. | ||
Koszt stanowi więc pieniężny wyraz czynników wytwórczych zużywanych w procesie gospodarczym, a więc majątku trwałego, rzeczowego majątku obrotowego, pracy, zastosowanego kapitału pieniężnego. W teorii ekonomii i finansów pojęcie kosztu jest utożsamiane z [[koszt alternatywny|kosztem alternatywnym]], zwanym kosztem utraconych możliwości ''(opportunity cost)'', związanym z utratą korzyści, jakie dany [[czynnik produkcji]] mógłby przynieść, gdyby był wykorzystany w innej działalności gospodarczej. | Koszt stanowi więc pieniężny wyraz czynników wytwórczych zużywanych w procesie gospodarczym, a więc majątku trwałego, rzeczowego majątku obrotowego, pracy, zastosowanego kapitału pieniężnego. W teorii ekonomii i finansów pojęcie kosztu jest utożsamiane z [[koszt alternatywny|kosztem alternatywnym]], zwanym kosztem utraconych możliwości ''(opportunity cost)'', związanym z utratą korzyści, jakie dany [[czynnik produkcji]] mógłby przynieść, gdyby był wykorzystany w innej działalności gospodarczej. | ||
'''Wydatek''' jest to rozchód środków pieniężnych w formie [[pieniądz|gotówkowej]] (z kasy) lub [[pieniądz bezgotówkowy|bezgotówkowej]] (z [[konto bankowe|rachunku bankowego]]), posiadający [[zdolność]] do likwidowania zobowiązań jednostki gospodarczej wobec innych podmiotów gospodarczych ([[osoba fizyczna|osób fizycznych]] lub [[osoba prawna|prawnych]]). Wydatek występując w sferze obiegu pieniędzy wiąże się więc w sposób bezpośredni z przebiegiem procesów finansowych. Pojęcie wydatków wiąże się również z rozmaitymi [[transakcja]]mi gospodarczymi takimi jak zakupy [[zasób|zasobów]] rzeczowych czy też [[praca]]. | '''Wydatek''' jest to rozchód środków pieniężnych w formie [[pieniądz|gotówkowej]] (z kasy) lub [[pieniądz bezgotówkowy|bezgotówkowej]] (z [[konto bankowe|rachunku bankowego]]), posiadający [[zdolność]] do likwidowania zobowiązań jednostki gospodarczej wobec innych podmiotów gospodarczych ([[osoba fizyczna|osób fizycznych]] lub [[osoba prawna|prawnych]]). Wydatek występując w sferze obiegu pieniędzy wiąże się więc w sposób bezpośredni z przebiegiem procesów finansowych. Pojęcie wydatków wiąże się również z rozmaitymi [[transakcja]]mi gospodarczymi takimi jak zakupy [[zasób|zasobów]] rzeczowych czy też [[praca]]. | ||
Tak więc reasumując, wydatek jest jedną z najważniejszych kategorii ekonomicznych i finansowych, odnoszącą się tylko do części operacji pieniężnych. W sensie ekonomicznym wydatek oznacza nabycie cząstki dochodu narodowego ([[Produkt krajowy brutto|PKB]]). W takim znaczeniu wydatek jest pojęciem wyższym niż pojęcie rozchodu. Wydatkami nie są transfery i [[pożyczka|pożyczki]]. Dopiero w ich wyniku kształtowane są [[fundusze]] nabywcze podmiotów i wydatki dokonywane przez gospodarstwa domowe, przedsiębiorstwa, [[rząd]]. Wydatki przedsiębiorstw i rządu mają charakter wydatków bieżących (zakup surowców, materiałów itp.) oraz wydatków inwestycyjnych. Wydatki gospodarstw domowych to [[wydatki konsumpcyjne]] na zakup [[towar|towarów]] i usług związane z zaspokojeniem potrzeb bieżących, a także wydatki na zakup dóbr trwałego użytku (mieszkanie, samochód itp.). W sensie rachunkowym wydatek to kwota pieniędzy rozdysponowana w związku z różnymi [[transakcja]]mi gospodarczymi. | Tak więc reasumując, wydatek jest jedną z najważniejszych kategorii ekonomicznych i finansowych, odnoszącą się tylko do części operacji pieniężnych. W sensie ekonomicznym wydatek oznacza nabycie cząstki dochodu narodowego ([[Produkt krajowy brutto|PKB]]). W takim znaczeniu wydatek jest pojęciem wyższym niż pojęcie rozchodu. Wydatkami nie są transfery i [[pożyczka|pożyczki]]. Dopiero w ich wyniku kształtowane są [[fundusze]] nabywcze podmiotów i wydatki dokonywane przez gospodarstwa domowe, przedsiębiorstwa, [[rząd]]. Wydatki przedsiębiorstw i rządu mają charakter wydatków bieżących (zakup surowców, materiałów itp.) oraz wydatków inwestycyjnych. Wydatki gospodarstw domowych to [[wydatki konsumpcyjne]] na zakup [[towar|towarów]] i usług związane z zaspokojeniem potrzeb bieżących, a także wydatki na zakup dóbr trwałego użytku (mieszkanie, samochód itp.). W sensie rachunkowym wydatek to kwota pieniędzy rozdysponowana w związku z różnymi [[transakcja]]mi gospodarczymi. | ||
==TL;DR== | ==TL;DR== | ||
Koszt to wartość zużytych zasobów w celu uzyskania efektu użytecznego, natomiast wydatek to rozchód środków pieniężnych. Koszty dzielą się na stałe i zmienne. Koszt całkowity to suma kosztów stałych i zmiennych. Koszt ekonomiczny obejmuje wszystkie koszty, włączając zysk normalny. Istnieje także koszt społeczny, który może być wyższy niż koszt ewidencyjny. Koszty operacyjne to koszty związane z działalnością jednostki, a koszty finansowe to koszty związane z transakcjami finansowymi. Koszty powodują uszczuplenie korzyści ekonomicznych i zmniejszenie wartości aktywów lub zwiększenie zobowiązań. Relacje między wydatkiem a kosztem są istotne w sporządzaniu sprawozdań finansowych. | Koszt to wartość zużytych zasobów w celu uzyskania efektu użytecznego, natomiast wydatek to rozchód środków pieniężnych. Koszty dzielą się na stałe i zmienne. Koszt całkowity to suma kosztów stałych i zmiennych. Koszt ekonomiczny obejmuje wszystkie koszty, włączając zysk normalny. Istnieje także koszt społeczny, który może być wyższy niż koszt ewidencyjny. Koszty operacyjne to koszty związane z działalnością jednostki, a koszty finansowe to koszty związane z transakcjami finansowymi. Koszty powodują uszczuplenie korzyści ekonomicznych i zmniejszenie wartości aktywów lub zwiększenie zobowiązań. Relacje między wydatkiem a kosztem są istotne w sporządzaniu sprawozdań finansowych. | ||
<google>n</google> | |||
==Szersze spojrzenie na koszty== | ==Szersze spojrzenie na koszty== | ||
W świetle założeń koncepcyjnych KMDR, koszt to zmniejszenia korzyści ekonomicznych w trakcie [[rok obrachunkowy|okresu obrotowego]] w formie rozchodu lub spadku wartości aktywów albo powstanie zobowiązań, powodujące zmniejszenie kapitału własnego, z wyjątkiem podziału [[kapitał]]u na rzecz właścicieli (Międzynarodowe Standardy Rachunkowości 2001, s. 72) | W świetle założeń koncepcyjnych KMDR, koszt to zmniejszenia korzyści ekonomicznych w trakcie [[rok obrachunkowy|okresu obrotowego]] w formie rozchodu lub spadku wartości aktywów albo powstanie zobowiązań, powodujące zmniejszenie kapitału własnego, z wyjątkiem podziału [[kapitał]]u na rzecz właścicieli (Międzynarodowe Standardy Rachunkowości 2001, s. 72) | ||
===Podział kosztów=== | ===Podział kosztów=== | ||
Koszty dzielą się na: | |||
Koszty dzielą się na: | * '''[[koszt stały|koszty stałe]]''' - ich wielkość nie zmienia się wraz ze zmianą wielkości [[produkcja|produkcji]] | ||
*'''[[koszt stały|koszty stałe]]''' - ich wielkość nie zmienia się wraz ze zmianą wielkości [[produkcja|produkcji]] | * '''[[koszt zmienny|koszty zmienne]]''' - podlegają zmianą wraz ze zmianą rozmiarów [[produkcja|produkcji]] | ||
*'''[[koszt zmienny|koszty zmienne]]''' - podlegają zmianą wraz ze zmianą rozmiarów [[produkcja|produkcji]] | |||
Do [[koszt zmienny|kosztów zmiennych]] możemy zaliczyć: płace pracowników zatrudnionych przy [[produkcja|produkcji]], koszty zużytych surowców, koszty energii itp. Na [[koszty stałe]] natomiast składają się np. płace administracji, amortyzacja, koszty wynajmu lokali. | Do [[koszt zmienny|kosztów zmiennych]] możemy zaliczyć: płace pracowników zatrudnionych przy [[produkcja|produkcji]], koszty zużytych surowców, koszty energii itp. Na [[koszty stałe]] natomiast składają się np. płace administracji, amortyzacja, koszty wynajmu lokali. | ||
Linia 41: | Linia 22: | ||
Suma [[koszt stały|kosztów stałych]] i [[koszt zmienny|kosztów zmiennych]] stanowi '''[[koszt całkowity]]''', który podzielony przez ilość wyprodukowanych wyrobów, informuje o wysokości kosztu jednostkowego (przeciętnego). Podmioty gospodarcze, podejmując decyzje o wielkości produkcji, muszą uwzględniać kształtowanie się '''kosztów krańcowych''', które informują o ile zmieniają się [[koszt całkowity|koszty całkowite]] w przypadku zmniejszenia lub zwiększenia [[produkcja|produkcji]] o jednostkę. | Suma [[koszt stały|kosztów stałych]] i [[koszt zmienny|kosztów zmiennych]] stanowi '''[[koszt całkowity]]''', który podzielony przez ilość wyprodukowanych wyrobów, informuje o wysokości kosztu jednostkowego (przeciętnego). Podmioty gospodarcze, podejmując decyzje o wielkości produkcji, muszą uwzględniać kształtowanie się '''kosztów krańcowych''', które informują o ile zmieniają się [[koszt całkowity|koszty całkowite]] w przypadku zmniejszenia lub zwiększenia [[produkcja|produkcji]] o jednostkę. | ||
Natomiast przez pojęcie '''kosztu ekonomicznego''', należy rozumieć wszystkie "koszty ''explicite''" (inaczej księgowe, obejmujące wszystkie faktyczne wydatki związane z prowadzeniem działalności) oraz "''implicite''" ([[koszt alternatywny|koszty alternatywnego]] zastosowania czynników produkcji), łącznie z częścią zysku, zwaną zyskiem normalnym, niezbędną do zatrzymania zasobów w danej działalności. '''Zysk normalny''' wiąże się z wykorzystaniem przez przedsiębiorcę w [[działalność gospodarcza|działalności gospodarczej]] talentu przedsiębiorczości. Za wykorzystywanie swoich [[zdolności]] i [[umiejętności]] [[przedsiębiorca]] musi otrzymać [[wynagrodzenie]], aby nie zaangażował będących w jego posiadaniu zasobów w alternatywną działalność lub też nie zatrudnił się jako [[pracownik]] najemny. Z kolei jego [[przedsiębiorstwo]] musi osiągają pewne minimum [[zysk|zysku]]. Tak rozumiany [[zysk]] normalny jest, w ujęciu ekonomicznym, traktowany jako [[koszt]]. | Natomiast przez pojęcie '''kosztu ekonomicznego''', należy rozumieć wszystkie "koszty ''explicite''" (inaczej księgowe, obejmujące wszystkie faktyczne wydatki związane z prowadzeniem działalności) oraz "''implicite''" ([[koszt alternatywny|koszty alternatywnego]] zastosowania czynników produkcji), łącznie z częścią zysku, zwaną zyskiem normalnym, niezbędną do zatrzymania zasobów w danej działalności. '''Zysk normalny''' wiąże się z wykorzystaniem przez przedsiębiorcę w [[działalność gospodarcza|działalności gospodarczej]] talentu przedsiębiorczości. Za wykorzystywanie swoich [[zdolności]] i [[umiejętności]] [[przedsiębiorca]] musi otrzymać [[wynagrodzenie]], aby nie zaangażował będących w jego posiadaniu zasobów w alternatywną działalność lub też nie zatrudnił się jako [[pracownik]] najemny. Z kolei jego [[przedsiębiorstwo]] musi osiągają pewne minimum [[zysk|zysku]]. Tak rozumiany [[zysk]] normalny jest, w ujęciu ekonomicznym, traktowany jako [[koszt]]. | ||
Istotne jest także rozróżnienie '''kosztu społecznego''', występującego w rachunkowości podmiotów gospodarczych, oraz '''kosztu ewidencyjnego'''. Społeczny koszt wytworzenia obejmuje wszystkie czynniki, które są niezbędne do wytworzenia [[towar|towaru]] i [[usługa|usługi]]. Koszt ten może być wyższy niż koszt ewidencyjny w przedsiębiorstwie. Sytuacja taka występuje wtedy, kiedy część kosztów powstających w [[produkcja|produkcji]] jest przerzucana na otoczenie, powodując negatywne efekty zewnętrzne, tj. [[degradacja]] środowiska naturalnego czy pogorszenie się stanu zdrowia mieszkańców w obszarze działalności przedsiębiorstwa. | Istotne jest także rozróżnienie '''kosztu społecznego''', występującego w rachunkowości podmiotów gospodarczych, oraz '''kosztu ewidencyjnego'''. Społeczny koszt wytworzenia obejmuje wszystkie czynniki, które są niezbędne do wytworzenia [[towar|towaru]] i [[usługa|usługi]]. Koszt ten może być wyższy niż koszt ewidencyjny w przedsiębiorstwie. Sytuacja taka występuje wtedy, kiedy część kosztów powstających w [[produkcja|produkcji]] jest przerzucana na otoczenie, powodując negatywne efekty zewnętrzne, tj. [[degradacja]] środowiska naturalnego czy pogorszenie się stanu zdrowia mieszkańców w obszarze działalności przedsiębiorstwa. | ||
Koszty możemy także podzielić na: | Koszty możemy także podzielić na: | ||
Linia 51: | Linia 32: | ||
# [[Koszty finansowe]]. | # [[Koszty finansowe]]. | ||
'''Koszty operacyjne działalności zasadniczej''' są to koszty związane z działalnością zasadniczą jednostki np.: działalność produkcyjna, handlowa czy usługowa. | '''Koszty operacyjne działalności zasadniczej''' są to koszty związane z działalnością zasadniczą jednostki np.: działalność produkcyjna, handlowa czy usługowa. | ||
'''Pozostałe koszty operacyjne''' są to koszty związane ze sprzedażą i [[postępowanie likwidacyjne|likwidacją]] [[środek trwały|środków trwałych]] jak również [[wartości niematerialne i prawne|wartości niematerialnych i prawnych]]; przekazane przez firmy darowizny; zapłacone przez firmy kary, grzywny i [[odszkodowanie|odszkodowania]]; koszty związane z działalnością socjalną. | '''Pozostałe koszty operacyjne''' są to koszty związane ze sprzedażą i [[postępowanie likwidacyjne|likwidacją]] [[środek trwały|środków trwałych]] jak również [[wartości niematerialne i prawne|wartości niematerialnych i prawnych]]; przekazane przez firmy darowizny; zapłacone przez firmy kary, grzywny i [[odszkodowanie|odszkodowania]]; koszty związane z działalnością socjalną. | ||
Linia 70: | Linia 51: | ||
{| border=1 width=70% align=center | {| border=1 width=70% align=center | ||
! colspan=2 align=center | | ! colspan=2 align=center | | ||
Wydatek | Wydatek | ||
! colspan=2 align=center | | ! colspan=2 align=center | | ||
Koszt | Koszt | ||
|- | |- | ||
! align=center | | ! align=center | | ||
Wydatek | Wydatek | ||
! colspan=2 align=center | | ! colspan=2 align=center | | ||
Wydatek = koszt | Wydatek = koszt | ||
! align=center | | ! align=center | | ||
Koszt | Koszt | ||
Linia 93: | Linia 74: | ||
''Uwaga:'' proporcje wielkości poszczególnych elementów nie mają tu znaczenia. | ''Uwaga:'' proporcje wielkości poszczególnych elementów nie mają tu znaczenia. | ||
{{infobox5|list1={{i5link|a=[[Koszt]]}} — {{i5link|a=[[Koszty]]}} — {{i5link|a=[[Aktywa]]}} — {{i5link|a=[[Nakłady]]}} — {{i5link|a=[[Rachunek zysków i strat]]}} — {{i5link|a=[[Koszty działalności gospodarczej]]}} — {{i5link|a=[[Cykl konwersji gotówki]]}} — {{i5link|a=[[Przychody i koszty finansowe]]}} — {{i5link|a=[[Wartości niematerialne i prawne]]}} }} | |||
==Bibliografia== | ==Bibliografia== | ||
* Dziuba-Burczyk A., ''Podstawy rachunkowości w świetle międzynarodowych standardów'' | <noautolinks> | ||
* GUS, | * Dziuba-Burczyk A. (2003), ''Podstawy rachunkowości w świetle międzynarodowych standardów'', Krakowskie Towarzystwo Edukacyjne, Kraków | ||
* Janik W., Paździor A., '' | * GUS (2013), ''[https://stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/pw_koszty_pracy_w_gospodarce_narodowej_2012.pdf Koszty pracy w gospodarce narodowej w 2012 r.]'', Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy, Warszawa | ||
* Micherda B., ''Podstawy rachunkowości'' | * Janik W., Paździor A. (2011), ''Zarządzanie finansowe w przedsiębiorstwie'', Politechnika Lubelska, Lublin | ||
* Ostaszewicz A., Ostaszewicz T., Wyczółkowska D. | * Micherda B. (2002), ''Podstawy rachunkowości'', Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków | ||
* Owsiak S., ''Finanse'' | * Ostaszewicz A., Ostaszewicz T., Wyczółkowska D. (2001), ''Międzynarodowe standardy rachunkowości 2001'', Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, Warszawa | ||
* Stronczek A., Surowiec A., Sawicka J., Marcinkowska E., Białas M., '' | * Owsiak S. (2015), ''Finanse'', Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa | ||
* Stronczek A., Surowiec A., Sawicka J., Marcinkowska E., Białas M. (2010), ''Rachunek kosztów, wybrane zagadnienia w teorii i przykładach'', C.H. Beck, Warszawa | |||
</noautolinks> | |||
{{a|Piotr Ludwiczak, Karolina Krześniak}} | {{a|Piotr Ludwiczak, Karolina Krześniak}} | ||
[[Kategoria:Koszt]] | [[Kategoria:Koszt]] | ||
{{#metamaster:description|Koszt to zużycie zasobów w celu uzyskania efektu użytecznego. Wydatek to wydanie pieniędzy likwidujące zobowiązania. Dowiedz się więcej.}} |
Aktualna wersja na dzień 22:25, 10 sty 2024
Koszt jest to wyrażone wartościowo niezbędne zużycie zasobów jednostki gospodarczej w celu uzyskania określonego efektu użytecznego. Poruszając się w obrębie terminów charakterystycznych dla rachunkowości możemy za koszt uznać zmniejszenie w okresie sprawozdawczym korzyści o wiarygodnie określonej wartości w formie zmniejszenia aktywów lub zwiększenia zobowiązań i rezerw, które doprowadzą do zmniejszenia kapitału własnego w inny sposób niż wycofanie tych środków przez udziałowców bądź właścicieli. Koszt stanowi więc pieniężny wyraz czynników wytwórczych zużywanych w procesie gospodarczym, a więc majątku trwałego, rzeczowego majątku obrotowego, pracy, zastosowanego kapitału pieniężnego. W teorii ekonomii i finansów pojęcie kosztu jest utożsamiane z kosztem alternatywnym, zwanym kosztem utraconych możliwości (opportunity cost), związanym z utratą korzyści, jakie dany czynnik produkcji mógłby przynieść, gdyby był wykorzystany w innej działalności gospodarczej.
Wydatek jest to rozchód środków pieniężnych w formie gotówkowej (z kasy) lub bezgotówkowej (z rachunku bankowego), posiadający zdolność do likwidowania zobowiązań jednostki gospodarczej wobec innych podmiotów gospodarczych (osób fizycznych lub prawnych). Wydatek występując w sferze obiegu pieniędzy wiąże się więc w sposób bezpośredni z przebiegiem procesów finansowych. Pojęcie wydatków wiąże się również z rozmaitymi transakcjami gospodarczymi takimi jak zakupy zasobów rzeczowych czy też praca. Tak więc reasumując, wydatek jest jedną z najważniejszych kategorii ekonomicznych i finansowych, odnoszącą się tylko do części operacji pieniężnych. W sensie ekonomicznym wydatek oznacza nabycie cząstki dochodu narodowego (PKB). W takim znaczeniu wydatek jest pojęciem wyższym niż pojęcie rozchodu. Wydatkami nie są transfery i pożyczki. Dopiero w ich wyniku kształtowane są fundusze nabywcze podmiotów i wydatki dokonywane przez gospodarstwa domowe, przedsiębiorstwa, rząd. Wydatki przedsiębiorstw i rządu mają charakter wydatków bieżących (zakup surowców, materiałów itp.) oraz wydatków inwestycyjnych. Wydatki gospodarstw domowych to wydatki konsumpcyjne na zakup towarów i usług związane z zaspokojeniem potrzeb bieżących, a także wydatki na zakup dóbr trwałego użytku (mieszkanie, samochód itp.). W sensie rachunkowym wydatek to kwota pieniędzy rozdysponowana w związku z różnymi transakcjami gospodarczymi.
TL;DR
Koszt to wartość zużytych zasobów w celu uzyskania efektu użytecznego, natomiast wydatek to rozchód środków pieniężnych. Koszty dzielą się na stałe i zmienne. Koszt całkowity to suma kosztów stałych i zmiennych. Koszt ekonomiczny obejmuje wszystkie koszty, włączając zysk normalny. Istnieje także koszt społeczny, który może być wyższy niż koszt ewidencyjny. Koszty operacyjne to koszty związane z działalnością jednostki, a koszty finansowe to koszty związane z transakcjami finansowymi. Koszty powodują uszczuplenie korzyści ekonomicznych i zmniejszenie wartości aktywów lub zwiększenie zobowiązań. Relacje między wydatkiem a kosztem są istotne w sporządzaniu sprawozdań finansowych.
Szersze spojrzenie na koszty
W świetle założeń koncepcyjnych KMDR, koszt to zmniejszenia korzyści ekonomicznych w trakcie okresu obrotowego w formie rozchodu lub spadku wartości aktywów albo powstanie zobowiązań, powodujące zmniejszenie kapitału własnego, z wyjątkiem podziału kapitału na rzecz właścicieli (Międzynarodowe Standardy Rachunkowości 2001, s. 72)
Podział kosztów
Koszty dzielą się na:
- koszty stałe - ich wielkość nie zmienia się wraz ze zmianą wielkości produkcji
- koszty zmienne - podlegają zmianą wraz ze zmianą rozmiarów produkcji
Do kosztów zmiennych możemy zaliczyć: płace pracowników zatrudnionych przy produkcji, koszty zużytych surowców, koszty energii itp. Na koszty stałe natomiast składają się np. płace administracji, amortyzacja, koszty wynajmu lokali.
Suma kosztów stałych i kosztów zmiennych stanowi koszt całkowity, który podzielony przez ilość wyprodukowanych wyrobów, informuje o wysokości kosztu jednostkowego (przeciętnego). Podmioty gospodarcze, podejmując decyzje o wielkości produkcji, muszą uwzględniać kształtowanie się kosztów krańcowych, które informują o ile zmieniają się koszty całkowite w przypadku zmniejszenia lub zwiększenia produkcji o jednostkę.
Natomiast przez pojęcie kosztu ekonomicznego, należy rozumieć wszystkie "koszty explicite" (inaczej księgowe, obejmujące wszystkie faktyczne wydatki związane z prowadzeniem działalności) oraz "implicite" (koszty alternatywnego zastosowania czynników produkcji), łącznie z częścią zysku, zwaną zyskiem normalnym, niezbędną do zatrzymania zasobów w danej działalności. Zysk normalny wiąże się z wykorzystaniem przez przedsiębiorcę w działalności gospodarczej talentu przedsiębiorczości. Za wykorzystywanie swoich zdolności i umiejętności przedsiębiorca musi otrzymać wynagrodzenie, aby nie zaangażował będących w jego posiadaniu zasobów w alternatywną działalność lub też nie zatrudnił się jako pracownik najemny. Z kolei jego przedsiębiorstwo musi osiągają pewne minimum zysku. Tak rozumiany zysk normalny jest, w ujęciu ekonomicznym, traktowany jako koszt.
Istotne jest także rozróżnienie kosztu społecznego, występującego w rachunkowości podmiotów gospodarczych, oraz kosztu ewidencyjnego. Społeczny koszt wytworzenia obejmuje wszystkie czynniki, które są niezbędne do wytworzenia towaru i usługi. Koszt ten może być wyższy niż koszt ewidencyjny w przedsiębiorstwie. Sytuacja taka występuje wtedy, kiedy część kosztów powstających w produkcji jest przerzucana na otoczenie, powodując negatywne efekty zewnętrzne, tj. degradacja środowiska naturalnego czy pogorszenie się stanu zdrowia mieszkańców w obszarze działalności przedsiębiorstwa.
Koszty możemy także podzielić na:
- Koszty operacyjne:
- Koszty operacyjne działalności zasadniczej,
- Pozostałe koszty operacyjne,
- Koszty finansowe.
Koszty operacyjne działalności zasadniczej są to koszty związane z działalnością zasadniczą jednostki np.: działalność produkcyjna, handlowa czy usługowa.
Pozostałe koszty operacyjne są to koszty związane ze sprzedażą i likwidacją środków trwałych jak również wartości niematerialnych i prawnych; przekazane przez firmy darowizny; zapłacone przez firmy kary, grzywny i odszkodowania; koszty związane z działalnością socjalną.
Koszty finansowe są to koszty tj.: wartość sprzedanych papierów wartościowych w cenie zakupu; dyskonto potrącone przez nabycie przy sprzedaży czeków, kredytów, weksli obcych; odsetki kredytów, prowizje od zaciągniętych kredytów, pożyczek; odsetki za zwłokę przy spłacie zobowiązań.
Cechy charakterystyczne kosztów
- Wiarygodne określenie ich wartości - w jednostkach pieniężnych,
- dotyczą danego (bieżącego) okresu sprawozdawczego, więc nie stanowią kosztów przyszłych, czy też przyszłych okresów,
- powodują uszczuplenie korzyści ekonomicznych jednostki gospodarczej w wyniku:
- zmniejszenia wartości aktywów (np. zużycie surowców do produkcji, wypłata wynagrodzenia),
- bądź zwiększenia zobowiązań i rezerw, których uregulowanie doprowadzi do przekazania lub wykorzystania bieżących lub przyszłych aktywów (np. otrzymana faktura za zużycie energii elektrycznej)
- zmniejszenia wartości kapitału własnego lub powiększenie jego niedoboru.
Relacje między wydatkiem a kosztem
Prawidłowe określenie zależności między kosztami a wydatkami ma decydujące znaczenie dla poprawnego sporządzenia sprawozdania finansowego - rachunku przepływów pieniężnych i rachunku zysków i strat. W prowadzonej przez daną jednostkę działalności gospodarczej wydatek i koszt mogą występować równocześnie np.: zakup paliwa - w momencie zapłaty mamy do czynienia z wydatkiem, natomiast zużycie tego paliwa to koszt. Może występować koszt, z którym w ogóle nie wiąże się wydatek np. zużycie zasobów otrzymanych nieodpłatnie. Kolejnym przykładem jest pożyczka bankowa: spłata odsetek od pożyczki (wydatek) stanowi równocześnie koszt działalności finansowej. Może występować również rozbieżność czasowa między kosztem a wydatkiem np.: amortyzacja samochodu (koszt) a kwota zapłacona za samochód (wydatek). Wydatek, np. zapłata za zakup materiałów, może nastąpić przed kosztem w postaci np. zużycia tych materiałów w przyszłości.
Wydatek |
Koszt | ||
---|---|---|---|
Wydatek |
Wydatek = koszt |
Koszt |
Rys. 1. Relacje między wydatkiem a kosztem
Źródło: Opracowanie B. Micherdy.
Uwaga: proporcje wielkości poszczególnych elementów nie mają tu znaczenia.
Koszt a wydatek — artykuły polecane |
Koszt — Koszty — Aktywa — Nakłady — Rachunek zysków i strat — Koszty działalności gospodarczej — Cykl konwersji gotówki — Przychody i koszty finansowe — Wartości niematerialne i prawne |
Bibliografia
- Dziuba-Burczyk A. (2003), Podstawy rachunkowości w świetle międzynarodowych standardów, Krakowskie Towarzystwo Edukacyjne, Kraków
- GUS (2013), Koszty pracy w gospodarce narodowej w 2012 r., Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy, Warszawa
- Janik W., Paździor A. (2011), Zarządzanie finansowe w przedsiębiorstwie, Politechnika Lubelska, Lublin
- Micherda B. (2002), Podstawy rachunkowości, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków
- Ostaszewicz A., Ostaszewicz T., Wyczółkowska D. (2001), Międzynarodowe standardy rachunkowości 2001, Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, Warszawa
- Owsiak S. (2015), Finanse, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa
- Stronczek A., Surowiec A., Sawicka J., Marcinkowska E., Białas M. (2010), Rachunek kosztów, wybrane zagadnienia w teorii i przykładach, C.H. Beck, Warszawa
Autor: Piotr Ludwiczak, Karolina Krześniak