Metoda SPACE

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacja, szukaj
Metoda SPACE
Pojęcie nadrzędne
Pojęcia związane
Metody i techniki

SPACE (ang. Strategic Position and Action Evaluation - analiza pozycji strategicznej i ocena działalności firmy) to jedna z metod badania ogólnej zdolności rozwojowej firmy. Ułatwia ona podejmowanie decyzji dotyczących dywersyfikacji działalności firmy i ocenę poszczególnych jej domen.

Etapy postępowania

Tok postępowania w tej metodzie można podzielić na cztery etapy:

  1. Wyznaczenie czterech wymiarów przestrzeni, w której identyfikuje się pozycję firmy, jak i charakteryzujących je determinant.
  2. Narysowanie układu współrzędnych, którego półosie (+x, -x, +y, -y stanowią odpowiednio: IS, CA, FS, ES).
  3. Skwantyfikowanie wymiarów i determinant.
  4. Określenie pozycji strategicznej firmy.

Procedura metody SPACE podobna jest do analizy SWOT. Najpierw dobieramy czynniki, następnie oceniamy każdy z nich. Liczymy średnią dla wszystkich zmiennych oraz sumę średnich ocen IS i CA i nanosimy wynik na oś X. Kolejnym krokiem jest zsumowanie średnich ocen wymiarów FS i ES oraz zaznaczenie wyniku na osi Y. Końcowym etapem jest wyznaczenie wektora kierunkowego. Będzie nim prosta wychodząca z początku układu współrzędnych i przechodząca przez wyznaczony punkt (Piocha S., Dylkiewicz R. (2007)).

Determinanty wymiarów zewnętrznych i wewnętrznych to: siła sektora i stabilność otoczenia dla zewnętrznych oraz potencjał finansowy i przewaga konkurencyjna dla wewnętrznych. Szczegóły prezentuje tab. 1.


Tab.1. Determinanty wymiarów zewnętrznych i wewnętrznych

Wymiary zewnętrzne Wymiary wewnętrzne
Siła sektora (IS - ang. industry strength)
  • potencjał wzrostu,
  • potencjał rynku,
  • stabilność finansowa,
  • technologiczne know-how,
  • wykorzystanie zasobów,
  • intensywność wzrostu kapitału,
  • łatwość wejścia na rynek,
  • produktywność.
Potencjał finansowy (FS - ang. financial strength)
Stabilność otoczenia (ES - ang. environmental stability)
  • zmiany w technologii,
  • stopa inflacji,
  • poziom cen wyrobów,
  • bariery wejścia na rynek,
  • intensywność działania konkurencji,
  • elastyczność popytowa cen.
Przewaga konkurencyjna (CA - ang. competitive advantage)
  • udział w rynku,
  • jakość wyrobów,
  • cykl życia wyrobów,
  • lojalność klientów,
  • wykorzystanie potencjału wytwórczego,
  • technologiczne know-how,
  • nadzór nad dostawcami i systemem dystrybucji.

Źródło: [A. Stabryła 2000, s. 362-363]

Układ współrzędnych jest budowany następująco:

  • oś rzędnych (Y) po stronie dodatniej (góra) - FS, a ujemnej ES,
  • oś odciętych (X) po stronie dodatniej (prawa) - IS, a ujemnej CA.

Ćwiartki wykresu reprezentują:

  • pierwsza (x+, y+) - strategię agresywną,
  • druga (x-, y+) - strategię konserwatywną,
  • trzecia - strategię defensywną,
  • czwarta - strategię konkurencyjną.

Kwantyfikacja

Intensywność wymiarów szacuje się według umownej sześciopunktowej skali, przy czym dla (IS) i (FS) wartość 1 stanowi ocenę najniższą, a 6 - najwyższą, natomiast dla (CA) i (ES) -6 jest oceną najniższą, a (-1) - najwyższą.

Aby uwzględnić siłę wpływu zmiennych można wprowadzić wagi (rangi) dla poszczególnych zmiennych i wówczas ocena ważona będzie iloczynem oceny punktowej i rangi przypisanej danej zmiennej. Zakłada się przy tym, że suma wszystkich wag dla jednego wymiaru wynosi 1, a całkowity wskaźnik dla danego wymiaru równa się sumie ocen ważonych każdej zmiennej.

Wartość współrzędnych oblicza się jako przeciętną wartość (średnią) dla sumy punktów wymiarów wspólnych dla danej osi. x = f¯(IS) + f¯(CA) y = f¯(FS) + f¯(ES), gdzie m f¯(IS) = SUMA (fi (IS)) / m 1 pozostałe obliczane według analogicznych wzorów. Wyznaczony punkt P o współrzędnych (x, y) pokazuje pozycję strategiczną firmy, zgodnie z którą możemy dobrać właściwą dla danego obiektu strategię.

W metodzie SPACE zakłada się, że słaba pozycja konkurencyjna firmy może być rekompensowana dużą atrakcyjnością branży i odwrotnie, działanie w schyłkowej branży może być rekompensowane wysoką pozycją konkurencyjną w sektorze. Podobnie, silne finanse firmy, pozwalają dość swobodnie działać nawet w warunkach wysokiej zmienności otoczenia, a stabilne otoczenie nie wymaga dużych zasobów finansowych.

Bibliografia

Autor: Aneta Gaweł, Paweł Mleczko