Agregat M0

(Przekierowano z Baza monetarna)
Agregat M0
Polecane artykuły


Charakterystyka

Agregat M0 (baza monetarna) jest to jeden z agregatów pieniężnych, zwany inaczej "pieniądzem wielkiej mocy", najwęższa definicja pieniądza. Określa, ile pieniędzy może być natychmiast użytych do transakcji gotówkowych.

Wzór

M0 = R + C gdzie,[1]

  • R - pieniądz bezgotówkowy banków komercyjnych znajdujący się na kontach banku centralnego,
  • C - pieniądz gotówkowy będący w obiegu poza bankowym.

Elementy agregatu

Depozyty na rachunkach bankowych banku centralnego można traktować tak samo jak pieniądz gotówkowy, przez możliwość wymiany w każdym momencie na bilet gotówkowy. W przypadku banków komercyjnych nie ma gwarancji że bank posiada odpowiednią płynność by w dowolnym czasie być w stanie wypłacić równowartość wszystkich depozytów.[2]

Czynniki wpływające na niestabilność bazy monetarnej

  • Szoki podażowe- w ostatnich dwóch dekadach głównym celem banków centralnych była walka z inflacją, której główną przyczyną był rosnący popyt krajowy. Przez co zwiększyło się znaczeni, jakie ma dla kształtowania inflacji szoki podażowe, czyli zmiany inflacji których przyczyną nie są zmiany popytu krajowego. Przykładami z ostatniej dekady są szoki podażowe powiązane ze wzrostami cen ropy naftowej oraz żywności na rynku światowym.[3]
  • Rosnące znaczenie inflacji globalnej- Wraz ze wzrostem znaczenia handlu międzynarodowego, rosnący wpływ na inflację mają ceny importu i eksportu, które są bezpośrednio powiązane z globalną koniunkturą. Banki centralne, zwłaszcza w małych otwartych na handel globalny gospodarkach muszą się liczyć że inflacja krajowa jest coraz bardziej powiązana z inflacją globalną.[4]
  • Niestabilność związków między zmianami stóp procentowych a kursów walut- Teoretycznie banki centralne posiadają narzędzia by oddziaływać na ceny importu i eksportu. W rzeczywistości zależności między zmianami stóp procentowych a kursami walut nie są na tyle stabilne by banki mogły polegać że wraz ze zmianą stóp procentowych dojdzie do odpowiednich zmian kursy swych walut.[5]

Strategia monetarystyczna

Metoda wychodząca z badań M. Friedmana z której wynika że poprzez kontrole wielkości bazy monetarnej można wpływać na płynność instytucji finansowych, aktywność gospodarczą, rozmiary bankowych akcji kredytowych. Jednym z warunków skutecznej strategi monetarystycznej jest długofalowe oddziaływanie na produkt krajowy brutto w ujęciu realnym, mając na uwagę zmianę poziomu rezerw gotówkowych, przez co również prędkość obiegu pieniądza w gospodarce. Owe działanie powinno mieć na za cel utrzymanie równowagi pieniężnej na poziomie pozwalającym do dostosowaniu popytu na pieniądz (popyt globalny) do wielkości pieniądza który jest kreowany przez bank centralny. Jest ważnym elementem polityki pieniężnej.[6]

Monetaryzacja gospodarki

Ważną miarą roli bazy monetarnej jest proporcja ilości gotówki do produktu krajowego brutto danego kraju (monetyzacja). Elementem charakterystycznym dla gospodarek wysoko rozwiniętych jest wysoki odsetek transakcji dokonywanych pieniądzem bezgotówkowym, przykładowo w Polsce w 1995 udział M0 do PKB wynosił 5% gdy w Wielkiej Brytanii 2,8%, Francji 3,4%, Stanach Zjednoczonych, Niemczech i Japonii 7,6%. Na rok 2016 monetyzacja Polski wynosi zaledwie 0,12%, jest to wynikiem wzrostu gospodarczego oraz rozwinięcia sektora bankowego. Jednakże tempo wzrostu aktywów finansowych w przeciągu ostatnich 30 lat przewyższył tempo wzrostu gospodarki. W efekcie doszło do wzrostu pośrednictwa finansowego, który jest mierzony jako udział aktywów finansowych do PKB. Szególnu jego wzorst jest odnotowywany w krajach wysoko rozwiniętych. W Polsce gdzie wzrost aktywów systemu finansowego w relacji do PKB wynosił 72,3% w 2002, tak w 2010 odnotowano 117,6%, wykazując tym samym tendencje wzrostową.[7]


Bibliografia

  • Baka W. (2001), Bankowość centralna, funkcje, metody, organizacja, Biblioteka Menagera i Bankowca, Warszawa.
  • Begg D., Fischer S., Dornbusch R. (2003), Ekonomia. Makroekonomia, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.
  • Dobosiewicz Z. (2011), Bankowość, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.
  • Gruszecki T. (2004), Teoria pieniądza i polityka pieniężna. Rys historyczny i praktyka gospodarcza, Oficyna Ekonomiczna, Kraków.
  • Jaworski W.L., Zawadzka Z. (red.) (2003), Bankowość: podręcznik akademicki, Poltext, Warszawa.
  • Kraś I. (2013), Rola Narodowego Banku Polskiego w polityce gospodarczej Polski w latach 1997-2010, Wydawnictwo im. Stanisława Podobińskiego, Częstochowa.
  • Kaźmierczak A. (1998), Podstawy polityki pieniężnej, PWN, Warszawa.
  • Krzyżkiewicz Z. (2002), Podręcznik do nauki bankowości, Biblioteka Managera i Bankowca, Warszawa.
  • Rada Polityki Pieniężnej (2017), Raport o inflacji, listopad 2017.
  • Sławiński A. (2011), Polityka pieniężna, C.H. Beck, Warszawa.
  • Williams C.J. (2012), Monetary Policy, Money, and Inflation, FRBSF Economic Letter 9 lipiec.

Przypisy

  1. (Sławiński A., s. 15)
  2. (Sławiński A., s. 13-14)
  3. (Sławiński A., s. 48-49)
  4. (Sławiński A., s. 50)
  5. (Sławiński A., s. 50)
  6. (Sławiński A., s. 32-36)
  7. (Kraś I., s. 137-141)

Autor: Barbara Mazurkiewicz, Grzegorz Kamiński