Model Leavitta

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacja, szukaj

Model Leavitta

W 1965 roku H.J. Leavitt sformułował model organizacji, który nazywany jest również "diamentem Leavitta". Zakłada on, że organizacja jest złożonym uporządkowanym systemem zbudowanym z czterech elementów: zadań, techniki, struktury i ludzi. Elementy te można również pogrupować ze względu na ich społeczny i techniczny wymiar. Między tymi czynnikami zachodzą wzajemne relacje. Leavitt zauważył, że są one wszystkie ze sobą powiązane i oddziaływają między sobą. Zmiana jednego z elementów systemu prowadzi do zmiany pozostałych trzech. Konsekwencją takiego rozumienia organizacji jest potrzeba uwzględnienia oddziaływania planowanej zmiany na każdy z tych czterech elementów.

System stworzony przez Leavitta stanowił podstawę do myślenia o organizacji jako wieloczynnikowym systemie. Jest on powszechnie używany i akceptowany. Jednakże nie zawsze nadaje się jednakową treść dla poszczególnych składowych schematu oraz dla relacji które między nimi zachodzą.(J. Puchalski 2008, s.12)

Elementy organizacji

Zadania i cele - zbiór działań jakie muszą być zrealizowane ze względu na przyjęte cele organizacji w określonym przedziale czasu. Jest to misja i wizja organizacji, cele, środki i metody, hierarchie celów.

Technika (technologia) - obejmuje sposoby i metody produkcji, dystrybucji i podejmowania decyzji w procesie realizacji celów, stanowiących kombinację umiejętności i wiedzy (know-how).

Struktura - określa relacje i stosunki pomiędzy poszczególnymi elementami podsystemu. Może to być podział pracy, procedury, regulaminy, hierarchia, schemat organizacyjny.

Ludzie - uczestnicy organizacji czyli pracownicy, członkowie grup, kadra zarządzająca i współpracownicy razem z ich całą wiedzą, zdolnościami, wartościami, zainteresowaniami, potencjałem fizycznym, systemem wartości. Do kategorii tej zalicza się też stosunki międzyludzkie.Również do tej grupy należą osoby bezpośrednio lub pośrednio zainteresowane wynikami działalności organizacyjnej tzw. Interesariusze.( Z. Klonowski 2004, s.12)



Rys. 1. Model Leavitta - schemat (na podstawie Z. Klonowski 2004, s.12)

Po raz pierwszy model ten został opublikowany przez Leavitta w artykule "Applied organizational change in industry" opublikowanym na ramach czasopisma "Handbook of Organisations". Stał się on jednym z fundamentów dla późniejszych modeli planowej zmiany.Mimo swojej prostej formy model Leavitta jest używany jako narzędzie pozwalające dokonać analizy organizacji jak też procesów zarządzania.

Harold Jack Leavitt

Był on amerykańskim psychologiem zarządzania. Głównym przedmiotem jego badań było badanie dynamiki w podejmowaniu decyzji przez grupy. Stwierdził, że ludzie w dużych grupach działają najlepiej poprzez łańcuch dowodzenia oraz, że w takim wypadku struktury hierarchiczne są potrzebne a nawet i nieuniknione. Leavitt wychodził z założenia,iż Hierarchia należy do najlepszych metod w przypadku rozwiązywania skomplikowanych problemów.(Pearce J. 2007, s.1) Zajmował się on również charakterystyką osobowości liderów. W swoich badaniach wyróżnił on trzy typy liderów. Menadżera typu 1 charakteryzował charyzmatyczny, bezkompromisowy przywódca. Postać menadżera typu 2 opiera się głównie na faktach przedstawionych za pomocą liczb. Racjonalnie patrzy on na problem, potrafi dobrze analizować i kontrolować. Zaś, najbardziej efektywny w działaniu, menadżer typu 3 dąży do narzucenia ludziom swojej woli. Umiejętnie wykonuje swoje plany i założenia oraz rozwiązuje problemy. Dr Leavitt o swoich teoriach pisał w licznych artykułach oraz książkach. Jedną z nich była książka Managerial Psychology (1958) używana jako podręcznik w szkołach nawet po kilkudziesięciu latach po jej publikacji.

Bibliografia

  • Hirschheim Wiley R.A., Office automation: a social and organizational perspective, John Wiley & Sons, Inc., New York 1986
  • Klonowski Z.,Systemy informatyczne zarządzania przedsiębiorstwem, modele rozwoju i właściwości funkcjonalne Oficyna wydawnicza politechniki wrocławskiej, Wrocław 2004
  • Koch R.: Słownik zarządzania i finansów. Narzędzia, terminy, techniki od A do Z. Wydawnictwo Profesjonalnej Szkoły Biznesu, Kraków 1997.
  • Krzyżanowski L., Podstawy nauk o organizacji i zarządzaniu, PWN, Warszawa 1992
  • Lehaney B., Idea Group Inc (IGI), 2004
  • Pearce J.: Harold J. Leavitt, 85, Management Expert, Dies Dec. 26.2007
  • Peszko A., Podstawy zarządzania organizacjami, Uczelniane Wydawnictwa Naukowo Techniczne, Kraków 2002
  • Puchalski J. Podstawy nauki o organizacji Wrocław 2008
  • Riley M.J., Bagad V.S., Management Information Systems, Technical Publications, 2009



Autor: Jarosław Głuch, Joanna Witowska