Podatek VAT

Podatek VAT
Pojęcie nadrzędne
Pojęcia związane
Metody i techniki


Podatek VAT - zwany podatkiem od wartości dodanej, jest specyficznym typem pośredniego, powszechnego podatku obrotowego, który obciążą ostatecznego nabywcę towaru i zawarty jest w jego cenie zakupu. VAT odróżnia od pozostałych podatków obrotowych to, że jest podatkiem wielofazowym, czyli obciąża przyrost wartości w każdej fazie obrotu gospodarczego. Podatek ten nakłada się na każdą transakcję sprzedaży w procesie produkcji i dystrybucji. VAT jest szeroko rozpowszechniony w krajach UE. W Polsce został wprowadzony przez ustawę z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11 Poz. 50). Przystąpienie Polski do UE sprawiło, że konieczna była harmonizacja polskiego prawa podatkowego z prawem unijnym. W tym celu została uchwalona ustawa o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 54. Poz. 535).


Rejestracja dla celów VAT

1. Złożenie zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R - zgłoszenie rejestracyjne VAT-R należy złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego przed dniem wykonania pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu VAT. Rejestracja przedsiębiorcy jest bezpłatna. Przedsiębiorca, który wystąpi z wnioskiem o wydanie potwierdzenia rejestracji musi uregulować wpłatę w wysokości 170 zł. Z chwilą rejestracji podatnik staje się podatnikiem VAT.
2. Sporządzenie spisu z natury - oznacza to zrobienie remanentu.
3. Zgłoszenie do urzędu - przedsiębiorca ma 14 dni na zgłoszenie do urzędu skarbowego spisu z natury.
4. Wybór okresu rozliczeniowego - podatnik VAT może rozliczać się miesięcznie lub kwartalnie. Musi o tym poinformować urząd skarbowy.
5. Założenie ewidencji VAT - konieczne jest założenie ewidencji zakupów i sprzedaży.


Zakres i podmioty podatku VAT

(art 5 i art. 15-17 ustawy) Zgodnie z obowiązującą ustawą podatek obejmuje:

  • odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju,
  • eksport towarów,
  • import towarów,
  • wewnątrzwspólnotowe (kraje UE) nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju,
  • wewnątrzwspólnotową dostawę towarów

Podatnicy podatku VAT

Podatnikami podatku VAT są:

  • osoby prawne,
  • jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej,
  • osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności,
  • osoby fizyczne będące usługobiorcami usług świadczonych przez podmioty mające siedzibę za granica lub dokonujące wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.

Podatnikami podatku VAT nie są:

  • organy administracji publicznej,
  • organy administracji publicznej w zakresie realizowanych zadań dla realizacji których zostały powołane (za wyjątkiem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych).

Obowiązek podatkowy

(art. 19-21 ustawy)

Powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi. Ustawodawca sprecyzował szereg sytuacji w których inaczej określa moment powstania obowiązku podatkowego (art. 19 ust. 2-21, art. 14 ust.6, art. 20 i art. 21 ust. 1 ustawy):

  • z chwila wydania towaru gdy podatnik wysyła towar do nabywcy lub wskazanej przez niego osobie,
  • z chwila wystawienia faktury, nie później jednak niż w 7 dniu od wydania towaru gdy dostawa towaru lub wykonanie usługi powinny być potwierdzone faktura,
  • z chwilą otrzymania przez podatnika zapłaty za wydany towar,
  • z chwilą potwierdzenia opuszczenia towaru przez urząd celny poza obszar UE w przypadku eksportu towarów,
  • z chwilą powstania długu celnego w przypadku importu towarów.

W wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów i wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów obowiązek podatkowy powstaje:

  • 15-go dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towarów,
  • 15-go dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towarów będących przedmiotem wewnątrzwspólnotowego nabycia.

W przypadku gdy obowiązkiem podatkowym jest objęty mały podatnik, może zastosować metode w której obowiązek ten powstaje z dniem uregulowania całości lub części należności, ale nie później niż 90-go dnia od dnia wydania towaru lub wykonania usługi.


Obowiązek podatkowy u małych podatników

Według ustawy z dn. 11.03.2004r. Art.21: "Mały podatnik może wybrać metodę rozliczeń polegającą na tym, że obowiązek podatkowy w odniesieniu do dokonywanych przez niego dostaw towarów i świadczenia usług powstaje:

1) z dniem otrzymania całości lub części zapłaty - w przypadku dokonania dostawy towarów lub świadczenia usług na rzecz podatnika zarejestrowanego jako podatnik VAT czynny,

2) z dniem otrzymania całości lub części zapłaty, nie później niż 180. dnia, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi - w przypadku dokonania dostawy towarów lub świadczenia usług na rzecz podmiotu innego niż wymieniony w pkt 1

- po uprzednim pisemnym zawiadomieniu naczelnika urzędu skarbowego w terminie do końca miesiąca poprzedzającego okres, za który będzie stosował tę metodę, zwaną dalej "metodą kasową"; otrzymanie zapłaty w części powoduje powstanie obowiązku podatkowego w tej części."

Mały podatnik traci prawo do rozliczania podatku metodą kasową, począwszy od rozliczenia za miesiąc następujący po kwartale, w którym przekroczył kwotę 1 200 000 €.


Miejsce świadczenia podatku VAT

(art. 22-28 ustawy)

  • w przypadku towarów wysyłanych lub transportowanych przez dokonującego ich dostawy - miejsce, w którym towar znajduje się w momencie rozpoczęcia wysyłki lub transportu do nadawcy,
  • w przypadku instalacji lub montażu towaru - w miejscu, w którym towary są instalowane lub montowane,
  • w przypadku towarów niewysyłanych i nietransportowanych - w miejscu, w którym towary znajdują się w momencie dostawy,
  • w przypadku świadczenia usług - miejsce, gdzie świadczący usługę posiada siedzibę; może być to miejsce gdzie usługi są faktycznie świadczone przez usługodawce.

Stawki podatku VAT

(art. 41-42 ustawy)

  • podstawowa: 23%
  • obniżona:8%,5%,0%

W wewnątrzwspólnotowej (kraje UE) dostawie towarów stawka podatku VAT wynosi 0% pod warunkiem że:

  • dostawa jest dokonywana na rzecz podatnika zidentyfikowanego dla potrzeb takich transakcji, i pod warunkiem że numer identyfikacyjny odbiorcy i dostawcy zostaną podane na fakturze,
  • podatnik przed złożeniem deklaracji dysponuje dowodem, że towar został dostarczony nabywcy zagranicznemu.

Eksport towarów poza terytorium UE jest również objęty stawką 0% podatku VAT, pod warunkiem, że podatnik otrzymał dokument potwierdzający wywóz towarów przed złożeniem deklaracji podatkowej.


W przypadku świadczenia przez podatnika usług w zakresie handlu i gastronomii, kwota podatku należnego, jest obliczana jako iloczyn wartości dostawy i stawki:

  • 18,70% - dla towarów i usług objętych stawką podatku 23%;
  • 7,41% - dla towarów i usług objętych stawką podatku 8%.


Podstawa opodatkowania podatkiem VAT

(art. 29 ustawy)

Podstawą opodatkowania jest obrót. Obrót jest to kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Do obrotu zalicza się również:

  • otrzymaną dotację,
  • subwencję,
  • inna dopłatę o podobnym charakterze związaną z dostawą lub świadczeniem usług.

Podstawą opodatkowania jest także:

  • koszt świadczenia usługi poniesiony przez podatnika przy świadczeniu usługi,
  • wartość celna powiększona o należne cło przy imporcie towarów,
  • kwota jaką nabywca jest zobowiązany zapłacić przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów.

Podstawa opodatkowania nie obejmuje kwot:

  • stanowiących obniżkę cen w formie rabatu,
  • udzielonych opustów i obniżek cen,

otrzymanych od nabywcy lub usługobiorcy jako zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu oraz na rzecz nabywcy lub usługobiorcy i ujmowanych przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku

Zapłata podatku VAT

(art. 103 ustawy)

Podatnicy są zobowiązani bez wezwania do obliczania i wpłacania podatku za okresy miesięczne do 25-go dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy. W przypadku małych podatników obowiązek ten przypada na 25-ty dzień następujący po każdym kolejnym kwartale, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Uwaga.png

Treść tego artykułu została oparta na aktach prawnych.

Zwróć uwagę, że niektóre akty prawne mogły ulec zmianie od czasu publikacji tego tekstu.

Bibliografia

  • Beck C. H. (2004), VAT z wprowadzeniem, Warszawa
  • Brzeziński B. (1996), Prawo podatkowe , Dom Organizatora, Toruń, s. 134-139
  • Chłond Ł. (2016), Zasady ustalania prewspółczynnika odliczenia VAT, "Rachunkowość", Nr. 2
  • Jaszczyński M. (2015), Rozliczanie podatku VAT z zastosowaniem procedury MOSS, "Zeszyty Naukowe Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Płocku. Nauki Ekonomiczne", Tom II
  • Jeleńska A. (2012), Spółki : jaką wybrać? : jak zarobic [!] na spółce,Wszechnica Podatkowa, Kraków
  • Jeleńska A. (2015), Spółki w działalności : zalety i wady : z ograniczoną odpowiedzialnością, komandytowo-akcyjna, komandytowa, partnerska, cywilna, jawna, akcyjna, Forum Doradców Podatkowych, Kraków, s. 159-168
  • Krajewska A. (2004), Podatki- Unia Europejska, Polska, Kraje Nadbałtyckie, PWE, Warszawa, s. 98- 111
  • Małecka- Ziembińska E.(2017), Luka w podatku od towarów i usług oraz sposoby jej ograniczania, " Kwartalnik Kolegium Ekonomiczno-Społecznego Studia i Prace / Szkoła Główna Handlowa", Nr.1
  • Owsiak S. (2005), Finanse publiczne- teoria i praktyk, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 497- 510
  • Regionalny Ośrodek Kształcenia Kadr Przy Izbie Skarbowej we Wrocławiu (2006), Podatki, Wrocław
  • Sawickiego K. (red) (2004), Rachunkowość finansowa, PWE, Warszawa,s. 142- 143
  • Ustawa z dnia 11.03.2004r. o podatku od towarów i usług
  • Zubrzycki J. (2004), Leksykon VAT, Unimex Oficyna Wydawnicza, s. 114-115, 407-412
  • Zysnarska A. (2004), Rachunkowość bez tajemnic, Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr Sp. Z o. o., Gdańsk

Autor: Bartłomiej Kolbusz, Honorata Pilch