Cechy podatku VAT

Cechy podatku VAT
Polecane artykuły


Podatek od towarów i usług (VAT)(od ang. – Value Added Tax) jest podatkiem pośrednim wprowadzonym w Polsce od 5 lipca 1993r na mocy ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

Konieczność harmonizacji polskiego prawa podatkowego

z prawem UE zobligowała ustawodawcę do nowelizacji i obecnie obowiązuje ustawa z dnia 11 marca 2004 o podatku od towarów i usług [E. Jarocka 2005, s. 173].

Od 1 maja 2004 określała go ustawa z dnia 11 marca 2004

o podatku od towarów i usług skrót (PTU). W związku z przystąpieniem Polski do UE konieczna była zmiana ustawy regulującej podatek VAT.

Kolejne miany nastąpiły 1 stycznia 2011 r.
Podatek od towarów i usług z założenia ma jak najmniej oddziaływać na ostateczną cenę towaru

lub usługi podlegającej opodatkowaniu

Podstawowe cechy podatku VAT

Podstawowe cechy podatku VAT to [Zarys finansów publicznych...2003, s. 202]:

  • powszechność podatku - podatnikami są wszystkie podmioty dokonujące opodatkowanych czynności niezależnie od ich statusu cywilnoprawnego. Cecha ta pozwala na realizację zasady równości opodatkowania osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej.
  • wielofazowość podatku - powiązana jest z zasadą powszechności tego podatku, który powinien być nakładany podczas każdego etapu obrotu towarem lub usługą, aż do ostatecznego nabywcy. Obowiązek podatkowy powstaje z tytułu dokonania czynności opodatkowanej i nie ma znaczenia czy podatnikiem jest producent, hurtownik czy detalista.
  • charakter podatku od wartości dodanej - wpłacie podlega tylko nadwyżka podatku należnego z tytułu dokonania opodatkowanej czynności ponad kwotę podatku zapłaconego sprzedawcy czy też usługodawcy przez podatnika formalnego. Rozliczenie podatku następuje w oparciu o zasadę potrącalności podatku naliczonego od podatku należnego.
  • charakter cenotwórczy - oznacza, że sprzedawca towaru lub usługi wyliczając cenę, jest uprawniony do wliczenia do niej podatku VAT. Wzrost stawek podatkowych może wpływać na wzrost ceny a to w konsekwencji może być przyczyną zjawisk inflacyjnych.
  • rzeczowy, zwyczajny, obligatoryjny- cechy te powodują, że na wysokość należności podatkowej nie ma wpływu sytuacja osobista podatnika. Podatek ten jest typowym elementem systemu podatkowego, a czas jego obowiązywania nie jest ustawowo ograniczony.

Zakres przedmiotowy podatku VAT

Przedmiotem opodatkowania jest:

Z opodatkowania zwolnione są niektóre towary i usługi zamieszczone w załączniku do ustawy np. usługi pocztowe, administracyjne, oświatowe, kulturalne i zdrowotne, (zakres zwolnień szczegółowo określa ustawa).

Również ustawa wprowadziła specjalne zasady opodatkowania towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków. W przypadku tych towarów podstawą opodatkowania jest marża, a nie obrót rozumiany jako cała kwota należna z tytułu dostawy pomniejszona o kwotę podatku [W. Ziółkowska 2005, s. 117].

Zakres podmiotowy podatku VAT

Działalnością taką jest wszelako rozumiana działalność handlowców, producentów lub innych usługodawców, w tym również działa

Podmiotem zobowiązanym do opodatkowania jest podatnik, który ma siedzibę działalności zarówno na terytorium Unii Europejskiej, jak i poza jej obszarem.

Obecne przepisy nie określają, że podatnik ma miejsce wykonywania działalności, siedzibę lub miejsce zamieszkania na obszarze Polski (taki zapis miał miejsce w poprzedniej ustawie z 2004 roku).


Stawki podatku VAT

Stawka podatku VAT, czyli procentowe określenie stawek w stosunku do cenny netto, według których jest naliczany podatek od towarów i usług. Stawki te uległy zmianie z dniem 1 stycznia 2011 r.(Zgodnie z ustawą z dnia 26 listopada 2010 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją ustawy budżetowej) (DzU nr 238, poz. 1578). W tej pozycji Dziennika Ustaw określono podwyższenie stawek podatku od towarów i usług (VAT)o jeden punkt procentowy. Zapisy ustawy wprowadziły następujące zmiany:

  • stawka podstawowa
23%
(zmiana z 22%),
  • stawka obniżona
8%
(zmiana z 7%),
  • wprowadzenie nowej stawki
5%
(dotyczącej podstawowych produktów żywnościowych, książek oraz czasopism

specjalistycznych),

  • stawka ryczałtu, dotycząca świadczenia usług taksówek osobowych
4%
(zmiana z 3%),
  • stawka zryczałtowanego zwrotu podatku dla rolników
7%
(zmiana z 6,5%),
  • wprowadzenie nowej stawki
0%
  • Ustawa ta, przewiduje także zwolnienia z podatku VAT.
ZW
Zwolnieni z opodatkowania mogą być podatnicy, u których wartość sprzedanych towarów lub usług w roku poprzednim nie przekroczyła określonej w ustawie kwoty tj. 150000zł (kwota ta jest naliczana proporcjonalnie w skali roku).

Bibliografia

  • Bartosiewicz A.(2013), VAT, wydanie 7, Lex a Wolters Kulwer Business, Warszawa
  • Jarocka E.(2005), Finanse przedsiębiorstw systemu bankowego, budżetowego, ubezpieczeń, Difin, Warszawa,
  • Zarys finansów publicznych i prawa finansowego, pod red. W. Wojtowicz (2003), Dom wydawniczy ABC, Warszawa,
  • Ziółkowska W.(2005), Finanse publiczne. Teoria i zastosowanie, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Bankowej, Poznań,
  • Zasiewska K.(2013),VAT podstawowe zasady i ujęcie rachunkowości, Lex a Wolters Kulwer Business, Warszawa, s 11-13

Autor: Mariola Kociołek, Sabina Wadowska