Finanse publiczne: Różnice pomiędzy wersjami
m (cleanup bibliografii i rotten links) |
m (Czyszczenie tekstu) |
||
Linia 25: | Linia 25: | ||
==Zadania związane z finansami publicznymi== | ==Zadania związane z finansami publicznymi== | ||
Finanse publiczne obejmują procesy związane z gromadzeniem środków publicznych oraz ich rozdysponowywaniem, w szczególności: | Finanse publiczne obejmują procesy związane z gromadzeniem środków publicznych oraz ich rozdysponowywaniem, w szczególności: | ||
* gromadzenie dochodów i przychodów publicznych, | * gromadzenie dochodów i przychodów publicznych, | ||
Linia 34: | Linia 33: | ||
* zarządzanie długiem publicznym, | * zarządzanie długiem publicznym, | ||
* rozliczenia z budżetem Unii Europejskiej. (art. 3 u.f.p.) | * rozliczenia z budżetem Unii Europejskiej. (art. 3 u.f.p.) | ||
<google>ban728t</google> | <google>ban728t</google> | ||
Linia 54: | Linia 52: | ||
==Funkcje finansów publicznych== | ==Funkcje finansów publicznych== | ||
Podstawowe funkcje finansów publicznych: | Podstawowe funkcje finansów publicznych: | ||
* alokacyjna- związana z pobieraniem i gromadzeniem środków pieniężnych w celu ich wykorzystania w realizacji zadań publicznych, | * alokacyjna - związana z pobieraniem i gromadzeniem środków pieniężnych w celu ich wykorzystania w realizacji zadań publicznych, | ||
* redystrybucyjna - związana ze zmianami w podziale dochodów finansów publicznych. Wydatki redystrybucyjne to m.in. zasiłki, renty, emerytury ([[redystrybucja]] społeczna), wsparcie finansowe na badania i [[rozwój]] (redystrybucja gospodarcza). | * redystrybucyjna - związana ze zmianami w podziale dochodów finansów publicznych. Wydatki redystrybucyjne to m.in. zasiłki, renty, emerytury ([[redystrybucja]] społeczna), wsparcie finansowe na badania i [[rozwój]] (redystrybucja gospodarcza). | ||
* stabilizacyjna - służy łagodzeniu skutków, jakie powstają w wyniku realizowania funkcji alokacyjnej i redystrybucyjnej finansów publicznych. Służy do łagodzenia wahań cyklu koniunkturalnego za pomocą odpowiednich instrumentów. | * stabilizacyjna - służy łagodzeniu skutków, jakie powstają w wyniku realizowania funkcji alokacyjnej i redystrybucyjnej finansów publicznych. Służy do łagodzenia wahań cyklu koniunkturalnego za pomocą odpowiednich instrumentów. |
Wersja z 11:42, 2 lis 2023
Finanse publiczne |
---|
Polecane artykuły |
Finanse publiczne obejmują zjawiska i procesy gromadzenia, oraz podziału środków pieniężnych, będących w dyspozycji władz publicznych. Środki te pochodzą głównie z danin publicznych, majątku publicznego, oraz z przychodów zwrotnych tj. kredytów, pożyczek i emisji papierów wartościowych. Ze środków publicznych realizowane są cele i zadania publiczne. Według ustawy o finansach publicznych, gospodarka środkami publicznymi jest jawna. Osoby zainteresowane mogą zapoznać się z m.in. sprawozdaniami z wykonania budżetu państwa jak i budżetów jednostek samorządu terytorialnego.
Finanse publiczne dzielą się na:
- finanse państwa,
- finanse jednostek samorządu terytorialnego,
- finanse systemu ubezpieczeń społecznych.
TL;DR
Finanse publiczne to gromadzenie i podział środków pieniężnych przez władze publiczne, głównie z danin publicznych i pożyczek. Dzielą się na finanse państwa, jednostek samorządu terytorialnego i systemu ubezpieczeń społecznych. Zadania związane z finansami publicznymi to gromadzenie dochodów, wydatkowanie środków, finansowanie potrzeb pożyczkowych, zarządzanie środkami i rozliczenia z budżetem UE. Sektor finansów publicznych obejmuje różne instytucje, takie jak organy władzy publicznej i jednostki samorządu terytorialnego. Funkcje finansów publicznych to alokacyjna, redystrybucyjna i stabilizacyjna. Środki publiczne to środki finansowe przeznaczone na finansowanie wydatków publicznych. Wydatki i rozchody publiczne obejmują różne kategorie wydatków, takie jak dotacje, świadczenia, wydatki bieżące i majątkowe. Rozchodami publicznymi są spłaty pożyczek, wykup papierów wartościowych i inne operacje finansowe związane z zarządzaniem długiem publicznym.
Zadania związane z finansami publicznymi
Finanse publiczne obejmują procesy związane z gromadzeniem środków publicznych oraz ich rozdysponowywaniem, w szczególności:
- gromadzenie dochodów i przychodów publicznych,
- wydatkowanie środków publicznych,
- finansowanie potrzeb pożyczkowych budżetu państwa,
- zaciąganie zobowiązań angażujących środki publiczne,
- zarządzanie środkami publicznymi,
- zarządzanie długiem publicznym,
- rozliczenia z budżetem Unii Europejskiej. (art. 3 u.f.p.)
Sektor finansów publicznych
Finanse publiczne są wykorzystywane przez instytucje sektora finansów publicznych, do których należą:
- organy władzy publicznej, w tym organy administracji rządowej, organy kontroli państwowej i ochrony prawa oraz sądy i trybunały,
- jednostki samorządu terytorialnego oraz ich związki (związki metropolitalne),
- jednostki budżetowe,
- samorządowe zakłady budżetowe,
- agencje wykonawcze,
- instytucje gospodarki budżetowej,
- państwowe fundusze celowe,
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych i zarządzane przez niego fundusze oraz Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i fundusze zarządzane przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego,
- Narodowy Fundusz Zdrowia,
- samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej,
- uczelnie publiczne,
- Polska Akademia Nauk i tworzone przez nią jednostki organizacyjne,
- państwowe i samorządowe instytucje kultury. (art. 9 u.f.p.)
Funkcje finansów publicznych
Podstawowe funkcje finansów publicznych:
- alokacyjna - związana z pobieraniem i gromadzeniem środków pieniężnych w celu ich wykorzystania w realizacji zadań publicznych,
- redystrybucyjna - związana ze zmianami w podziale dochodów finansów publicznych. Wydatki redystrybucyjne to m.in. zasiłki, renty, emerytury (redystrybucja społeczna), wsparcie finansowe na badania i rozwój (redystrybucja gospodarcza).
- stabilizacyjna - służy łagodzeniu skutków, jakie powstają w wyniku realizowania funkcji alokacyjnej i redystrybucyjnej finansów publicznych. Służy do łagodzenia wahań cyklu koniunkturalnego za pomocą odpowiednich instrumentów.
Środki publiczne
Środki publiczne to szczególna kategoria środków finansowych występująca w obrocie gospodarczym.
Środki publiczne mogą być przeznaczone wyłącznie na:
- sfinansowanie wydatków publicznych,
- sfinansowanie rozchodów budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego.
Według art. 5 ustawy o finansach publicznych, środki publiczne obejmują:
- dochody publiczne np. dochody z mienia, podatki, składki, darowizny, spadki na rzecz sektora publicznego),
- środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA),
- środki pochodzące ze źródeł zagranicznych, niepodlegające zwrotowi, inne niż wymienione w grupie 2,
- przychody budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego, oraz innych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych pochodzące:
- ze sprzedaży papierów wartościowych, oraz z innych operacji finansowych,
- z prywatyzacji majątku Skarbu Państwa oraz majątku jednostki samorządu terytorialnego,
- ze spłat pożyczek udzielonych ze środków publicznych,
- z otrzymanych pożyczek i kredytów,
- przychody jednostek sektora finansów publicznych uzyskiwane w związku z prowadzoną przez nie działalnością oraz pochodzące z innych źródeł.
Wydatki i rozchody publiczne
Wydatki budżetu państwa dzielą się na następujące grupy wydatków:
- dotacje i subwencje,
- świadczenia na rzecz osób fizycznych,
- wydatki bieżące jednostek budżetowych (wynagrodzenia i uposażenia osób zatrudnionych w państwowych jednostkach budżetowych, zakup towarów i usług)
- wydatki majątkowe (zakup i objęcie akcji oraz wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego, wydatki inwestycyjne państwowych jednostek budżetowych oraz dotacje celowe),
- wydatki na obsługę długu Skarbu Państwa (wydatki z tytułu oprocentowania i dyskonta od skarbowych papierów wartościowych, oprocentowania zaciągniętych kredytów i pożyczek, koszty związane z emisją skarbowych papierów wartościowych),
- wydatki na realizację programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2, w tym wydatki budżetu środków europejskich,
- środki własne. (art. 124 u.f.p.)
Rozchodami publicznymi są:
- spłaty otrzymanych pożyczek i kredytów,
- wykup papierów wartościowych,
- udzielone pożyczki i kredyty,
- płatności wynikające z odrębnych ustaw, których źródłem finansowania są przychody z prywatyzacji majątku Skarbu Państwa,
- inne operacje finansowe związane z zarządzaniem długiem publicznym i płynnością,
- płatności związane z udziałami Skarbu Państwa w międzynarodowych instytucjach finansowych. (art. 6 u.f.p)
Bibliografia
- Alińska A. Woźniak B. (2015). Współczesne finanse publiczne, Difin, Warszawa
- Brzeziński B., Matuszewski W., Morawski W., Olesińska A., Zalasiński A., Prawo finansów publicznych, Dom Organizatora, Toruń 2006, s. 94-104
- Malinowska-Misiąg E., Misiąg W, (2006). Finanse publiczne w Polsce, Lexis Nexis, Warszawa, s. 90-99
- Owsiak S. (2005)., Finanse publiczne teoria i praktyka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 66-77
- Sawulski J. (2015). Audyt (nie)przejrzystości finansów publicznych w Polsce Instytut badań strukturalnych
- Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych Dz.U. 2009 nr 157 poz. 1240
- Wójtowicz W. (red) (2014). Zarys finansów publicznych i prawa finansowego, Wolters Kluwer, Warszawa
Autor: Agata Migdał, Beata Zaucha
![]() |
Treść tego artykułu została oparta na aktach prawnych. Zwróć uwagę, że niektóre akty prawne mogły ulec zmianie od czasu publikacji tego tekstu. |