Wycena bilansowa

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wycena bilansowa
Pojęcie nadrzędne
Pojęcia związane
Metody i techniki


Wycena bilansowa jest zjawiskiem rachunkowym dotyczącym aktywów i pasywów. Zjawisko to jest zabiegiem mającym na celu ustalenie wartości bilansowej składników aktywów i pasywów. Wartość bilansowa jest wartością pomniejszoną o łączne odpisy amortyzacyjne oraz łączną kwotę odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości wykazywaną w bilansie. Nadrzędną zasadą wyceny bilansowej jest zasada ostrożnej wyceny. Wycena bilansowa jest dokonywana na potrzeby bilansu i różni się od wyceny w ciągu roku obrotowego składników w księgach rachunkowych.

Wycena składników aktywów i pasywów dokonywana jest nie rzadziej niż na dzień bilansowy - dzień, na który jednostka sporządza sprawozdanie finansowe.

Wycena bilansowa powoduje powstawanie korekt wartości aktywów i zobowiązań ujętych pierwotnie w księgach rachunkowych. Zasady wyceny wyznaczają poziom korekty wartości wstępnej składników aktywów i pasywów. Co więcej ustalają sposób, w jaki ujmuje się korekty wartości (ujęcie w wyniku finansowym lub w kapitale własnym). [1]

Kategorie wyceny

W wycenie bilansowej istotne znaczenie mają dwie kategorie: cena lub koszt, które ujmowane są w następujący sposób:

  • historyczny - składniki bilansu ujmowane są według cen (kosztów) aktualnych w momencie ich nabycia lub wytworzenia,
  • odtworzenia - aktywa wykazywane są w kwocie środków pieniężnych, która należałoby wydać na zakup w danym czasie,
  • realizacji - aktywa wyceniane są w cenach sprzedaży netto w warunkach normalnej sytuacji na rynku,
  • bieżący - aktywa ujmuje się w wysokości aktualnej wartości przyszłych wpływów netto z ich sprzedaży.


Wyróżnia się następujące kategorie wyceny:

  • cena nabycia, ewentualnie cena zakupu -"to cena zakupu składnika aktywów, obejmująca kwotę należną sprzedającemu, bez podlegających odliczeniu podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a w przypadku importu powiększona o obciążenia o charakterze publicznoprawnym oraz powiększona o koszty bezpośrednio związane z zakupem i przystosowaniem składnika aktywów do stanu zdatnego do używania lub wprowadzenia do obrotu, łącznie z kosztami transportu, jak też załadunku, wyładunku, składowania lub wprowadzenia do obrotu, a obniżona o rabaty, opusty, inne podobne zmniejszenia i odzyski."[2]
  • koszt wytworzenia -"obejmuje koszty pozostające w bezpośrednim związku z danym produktem oraz uzasadnioną część kosztów pośrednio związanych z wytworzeniem tego produktu." [3]
  • cena sprzedaży netto składnika aktywów - "przyjmuje się możliwą do uzyskania na dzień bilansowy cenę jego sprzedaży, bez podatku od towarów i usług i podatku akcyzowego, pomniejszoną o rabaty, opusty i inne podobne zmniejszenia oraz koszty związane z przystosowaniem składnika aktywów do sprzedaży i dokonaniem tej sprzedaży, a powiększoną o należną dotację przedmiotową." [4]
  • wartość godziwa -"przyjmuje się kwotę, za jaką dany składnik aktywów mógłby zostać wymieniony, a zobowiązanie uregulowane na warunkach transakcji rynkowej, pomiędzy zainteresowanymi i dobrze poinformowanymi, niepowiązanymi ze sobą stronami."[5]
  • wartość rynkowa - "cenę rynkową aktywów finansowych posiadanych przez jednostkę oraz zobowiązań finansowych posiadanych przez jednostkę oraz zobowiązań finansowych, które jednostka zamierza zaciągnąć, stanowi zgłoszona na rynku bieżąca oferta kupna, natomiast cenę rynkową aktywów finansowych, które jednostka zamierza nabyć, oraz zaciągniętych zobowiązań finansowych stanowi zgłoszona na rynek bieżąca oferta sprzedaży." [6]
  • wartość nominalna - ustawa o rachunkowości nie definiuje wprost pojęcia "wartość nominalna". Jest to wartość umowna danego dobra, usługi lub innej rzeczy, która wynika z określonego dokumentu źródłowego oraz ma charakter pieniężny,
  • średni kurs waluty obcej.

Struktura ceny (wartości) sprzedaży netto według Ustawy o rachunkowości:

Cena sprzedaży
- Podatek VAT
- Podatek akcyzowy
- Rabaty, opusty i inne podobne
- Koszty związane z przystosowaniem składnika do sprzedaży i jej dokonaniem
+ Dotacja przedmiotowa
= Cena (wartość) sprzedaży netto

Źródło: Art.28 ust.5 Ustawa o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r.


Wybór metody wyceny

Metoda wyceny składników aktywów i pasywów jest uzależniona od następujących czynników:

  • sposób pozyskania - wpływ na parametry wyceny w momencie początkowego ujęcia w bilansie,
  • rodzaj (charakter) - sposoby ustalania oraz ujmowania na dzień bilansowy skutków finansowych wyceny,
  • cel (przeznaczenie) użytkowania składników aktywów i zobowiązań oraz okres ich utrzymywania przez przedsiębiorstwo.

Wycena bilansowa składników aktywów i pasywów:

  • Środki trwałe oraz inwestycje w obcych środkach trwałych - cena nabycia, koszt wytworzenia, wartość po ulepszeniu, wartość po aktualizacji wyceny minus dokonane odpisy amortyzacyjne albo cena sprzedaży netto;
  • Wartości niematerialne i prawne - cena nabycia lub cena rynkowa w dniu przyjęcia, koszt wytworzenia, pomniejszone o odpisy amortyzacyjne;
  • Inwestycje rozpoczęte - cena nabycia lub koszt wytworzenia;
  • Udziały i akcje - cena nabycia pomniejszona o należne odsetki uwzględniające upływ czasu;
  • Dłużne papiery wartościowe - cena nabycia powiększona o należne odsetki uwzględniające upływ czasu;
  • Inne papiery wartościowe - cena nabycia (uwzględniając ewentualną trwałą utratę wartości);
  • Zapasy - cena nabycia (zakupu) lub koszt wytworzeni pomniejszony o odpisy aktualizujące oraz odpisy zmniejszające stopniowo wartość zapasów trudno zbywalnych;
  • Należności i roszczenia - kwota wymagająca zapłaty (z uwzględnieniem należnych odsetek za zwłokę w zapłacie), pomniejszona o uzasadnione rezerwy na należności wątpliwe i sporne;
  • Papiery wartościowe przeznaczone do obrotu - cena nabycia lub cena zakupu nie wyższa od ceny sprzedaży netto na dzień bilansowy;
  • Środki pieniężne - wartość nominalna;
  • Zobowiązania - kwota wymagająca zapłaty (uwzględniając odsetki za zwłokę);
  • Kapitały, fundusze, pozostałe aktywa i pasywa - wartość nominalna. [7]

Przypisy

  1. A. Kamela-Sowińska A. i in. 2010, s.80
  2. Art.28 ust.2 ustawy o rachunkowości
  3. Art.28 ust.3 ustawy o rachunkowości
  4. Art. 28 ust.5 ustawy o rachunkowości
  5. Art. 28 ust.6 ustawy o rachunkowości
  6. Art. 28 ust.6 ustawy o rachunkowości
  7. E. Walińska 2010, s.377

Bibliografia

Autor: Agnieszka Bryja, Jesica Pawłowicz