Prawa autorskie

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacja, szukaj

Prawo autorskie

Prawo autorskie - ogół przepisów prawnych określających uprawnienia przysługujące autorowi dzieła artystycznego, literackiego i naukowego oraz regulujących stosunki wynikające z powstawania danych dzieł.

Przedmiot prawa autorskiego

Przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. W szczególności przedmiotem prawa autorskiego są utwory:

  • wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe),
  • plastyczne,
  • fotograficzne,
  • lutnicze,
  • wzornictwa przemysłowego,
  • architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne,
  • muzyczne i słowno-muzyczne,
  • sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne,
  • audiowizualne (w tym wizualne i audialne),

Utwór jest przedmiotem prawa autorskiego od chwili ustalenia, chociażby miał postać nie ukończoną. Corpus mechanicum jest przedmiotem własności, ewentualnie innych praw rzeczowych lub praw względnych i znajdują do niego zastosowanie ogólne zasady prawa cywilnego. Oczywiście związanie dzieła z określoną rzeczą, np. rzeźbą czy malowidłem, powoduje, że wykonywanie każdego z tych praw, tzn. prawa autorskiego i prawa własności, oddziaływa wzajemnie na siebie w określony sposób.

Podmiot prawa autorskiego

Prawo autorskie przysługuje twórcy, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Z brzmienia art. 7 par. 1 pr. aut. wynika że prawo autorskie służyć może nie tylko osobie fizycznej, która stworzyła dzieło, ale także i innym podmiotom, jednakże tylko wówczas, gdy wyraźnie stanowi o tym ustawa. Przyznanie w sposób oryginalny prawa autorskiego innej osobie niż twórca dzieła wywołuje w nauce prawa wątpliwości, jako że utwór może powstać jedynie w wyniku intelektualnej działalności człowieka. Z natury swej powstanie utworu jest związane z psychofizycznymi możliwościami człowieka. Nie może więc być mowy o powstaniu utworu, jeżeli jego stworzenie nie da się połączyć z działalnością człowieka.

Wygaśnięcie prawa autorskiego

Autorskie uprawnienia osobiste są ściśle związane z osobą twórcy dzieła. Uzasadnia to powstanie pytania, czy wygasają one ze śmiercią pierwotnie uprawnionego, czy też trwają nadal, bez lub z ograniczeniem w czasie. Według naszej ustawy, a mianowicie zgodnie z art. 53 par. 2, "po śmierci twórcy, jeżeli nie wyraził on innej woli, z powództwem o ochronę autorskich dóbr osobistych mogą wystąpić: małżonek, rodzice, dzieci lub rodzeństwo twórcy". Przepis ten przesądza zatem trwanie ochrony osobistej po śmierci twórcy, nie przesądzając jednak, czy jest to ochrona twórcy, jego bliskich czy też winna być ona realizowana w imię interesu publicznego.

Bibliografia

  • J. Barta, R. Markiewicz, "Prawo autorskie", Dom Wydawniczy ABC, 1997, s. 15.
  • J. Błaszyński, "Prawo autorskie", Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1985, s. 29, 59, 157.
  • Prof. Dr M. Szymczak, "Słownik języka polskiego" t. II, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1979, s. 912.

Autor: Joanna Moszczak

Uwaga.png

Treść tego artykułu została oparta na aktach prawnych.

Zwróć uwagę, że niektóre akty prawne mogły ulec zmianie od czasu publikacji tego tekstu.