Adaptacja pracowników

Adaptacja pracowników
Polecane artykuły


Adaptacja pracownika jest jednym z elementów procesu rekrutacji, powinna następować po etapie doboru (selekcji). Proces adaptacji rozpoczyna się z momentem wejścia nowego pracownika do organizacji. Ma on różny czas trwania, który jest uzależniony od m.in.: dotychczasowego doświadczenia pracownika, rodzaju obejmowanej pracy (np. mniej lub bardziej skomplikowana) czy od przygotowania organizacji do przyjmowania nowych pracowników. (Z. Janowska 2010, s.83)

Z psychosocjologicznego punktu widzenia adaptacja oznacza przystosowanie człowieka do nowych warunków lub środowiska. Jest to dla jednostki sytuacja trudna pod względem psychologicznym, mogąca mieć wpływ na jej funkcjonowanie w przyszłości. (J. Woźniak 2013, s.292-293)

Tak więc adaptacją pracownika możemy nazwać wprowadzenie nowo zatrudnionej osoby do firmy, tzn. zapoznanie jej z organizacją, osobami w niej pracującymi i wdrożenie do zadań. Celem adaptacji nowoprzyjętego pracownika jest jak najszybsze i bezkonfliktowe włączenie go do organizacji oraz jej życia społecznego, co w efekcie prowadzi do osiągnięcie przez pracownika normy wydajności.

Nowi pracownicy, choć niejednokrotnie posiadają ogromną wiedzę, a nawet szerokie doświadczenie zawodowe, nie są w stanie pracować tak samo efektywnie, jak ich "starsi koledzy". Wynika to z różnic kultur organizacyjnych, systemów oceniania, przyjętych celów organizacji, norm oraz z nieznajomości zespołu. Niejednokrotnie przeszkodą może być również stres związany ze zmianą pracy.

Im szybciej będzie przebiegał proces adaptacji pracownika, tym prędzej osiągnie on wymaganą wydajność, co stanowi korzyść zarówno dla pracownika (zadowolenie) jak i dla zakładu pracy (silna motywacja do pracy i wysoka efektywność personelu, pozytywna opinia o firmie).

Cele adaptacji pracowników

  • jak najszybsze i najbardziej efektywne wprowadzenie nowego pracownika do organizacji (np. zaznajomienie go z misją, strategią działania, historią przedsiębiorstwa, przepisami bhp, podziałem pracy, zakresem obowiązków),
  • wprawienie pracownika w wykonywaniu jego obowiązków, osiągnięcie przez niego wymaganej jakości i wydajności pracy,
  • jak najszybsze osiągnięcie samodzielności w pracy,
  • zainteresowanie nowego pracownika organizacją oraz zaprezentowanie mu możliwości dalszego rozwoju osobistego. Ma to na celu zachęcenie go do pozostania w organizacji oraz zmniejszenie stresu,
  • zaznajomienie z obowiązującymi przepisami wewnętrznymi i zewnętrznymi,
  • przyswojenie sposób zachowania i reagowania w sytuacjach niestandardowych, kryzysowych czy niebezpiecznych. (T. Oleksyn 2017 s.271-274)

Rodzaje adaptacji

Adaptacja spontaniczna charakteryzuje się ona pozostawieniem pracownika w początkowym okresie zatrudnienia własnemu losowi. Jest ona nieprogramowana, działania otoczenia wobec nowej jednostki są spontaniczne. W takim rodzaju adaptacji organizacja nie ponosi żadnych kosztów adaptacji. Czas trwanie procesu adaptacji jest dłuższy, a ryzyko jego niepowodzenia większe. (J. Woźniak 2013, s.294, Z. Pawlak 2011, s.250)

Adaptacja kierowana charakteryzuje się podjemowaniem przez organizację określonych działań, które mają określone cele adaptacyjne, skierowane na pracownika. Jest ona programowana, obejmuje zarówno działania określone w formalnych regułach postępowania, jak również działanie dobierane do konkretnego pracownika. W trakcie adaptacji organizacja ponosi koszty określone w programie adaptacji. Czas trwania procesu adaptacji jest krótszy, a ryzko niepowodzenia niewielkie. (J. Woźniak 2013, s.294, Z. Pawlak 2011, s.250)

Zalecenia

Aby proces przystosowania przebiegał sprawnie należy:

  • zapoznać pracownika z celami oraz strategią organizacji, historią firmy, strukturą organizacyjną, kulturą organizacyjną i ogólnymi zasadami pracy
  • dokładnie określić zadania na nowym stanowisku pracy, zakres odpowiedzialności i kompetencji
  • udostępnić środki potrzebne do realizacji zadań
  • zapoznać z metodami pracy stosowanymi w celu realizacji przydzielonych zadań
  • przedstawić nowo zatrudniona osobę przełożonym i współpracownikom
  • ustalić opiekuna czuwającego nad procesem adaptacji nowego pracownika i służącego pomocą (opiekunem może być zarówno zwierzchnik jak i osoba z zespołu roboczego)
  • zapoznać nowicjusza z regulaminem, zasadami bhp, metodami kontroli
  • ulokować pracownika w strukturze organizacyjnej
  • ustalić zakres współpracy z grupą
  • przydzielić stanowisko pracy
  • wskazać pokój śniadaniowy, bufet, łazienkę, przebieralnie itp.
  • zapoznać z procedura załatwiania spraw osobistych oraz z możliwościami stwarzanymi przez firmę (dodatkowe świadczenia, kursy, zniżki na określone produkty itp.)
  • udzielić informacji na temat szkoleń, ścieżki karier itp.
  • informować na bieżąco nowego pracownika o efektach jego pracy
  • organizować spotykania i wyjazdy integracyjne ( ten punkt jest szczególnie istotny w przypadku zatrudnienia dużej liczby nowych pracowników)

Niewłaściwe przeprowadzenie procesu adaptacji pracowników lub rezygnacja z tego etapu rekrutacji prowadzi do wielu negatywnych zjawisk, m.in. niskiej efektywności pracy, braku motywacji do pracy, poczucia alienacji i zawiedzenia wśród personelu, co niejednokrotnie skutkuje w odejściu z pracy. W rezultacie błędy w procesie adaptacji pracowników mogą odbić się na wyniku finansowym organizacji.

Bibliografia

  • Ciekanowski, Z. (2012).Proces adaptacji społeczno-zawodowej nowego pracownika , Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach, Siedlce
  • Janowska Z. (2010). Zarządzanie zasobami ludzkimi, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa
  • Konecki, K. (1992). Nowi pracownicy a kultura organizacyjna. Studium folkloru fabrycznego. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
  • Oleksyn T. (2017). Zarządzanie zasobami ludzkimi w organizacji, Wolters Kluwer, Warszawa
  • Ng, E. S., & Law, A. (2014). Keeping up! Older workers’ adaptation in the workplace after age 55. Canadian Journal on Aging/La revue canadienne du vieillissement, 33(1), 1-14.
  • Pawlak Z. (2011). Zarządzanie zasobami ludzkimi w przedsiębiorstwie, Poltext, Warszawa
  • Szałkowski A. (2000). Wprowadzenie do zarządzania personelem, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków
  • Szymczyk M. (1978). Słownik Języka Polskiego, tom pierwszy, PWN, Warszawa
  • Woźniak J. (2013). Rekrutacja; Teoria i praktyka, Wydawnictwo Profesjonalne PWN, Warszawa
  • Kadry.izinfo.pl, www.kadry.izinfo.pl/artykuly/artykul_5825.htm, Flis Agnieszka, Adaptacja Pracowników, data odczytu: 21.10.2006
  • Wykorzystanie komunikacji wewnętrznej do adaptacji nowoprzyjętych pracowników (prezentacja wyników badań w firmach Polski Południowej), studenci.pl/zarzadzanie/zasludzkie/sem29.html, Ziębicki Bernard, Akademia Ekonomiczna w Krakowie, data odczytu:21.10.2006

Autor: Joanna Harasymów, Aleksandra Pelczar