Spedytor

Z Encyklopedia Zarządzania
The printable version is no longer supported and may have rendering errors. Please update your browser bookmarks and please use the default browser print function instead.
Spedytor
Polecane artykuły


Spedytor (ang. forwarder) - jest to osoba fizyczna lub prawna, która zawodowo, za odpowiednie wynagrodzenie zajmuje się przemieszczaniem towarów oraz czynnościami z tym związanymi (przeładunek, przewóz, składowanie, pakowanie, ubezpieczenie, dystrybucja i inne). Spedytor jako pośrednik transportowy oddaje i/lub odbiera towar od przewoźnika. Spedytor jest rzecznikiem interesu ładunku, nie zaś żadnej ze stron. Jego zadaniem jest minimalizacja całkowitych kosztów związanych z procesem spedycyjnym.

Spedytor jest pośrednikiem między klientem a przewoźnikiem. Nieustannie wpływa na optymalizowanie usługi transportu i powoduje, że usługa ta staje się zdecydowanie łatwiej dostępna.

Spedytor, jako pośrednik transportowy, działa we własnym imieniu, ale na rachunek zleceniodawcy. Istnieją dwa wyjątki od tej zasady: (a) tzw. spedycja własna - spedytor działa we własnym imieniu i na własny rachunek; (b) w krajach anglosaskich spedytor ma status agenta, co oznacza, iż działa zarówno w imieniu, jak i na rachunek zleceniodawcy.

Spedytor może także sprawować funkcję agenta ubezpieczeniowego, proponując klientom dodatkową ochronę ubezpieczeniową procesów logistycznych. Istnieje taka możliwość dzięki współpracy operatorów z instytucjami ubezpieczeniowymi.

Spedytor jest zobowiązany do ubezpieczenia przewożonego towaru, jedynie na podstawie pisemnego polecenia, w którym określona jest wartość przesyłki oraz rodzaje ryzyk, na które towar ma zostać ubezpieczony. Spedytor ponosi odpowiedzialność za szkody wynikłe z uszkodzenia przesyłki, utraty, czyli zaginięcia przesyłki, ubytku, czyli częściowego zaginięcia przesyłki oraz zwłoki w wykonaniu.

Spedytor ma również obowiązek udzielenia porad swojemu zleceniodawcy, wedle swojej najlepszej woli. W przypadku nieudzielenia informacji, opóźnienia lub też udzielenia informacji błędnej spedytor może zostać pociągnięty do odpowiedzialności.

Transportowe funkcje spedytora

  1. doradcza - polegająca na współpracy spedytora ze stronami jeszcze przed zawarciem kontraktu handlowego,
  2. dokumentacyjna - spedytor zajmuje się sporządzeniem i skompletowaniem dokumentów niezbędnych przy realizacji kontraktu,
  3. organizacyjna - ma miejsce wówczas, gdy spedytor nie wykonuje czynności przewozowych samodzielnie, a zleca jedynie ich wykonawstwo (tzw. spedycja czysta), obecnie rzadko spotykana,
  4. wykonawcza - kiedy spedytor bezpośrednio wykonuje fizycznie czynności związane z przemieszczaniem ładunków,
  5. bankowa - spedytor działając na rachunek zleceniodawcy, w jego imieniu rozlicza koszty operacji spedycyjnych.

Klasyfikacja spedytorów

Ze względu na wyspecjalizowanie wyróżnia się spedytorów:

  • samochodowych, są to firmy oferujące swoje usługi spedycji drogowej poprzez bezpośrednie umowy z przewoźnikami drogowymi,
  • kolejowych, są to firmy oferujące swoje usługi spedycji kolejowej poprzez bezpośrednie umowy z przewoźnikami kolejowymi,
  • morskich, są to firmy oferujące swoje usługi spedycji morskiej poprzez bezpośrednie umowy z przewoźnikami morskimi oraz portami morskimi,
  • lotniczych, są to firmy oferujące swoje usługi spedycji lotniczej poprzez bezpośrednie umowy z przewoźnikami lotniczymi
  • rzecznych,
  • wysyłkowych,
  • fobowych,
  • borderowych,
  • celnych, posiadających uprawnienia do zgłaszania ładunków do odprawy celnej,
  • przeładunkowych, zajmujących się przeładunkiem.

Koordynacyjne funkcje spedytora

  • Spedytor-technolog przemieszczania ładunków i ich składowania uzgadnia i omawia z producentami wyrobów, załadowcami, przewoźnikami i kupcami formy opakowania towarów, możliwości wykorzystania w stosunku do ich urządzeń ładunkowych oraz środków przewozowych. Standardowymi zadaniami tych spedytorów jest organizacja przewozów kontenerowych, ładunków ciężkich i ponadgabarytowych, ładunków niebezpiecznych oraz organizacja usług czasowego magazynowania ładunków;
  • Spedytor-operator środków i urządzeń transportowych decyduje o dyspozycji i alokacji środków przewozowych i urządzeń ładunkowych, niezależnie od tego, czy jest czy nie jest dysponentem masy ładunkowej przez nie obsługiwanych. Szczególne znaczenie wobec wykonywania przez spedytora typowych zadań, ma funkcja operatora środków i urządzeń transportowych. Do tych zadań zaliczamy:
  • organizacja usług magazynowania;
  • organizacja wykonawstwa usług ładunkowych i przeładunkowych;
  • organizacja całopojazdowych przewozów samochodowych;
  • organizacja obsługi transportowej, przede wszystkim na styku transportu kolejowego z transportem samochodowym;
  • organizacja kompleksowych systemów wykorzystania powrotnych przebiegów taboru samochodowego.
  • Spedytor-logistyk swoją funkcję może wykonywać wobec wyzwań, związanych z praktyką budowy całościowych koncepcji zarządzania łańcuchami dostaw typu:
  • produkcyjnego i dystrybucyjnego;
  • zaopatrzeniowego;
  • zagospodarowania materiałów wtórnych, odpadów, zwrotów surowców i wyrobów gotowych.
  • Spedytor-makler posiada swoje gospodarcze uzasadnienie względem stykania się obu profesji na rynkach ubezpieczeniowych, rynkach towarowych i rynkach frachtowych. Dla gestorów znaczącej masy ładunkowej spedytor jest wyjątkowo istotnym źródłem informacji na temat zasad asekuracji wartości ładunków, możliwości ich rynkowego upłynnienia czy wydajnego i bezpiecznego włączenia w międzynarodowy obrót handlowy. Spedytor może pełnić zadania maklerskie, głównie w stosunku do wykonywania tradycyjnych zadań organizatorskich w transporcie, takich jak:
  • organizacja i wykonanie czynności sortowniczych i przeładunkowych;
  • organizacja przewozów i przesyłek zwykłych bądź ekspresowych;
  • organizacja wykonawstwa usług składowania ładunków.
  • Spedytor-doradca finansowy występuje w sytuacji kiedy zleca się organizatorowi przemieszczenie ładunków i podjęcie należności za dostarczone przesyłki lub sprzedaż przesyłki. W wyniku tych działań, w gestii spedytora czasowo mogą pozostawać środki finansowe zleceniodawcy, które stanowić będą zasób kapitałowy, późniejsze jego zagospodarowanie zależne jest od uzgodnień między spedytorem a jego klientem. Spedytor również może zostać upoważniony do najoptymalniejszego ulokowania wolnych środków finansowych na rynku kapitałowym. Wymaga to od niego odpowiedniej orientacji w zakresie usług bankowych, struktur rynków kapitałowych, czy rynków papierów wartościowych.

Bibliografia

  • Handel zagraniczny. Organizacja i technika, pod red. nauk. J. Rymarczyka, Wydanie IV zmienione, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2005, s. 329-330.
  • Handel zagraniczny. Poradnik dla praktyków, pod red. B. Stępień, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2007, s. 214.
  • Logistyczny wymiar spedycji międzynarodowej, Wyższa Szkoła Cła i Logistyki, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Cła i Logistyki, Warszawa 2008, s. 99-101.
  • Nowoczesne produkty na rynku usług, Praca zbiorowa pod red. B. Kos, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Katowice 2003, s. 283.
  • Nowy słownik ekonomiczny przedsiębiorcy, pod red. Z. Dowigałły, Wydanie V rozszerzone, Wydawnictwo Znicz, s. 205.
  • Nowy słownik ekonomiczny przedsiębiorcy, pod red. Z. Dowigałły, Wydanie VIII rozszerzone, Wydawnictwo Znicz, s. 348.
  • Książkiewicz D. (2003), Rola spedytora w nowoczesnych przedsiębiorstwach logistycznych, Logistyka. Magazynowanie, Transport, Automatyczna identyfikacja, s. 24-26.
  • Sikorski P.M., Zembrzycki T., Spedycja w praktyce, Wydanie II rozszerzone, Polskie Wydawnictwo Transportowe, Warszawa 2006, s. 257.
  • Transport i spedycja w handlu zagranicznym, pod red. Z. Krasuckiego, Wydanie drugie zmienione, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 1997, s. 311-312.
  • Czaja K., Zimon D. (2014), Wykorzystanie giełdy Trans do optymalizacji procesów transportowych, Gospodarka Materiałowa i Logistyka, s. 11-17.

Autor: Dorota Rajda, Marcin Błądek