Diagram Pareto

Diagram Pareto
Polecane artykuły


Diagram Pareto-Lorenza to diagram, który zakłada, że w każdym systemie jest tylko mała liczba czynników, które mają największy wpływ na jego całość, a wpływ reszty czynników jest mniejszy. Nazywany jest również metodą ABC lub prawem 20-80. Zasada Pareto umożliwia znalezienie 20% przyczyn przynoszących 80% strat. Pokazuje, że występowanie większości typów zdarzeń można zaobserwować w małym zaledwie fragmencie możliwych okoliczności. Zasada ta sprawdza się w wielu dziedzinach życia, np.:

  • 80% sprzedaży generuje 20% klientów,
  • 80% braków jest skutkiem 20% przyczyn,
  • 20% informacji warunkuje 80% decyzji,
  • 20% firm giełdowych to 80% wartości wszystkich akcji na parkiecie.

Uproszczając - niewielka ilość osób lub przyczyn odpowiada za większość występujących zjawisk. Zlikwidowanie tych 20% znacząco poprawia końcowy wynik, proces, sytuacje. Równocześnie ich identyfikacja pozwala ominąć zwalczanie przyczyn mało istotnych, ponieważ zasada Pareto opiera się o analizę nierównego rozkładu czynników decyzyjnych.

Analiza Pareto nadaje się do uporządkowania i przeanalizowania wcześniej zebranych danych. Stosuje się ją kiedy naszym celem jest przeciwdziałanie:

  1. Zjawiskom negatywnym o największej częstotliwości występowania.
  2. Zjawiskom przysparzającym największych kosztów.

Diagram Pareto jest narzędziem umożliwiającym hierarchizacje czynników wpływających na badane zjawisko. Jest on graficznym obrazem, pokazującym zarówno względny, jak i bezwzględny rozkład rodzajów błędów, problemów lub ich przyczyn. Pozwala on przedstawić dane na wykresie kolumnowym z uwydatnieniem elementów dających największy wkład do problemu.

Historia reguły Pareto

Nazwa tej zasady pochodzi od nazwiska włoskiego socjologa i ekonomisty Vilfredo Pareto (15 VII 1848 - 19 VIII 1923). Analizował on dane statystyczne o dochodach ludności we Włoszech w 1897 roku. Na tej podstawie stwierdził, że 80% majątku we Włoszech jest w posiadaniu 20% mieszkańców kraju. W szerszym kontekście, nazwy „zasada Pareto” użył po raz pierwszy Joseph Juran w 1941 roku. W swoich badaniach nad poprawą jakości i usprawnianiem produkcji sformułował on tę zasadę jako „vital few (20%) and trivial many (80%)”. Obecnie wykorzystanie zasady Pareto jest powszechne, np. w usprawnianiu efektywności przedsiębiorstw. Polega przykładowo na zebraniu danych o systemie (procesie, przedsiębiorstwie, produkcie) i wyłonieniu kluczowych czynników wpływających na efektywność systemu.

Rys. 1. Diagram rozkładu Paretto

Tworzenie diagramu

1. Zebranie danych o badanym zjawisku, problemie - np. burza mózgów.

Zdarzenia wywołujące przerwy w produkcji


Przyczyny występowania przerw
Liczba wystąpień
Brak przeszkolenia pracowników 12
Awaria maszyn 2
Pośpiech 5
Nieuwaga 15
Wady materiału 3

2. Uporządkowanie przyczyn problemu według częstotliwości występowania.


Błąd
Częstotliwość
Nieuwaga 15
Brak przeszkolenia pracowników 12
Pośpiech 5
Wady materiału 3
Awaria maszyn 2
Razem 37

3. Przedstawienie skumulowanych wartości na wykresie kolumnowym (np. wartości procentowe).

  • Oznaczyć na osi pionowej (Y) wartości (ilości) przyczyn oraz udziały procentowe.
  • Oznaczyć na osi poziomej (X) przyczyny od największej do najmniejszej wartości idąc od lewej do prawej.(porządek malejący)
  • Narysować wykresy słupkowe dla każdej przyczyny - tzw. wykres Pareto.

4. Można dodać linię pokazującą skumulowany procentowy udział wynikający z dodawania kolejnych kategorii. Ułatwia to znalezienie kategorii mających 80% wkład do problemu.

5. Oznaczyć punkty odpowiadające wartościom skumulowanym i połączyć je linią - tzw. krzywa Lorenza.

Przeanalizować otrzymany wykres, sformułować wnioski dotyczące poprawy badanego zjawiska, w miarę potrzeby wprowadzić działania korygujące.


Analiza Paretto a analiza ABC

Dzięki Regule Pareto powstała analiza ABC, jedna z odmian reguły, która pozwala sklasyfikować asortyment, posługując się różnymi zasadami sterowania zakupami.

Analiza ta sprowadza się do podziału na określone grupy asortymentowe. Pierwsza grupa to towary, które stanowią 20% całości asortymentu, ale generują 80% sprzedaży. Druga grupa to towary stanowiące 50% całego asortymentu, które generują 15% sprzedaży. Trzecia grupa natomiast, to towary stanowiące 30% całości asortymentu generujące jednak tylko 5% sprzedaży.


Analiza ABC, czy też diagram Pareto mają szerokie zastosowanie w kwestiach zarządzania przedsiębiorstwem, takich jak np.:

  1. Kontrola zużycia materiałów – analiza zużycia materiałów w ciągu roku.
  2. Sterowanie procesami – w organizacji, która podejmuje się wielu zleceń, analiza ABC pokazuje, że wystarczy kontrola tylko kilku z nich, by zapewnić kontrolę większości zadań.
  3. Zarządzanie jakością – podczas przyporządkowania przyczyn wadliwości.
  4. Obsługa eksploatacyjna – obliczenie czasu straconego z powodu awarii maszyn i urządzeń wskutek określonych przyczyn często ułatwia planowanie programu obsługi eksploatacyjnej.
  5. Redukcja różnorodności – może dotyczyć różnorodności oferowanego asortymentu wyrobów lub usług, analiza Pareto może być przeprowadzona według dochodów lub udziału we wpływach ze sprzedaży.

Patrz także:

Bibliografia

Autor: Grzegorz Jarzynka, Tomasz Pająk