Wymaganie, potrzeba, oczekiwanie

Wymaganie, potrzeba, oczekiwanie
Polecane artykuły


Norma ISO 9001 posługuje się słowem wymaganie dla określenia tego, co oraz w jaki sposób organizacja powinna dostarczyć klientowi. W praktyce wdrażania systemów zarządzania często rozróżnia się trzy bardzo zbliżone pojęcia: potrzeby, wymagania oraz oczekiwania. Według definicji zawartych w słowniku języka polskiego PWN (2002, t.II s. 420 i 820; t.III s. 761):

  • potrzeby to coś, bez czego trudno się obejść, pewne warunki podstawowe,
  • wymagania są zespołami warunków, którym ktoś lub coś musi odpowiadać,
  • oczekiwania to przypuszczenia, nadzieje, pragnienia.

Ich połączenie stanowi punkt wyjścia w systemach zarządzania jakością. Pozwalają one określić cele oraz politykę jakości, która gwarantuje klientom przedsiębiorstwa rzetelność i profesjonalizm (Toruński J., str. 39).

W odniesieniu do klienta, potrzeba dotyczy głównej wartości dostarczanej przez produkt, wymagania dotyczą jego parametrów, a oczekiwania - sposobu, w jaki zostanie on zaprezentowany, sprzedany lub przekazany. Tab. 1. prezentuje przykład identyfikacji potrzeb, wymagań i oczekiwań dla hotelu.



Tab. 1. Przykład identyfikacji potrzeb, wymagań i oczekiwań dla hotelu

Potrzeby Wymagania Oczekiwania
  • nocleg,
  • wyżywienie,
  • bezpieczeństwo
  • kategoria obiektu,
  • lokalizacja,
  • zachowanie personelu
  • spełnienie wymagań,
  • klimat obiektu,
  • grzeczność,
  • kultura,
  • profesjonalizm personelu,
  • identyfikacja i realizacja potrzeb,
  • komunikacja,
  • czystość,
  • wygoda,
  • cena

Potrzeby

Potrzeba stanowi uczucie braku danego stanu bądź dobra materialnego, które wynika ze świadomości bądź stanu emocjonalnego (Kłeczek R., str. 45). Ponadto potrzeby te posiadają różne znaczenie dla indywidualnego człowieka. Zauważył to A. Maslow tworząc piramidę potrzeb. Zgodnie z założeniami hierarchii potrzeb największą rolę w życiu człowieka mają potrzeby fizjologiczne oraz bezpieczeństwa, zaś następnie kolejno odczuwa on pragnienia przynależności, uznania oraz samorealizacji (Bywalec Cz., s. 14). W efekcie jednostka często musi wybierać kolejność zaspokojenia potrzeb. Jest to związane z ograniczeniami codziennego życia, które kształtowane są w wyniku (Krystyańczuk H., str. 135):

  • stanu majątkowego oraz dochodu jednostki, który umożliwia kupno pożądanego dobra lub usługi,
  • wieku, który może utrudnić realizację niektórych potrzeb,
  • stanu zdrowia, wpływającego na sprawność fizyczną oraz psychiczną jednostki,
  • czasu, którego deficyt ogranicza możliwość realizacji pragnień.

Potrzeba klienta powinna być znana organizacji. Od jego wymagań oraz znajomości rynku zależy do którego przedsiębiorstwa się zwróci o dostarczenie usługi lub wyrobu. Zadaniem pracowników organizacji jest odgadnięcie jego oczekiwań i takie ich spełnienie, aby klient był usatysfakcjonowany. Można to osiągnąć poprzez kontakt bezpośredni, badania, doświadczenie lub stosowanie innych metod w zależności od specyfiki rynku i branży.

Wymagania

Wymagania klienta powinny zostać zakomunikowane wszystkim pracownikom w organizacji, a w niektórych przypadkach także dostawcom. Dokonać tego można poprzez politykę jakości, polityki poszczególnych procesów, uwzględnianie w konstruowaniu zadań, szkolenia i regularne spotkania.

Zwykle wymagania klienta znajdują swoje odzwierciedlenie w konstruowanych dla różnych poziomów systemu celach szczegółowych. Cele te należy regularnie przeglądać, monitorować ich realizację i dostosowywać do zmieniających się oczekiwań klientów. Z tego powodu w wielu organizacjach wprowadza się nadzór nad celami i ich realizacją przy okazji zarządzania dokumentacją systemową. Dla określonych i zatwierdzonych celów, aby ich realizacja była możliwa, kierownictwo powinno zapewnić odpowiednie zasoby materialne, finansowe, infrastrukturę oraz szkolenia.

Oczekiwania

Znajomość oczekiwań konsumenta ma kluczowe znaczenie dla przedsiębiorstwa. Umiejętność ich identyfikacji oraz spełnienia poprzez odpowiednia strategię i działalność operacyjną wpływa na pozycję firmy na rynku (Lachiewicz S., Matejun M., str. 391).

Zarówno w przypadku dobra materialnego, jak i usługi duże znaczenie ma fakt, że ich jakość bezpośrednio się wiąże ze stopniem spełnienia oczekiwań konsumenta (Bielawa A., s. 146). Odpowiednia jakość jest osiągnięta dopiero w przypadku spełnienia bądź przekroczenia oczekiwań nabywcy. W przypadku usług na podstawie oczekiwań konsumentów można cztery poziomy jakości (Czubała A., Jonas A., Smoleń T., Wiktor J., str. 141):

  • 1. Usługa minimalna – usługa spełniająca minimalne standardy, które muszą zostać osiągnięte.
  • 2. Usługa zasłużona – usługa o standardzie, który powinien zostać zrealizowany w ramach określonej ceny.
  • 3. Usługa pożądana – usługa, której standard jest tożsamy z tym, czego pragną klienci.
  • 4. Usługa idealna – usługa, o najlepszej jakości, jaką konsument jest w stanie sobie wyobrazić, a personel zrealizować.

Bibliografia

Autor: Sławomir Wawak, Maria Bajak