Transport samochodowy

Transport samochodowy
Polecane artykuły

Transport samochodowy - to element należący do gałęzi transportu lądowego. Zadaniem transportu samochodowego jest świadczenie usług transportowych polegających na przemieszczaniu ludzi bądź ładunków. Transport samochodowy ma największy udział w tej gałęzi gospodarki tuż obok transportu kolejowego.

Czynniki charakteryzujące transport samochodowy

Aspekty pozytywne:

  • krótki czas potrzebny do przewozu oraz elastyczność podróży
  • możliwość transportu "łączonego"- dowóz towarów do innych gałęzi transportu
  • korzystne dostosowanie sieci dróg do miejsca występowania rynków zaopatrzenia i zbytu (występowanie przewozów „od drzwi do drzwi”)
  • sukcesywny rozwój infrastruktury drogowej, która często jest traktowana jako priorytet przy inwestycjach dotyczących transportu

Aspekty negatywne:

  • wysokie koszty jednostkowe wytwarzania usług
  • niewielkie możliwości przewozowe (np. w porównaniu do transportu kolejowego)
  • ograniczona zdolność wykonywania przewozów o charakterze masowym
  • wysoki poziom energochłonności
  • negatywne skutki w środowisku naturalnym
  • komfort i bezpieczeństwo podróży niższe w porównaniu do pozostałych gałęzi transportu (D. Leończuk, 2011, s. 99, 100)

Transport samochodowy w świetle prawa

W transporcie samochodowym mamy do czynienia z szeregiem uwarunkowań prawnych, zarówno obowiązujących tylko w Polsce jak również o wymiarze międzynarodowym.

Regulacje krajowe

  • Kodeks cywilny- zawiera przepisy ogólne o przewozie osób i rzeczy i stanowi podstawę do pozostałych ustaw, które w sposób bardziej szczegółowy odnoszą się do poszczególnych kwestii związanych z transportem (Ustawa Kodeks cywilny, art. 774- 793)
  • Ustawa o transporcie drogowym- informuje o zasadach w krajowym i międzynarodowym transporcie drogowym i zasadach niezarobkowego przewozu drogowego. Określa też zakres działań Inspekcji Transportu Drogowego, obowiązki wynikające z naruszenia warunków przewozu oraz zasady ochrony praw pasażerów. (Ustawa o transporcie drogowym, art. 1)
  • Ustawa o czasie pracy kierowców- określa czas pracy osób zajmujących się przewozem, zarówno zatrudnionych na podstawie umów, jak też osób niezatrudnionych i przedsiębiorców wykonujących przewozy osobiście. Istotnym elementem są też obowiązki pracodawców z tytułu wykonywania przewozów drogowych. (Ustawa o czasie pracy kierowców, art. 1, pkt. 1-2)
  • Prawo przewozowe- w tym dokumencie znajduje się regulacja zasad przewozu osób i towarów, które wykonywane są odpłatnie i nieodpłatnie w ramach umowy. Stroną wykonującą dane świadczenia są przewoźnicy posiadający odpowiednie uprawnienia. Ważną kwestią są też dokumenty przewozowe i zasady postępowania w razie wykrycia ich nieprawidłowości. Przepisy ustawy stosuje się także do przewozów o charakterze międzynarodowym, o ile umowy międzynarodowe na to pozwalają. (Ustawa Prawo przewozowe, art. 1)

Elementem dopełniającym jest też Kodeks drogowy regulujący zasady poruszania się pojazdów oraz porządku i bezpieczeństwa ruchu na drogach.

Regulacje międzynarodowe

W przypadku praw o zasięgu międzynarodowym zdecydowaną większość stanowią konwencje. Najistotniejsza wydaje się Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR). Zgodnie z Konwencją w liście przewozowym powinna znajdować się klauzula, że przewóz podlega przepisom Umowy CMR. Inne konwencje to m. in.: europejska umowa w sprawie międzynarodowego przewozu drogowego materiałów niebezpiecznych (ADR), umowa dotycząca międzynarodowego przewozu towarów samochodami ciężarowymi (TIR), porozumienie dotyczące międzynarodowego przewozu pasażerów autokarami i autobusami (INTERBUS) (B. Klepacki i in., 2012, s. 503-505)

Zagrożenia środowiskowe

Rozwój transportu w ostatnich latach stał się istotnym czynnikiem rozwoju gospodarczego. Tym samym stał się początkiem intensywnych zmian w środowisku naturalnym. Badania pokazują, że działania transportu samochodowego mają dużo większy udział w negatywnym oddziaływaniu na zdrowie ludzi oraz środowisko naturalne od pozostałych gałęzi transportu. Transportem drogowym jest realizowane blisko 85% lądowego transportu ludzi oraz prawie 80% lądowego transportu towarowego. Tak wielki udział pojazdów samochodowych w tym sektorze przekłada się na wielokrotnie wyższą liczbę wypadków komunikacyjnych niż w jakimkolwiek innym dziale transportu. Niezwykle istotny jest fakt, że transport drogowy zajmuje pierwsze miejsce pod względem emisji zanieczyszczeń do atmosfery. W wyniku spalania paliw w silnikach pojazdów do powietrza trafiają: tlenek węgla, tlenki azotu, węglowodory oraz metale ciężkie. W skali państwa sektor ten odpowiedzialny jest za ok. 30% całkowitej emisji tlenków azotu oraz ok. 20% zanieczyszczeń pyłowych. W dużych miastach udział transportu drogowego w całkowitej emisji tych zanieczyszczeń jest dużo większy, znane są przypadki gdy w dzielnicach centralnych sięgał on 90%. Ponadto do stwarzanych zagrożeń zaliczyć należy:

  • problemy zdrowotne, szczególnie zwiększenie ryzyka występowania schorzeń układu oddechowego i układu krążenia
  • występowanie epizodów smogowych
  • stałe podwyższanie poziomu zakwaszenia środowiska
  • degradacja gleb i roślin znajdujących się w pobliżu infrastruktury drogowej (według badań: w odległości ok 500 m)
  • przecinanie szlaków migracyjnych i fragmentów siedlisk zwierząt (A. J. Badyda, 2010, s. 116-119)

Bibliografia


Autor: Izabela Stypuła

Uwaga.png

Treść tego artykułu została oparta na aktach prawnych.

Zwróć uwagę, że niektóre akty prawne mogły ulec zmianie od czasu publikacji tego tekstu.