Specjalna Strefa Ekonomiczna

(Przekierowano z SSE)
Specjalna Strefa Ekonomiczna
Polecane artykuły


Specjalna Strefa Ekonomiczna to według ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych z 20 października 1994r. wyodrębniona, niezamieszkała część kraju, na której można prowadzić działalność gospodarczą na preferencyjnych warunkach. Specjalne strefy umożliwiają: tworzenie nowych miejsc pracy, rozwój eksportu, rozwój innowacyjności, wpływają również na podniesienie konkurencyjności wyrobów i usług.

Specjalna Strefa Ekonomiczna jest wyodrębnionym obszarem państwa, gdzie tworzone są preferencyjne warunki funkcjonowania zarówno dla przedsiębiorców zagranicznych, jak i krajowych. Terytorium to nie podlega zastosowaniu ogólnych przepisów prawnych obowiązujących w danym kraju. W SSE następuje deregulacja prawna, co oznacza zastosowanie odrębnego ustawodawstwa prawnego. W konsekwencji powoduje to zmniejszenie oddziaływania państw na sferę ekonomiczną. Liczne ulgi dotyczą wielu sfer gospodarczych m.in. systemu celnego, dzierżawy gruntu, walutowego, wizowego, podatkowego, zatrudnienia pracowników. Dzięki takiemu rozwiązaniu tworzone są dogodne warunki ekonomiczne, mające na celu zachęcenie zagranicznych inwestorów do lokowania inwestycji w kraju, w którym owe SSE powstają. W szerszym ujęcie strefy są elementem integrującym i budującym współzależności pomiędzy rynkiem krajowym a rynkiem międzynarodowym.

Historia

Nazwa Specjalna Strefa Ekonomiczna (ang. Special Economic Zone) została wprowadzona w XX wieku, jednak początków istnienia ekonomicznie uprzywilejowanych obszarów można doszukiwać się już w czasach nowożytnych. Specjalne Strefy Ekonomiczne powstawały w oparciu o doświadczenie stref wolnego handlu czy stref wolnocłowych. Już w XVI wieku, jako pierwszy nadmorski port Reggio (1547 r.), zwolniony został z opłat celnych, które obowiązywały poza ich murami. Od XVIII wieku funkcjonowało określenia wolne porty, czyli nadmorskie miejscowości, w których odbywała się bezcłowa wymiana handlowa. Były to m.in.: Gibraltar, Aden, Singapur, Hongkong. Stopniowo do tego grona dołączały kolejne europejskie miejscowości m.in. Sztokholm, Kopenhaga, Hamburg, Brema. Gospodarcze funkcjonowanie takich obszarów opierało się na handlu, dystrybucji i składowaniu towarów, zakazano natomiast ich produkcji. Strefy wolnego handlu lokowano początkowo w portach, później status ten nadawano także ośrodkom leżącym na przecięciu ważnych szlaków handlowych i komunikacyjnych Za pierwszą Specjalną Strefę Ekonomiczną uznaję się SSE Shannon, utworzoną w Irlandii w 1959 roku. Jej celem było przyciągnięcie bezpośrednich inwestycji zagranicznych do Irlandii. Ten uprzywilejowany obszar, nie tylko spełnił swoją funkcję, ale także stał się wzorem dla innych państw do tworzenia tego typu stref. Wzorowała się na niej m.in. pierwsza polska SSE Euro-Park Mielec. Zgodnie z informacjami dostarczanymi przez Światową Organizację Handlu oraz przez Bank Światowy obecnie Specjalne Strefy Ekonomiczne funkcjonują ponad 3000 uprzywilejowanych obszarów ekonomicznych w ponad 1200 krajach.

Cele

Jednym z podstawowych celów stref uprzywilejowanych jest aktywizacja danego regionu umożliwiająca korzystne warunki dla prowadzenia działalności zarówno inwestorom zagranicznym jak i rodzimym.

  • Przyciąganie kapitału zagranicznego
  • Przyciąganie nowoczesnych technologii
  • Wpływ na wzrost eksportu
  • Tworzenie nowych miejsc pracy

Korzyści płynące z SSE

Przedsiębiorcy rozpoczynający działalność w strefie mogą liczyć na różnego rodzaju udogodnienia takie jak: zwolnienia podatkowe, uzbrojoną działkę pod inwestycje, pomoc przy załatwianiu formalności, zwolnienie od podatku od nieruchomości (tylko w niektórych gminach). Przedsiębiorca może otrzymać pomoc publiczną z tytułu dokonanej inwestycji, nowo-utworzonych miejsc pracy jak i działań nieinwestycyjnych, do których zalicza się:

  • prace badawczo - rozwojowe,
  • działania logistyczne,
  • szkolenia pracowników.

Negatywnych konsekwencjach wynikających z istnienia SSE

  • Kumulowanie kapitału tylko i wyłącznie na określonym terytorium,
  • Efekt wypierania - koszty działalności przedsiębiorstwa działające na terenie obszaru uprzywilejowanego są znacznie niższe niż na terenie sąsiadującym z SSE.
  • Efekt substytucyjny - inwestycje ze względu na korzystniejsze warunki są przenoszone do SSE, i jednocześnie likwidowane w miejscu obecnej działalności.
  • Efekt "biegu jałowego" - inwestycja jest lokowana na obszarze objętym ulgami, pomimo że powstałby w podobnej okolicy gdyby strefa nie istniała.

SSE w Polsce

Na terytorium Polski istnieje 14 specjalnych stref ekonomicznych, od kilku lat prężnie rozwijających się i rozbudowujących. Nie są to strefy zwarte terytorialnie. Wiele z nich jest rozłożonych nawet na kilka województw. Często wynika to z tworzenia specjalnych podstref ekonomicznych, które administracyjnie należą do głównej strefy i funkcjonują na tych samych warunkach. Takie działania podejmuje się z myślą o największych inwestorach, którzy mają już wybrane dogodne lokalizacje dla swoich projektów, ale chcą należeć do Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Podstrefa skupiona wokół jednej dużej inwestycji, najczęściej implikuje pojawianie się inwestycji podwykonawców i innych kontrahentów.

SSE występują głównie na terenach silnie uprzemysłowionych i były tworzone z wykorzystaniem istniejącej już infrastruktury. W początkowych latach można było zaobserwować najszybszy rozwój stref położonych w województwach śląskim, łódzkim, dolnośląskim oraz świętokrzyskim właśnie ze względu na najlepszą infrastrukturę.

Tabela: Specjalne Strefy Ekonomiczne - podstawowe dane na koniec grudnia 2016r
Lp. Strefa |

województwo

Obszar strefy (w ha)

Stan na 31.12.2016r.

Lokalizacja strefy

Stan na 31.12.2016r.

Stopień zagospodarowania

gruntów (w %)

1. Kamiennogórska

dolnośląskie, wielkopolskie

373,8344 miasta: Jawor, Jelenia Góra, Kamienna Góra, Lubań, Ostrów Wielkopolski, Piechowice, Zgorzelec

gminy: Bolków, Gryfów Śląski, Janowice Wielkie, Kamienna Góra, Lubań, Lubawka, Mirsk, Nowogrodziec, Prusice, Żmigród

61,87
2. Katowicka

śląskie, małopolskie, opolskie

2 614,3965 miasta: Bielsko-Biała, Bieruń, Bytom, Częstochowa, Dąbrowa Górnicza, Gliwice, Jastrzębie-Zdrój, Katowice, Kędzierzyn-Koźle, Knurów, Lubliniec, Myszków, Orzesze, Piekary Śląskie, Racibórz, Rybnik, Siemianowice Śląskie, Sławków, Sosnowiec, Świętochłowice, Tychy, Wodzisław Śląski, Zabrze, Zawiercie, Żory

gminy: Czechowice-Dziedzice, Czerwionka-Leszczyny, Głuchołazy, Godów, Gogolin, Kietrz, Koniecpol, Krapkowice, Krzepice, Lędziny, Miedźna, Myślenice, Ogrodzieniec, Olesno, Pawłowice, Radziechowy-Wieprz, Rajcza, Rudziniec, Siewierz, Strzelce Opolskie, Ujazd, Węgierska Górka, Woźniki

61,88
3. Kostrzyńsko-Słubicka

lubuskie, zachodniopomorskie, wielkopolskie

1 936,9046 miasta: Białogard, Gniezno, Gorzów Wielkopolski, Gubin, Kostrzyn nad Odrą, Nowa Sól, Poznań, Szczecin, Wągrowiec, Zielona Góra, Żary

gminy: Barlinek, Buk, Bytom Odrzański, Chodzież, Czerwieńsk, Dębno, Dobiegniew, Drezdenko, Golczewo, Goleniów, Gryfino, Gubin, Kamień Pomorski, Kargowa, Karlino, Kłodawa, Kożuchów, Krosno Odrzańskie, Krzeszyce, Kwilcz, Lubsko, Łobez, Międzyrzecz, Nowogard, Nowy Tomyśl, Pełczyce, Przemęt, Rzepin, Sieraków, Skwierzyna, Słubice, Stęszew, Strzelce Krajeńskie, Sulechów, Sulęcin, Swarzędz, Śmigiel, Wronki

56,11
4. Krakowska

małopolskie, podkarpackie, świętokrzyskie

866,7958 miasta: Bochnia, Bukowno, Kraków, Krosno, Limanowa, Nowy Sącz, Nowy Targ, Oświęcim, Sucha Beskidzka, Tarnów

gminy:Andrychów, Bochnia, Boguchwała, Chełmek, Chrzanów, Czorsztyn, Dąbrowa Tarnowska, Dobczyce, Gdów, Jędrzejów, Klucze, Niepołomice, Nowa Sarzyna, Skawina, Słomniki, Trzebinia, Tuchów, Wolbrom, Zabierzów, Zakliczyn, Zator

69,45
5. Legnicka

dolnośląskie, lubuskie

1 341,1473 miasta: Chojnów, Głogów, Legnica, Lubin, Zgorzelec, Złotoryja

gminy: Chojnów, Gromadka, Iłowa, Kostomłoty, Legnickie Pole, Miękinia, Miłkowice, Polkowice, Prochowice, Przemków, Środa Śląska

25,90
6. Łódzka

łódzkie, wielkopolskie, mazowieckie

1 416,8445 miasta: Bełchatów, Kalisz, Koło, Konstantynów Łódzki, Kutno, Łęczyca, Łowicz, Łódź, Ozorków, Piotrków Trybunalski, Płock, Pruszków, Raciąż, Radomsko, Rawa Mazowiecka, Sieradz, Skierniewice, Sochaczew, Tomaszów Mazowiecki, Turek, Warszawa, Zduńska Wola, Zgierz, Żyrardów

gminy: Aleksandrów Łódzki, Brójce, Kleszczów, Koluszki, Krośniewice, Ksawerów, Nowe Skalmierzyce, Opoczno, Ostrzeszów, Paradyż, Przykona, Sławno, Stryków, Tomaszów Mazowiecki, Ujazd, Widawa, Wieluń, Wola Krzysztoporska, Wolbórz, Wróblew, Zelów, Zgierz, Żychlin

74,17
7. Mielecka

podkarpackie, małopolskie, lubelskie, zachodniopomorskie, śląskie

1 643,1187 miasta: Chełm, Częstochowa, Dębica, Gorlice, Jarosław, Krasnystaw, Kraśnik, Krosno, Leżajsk, Lubaczów, Lubartów, Lublin, Łańcut, Mielec, Międzyrzec Podlaski, Radzyń Podlaski, Rzeszów, Sanok, Szczecin, Zamość

gminy: Brzozów, Dębica, Głogów Małopolski, Jedlicze, Kolbuszowa, Leżajsk, Łańcut, Ostrów, Radymno, Rejowiec Fabryczny, Ropczyce, Sędziszów Małopolski, Strzyżów, Trzebownisko, Zagórz

69,91
8. Pomorska

pomorskie, kujawsko-pomorskie, lubelskie, wielkopolskie, zachodniopomorskie

2 246,2929 miasta: Biała Podlaska, Brodnica, Bydgoszcz, Czarnków, Gdańsk, Gdynia, Grudziądz, Inowrocław, Kwidzyn, Lipno, Łeba, Malbork, Piła, Rypin, Stargard, Starogard Gdański, Tczew, Toruń, Włocławek

gminy: Barcin, Chojnice, Czarna Woda, Czarnków, Człuchów, Gniewino, Grudziądz, Janikowo, Kowalewo Pomorskie, Krokowa, Liniewo, Lipno, Łysomice, Nakło nad Notecią, Pakość, Police, Solec Kujawski, Sztum, Świecie, Tczew, Wąbrzeźno

66,57
9. Słupska

pomorskie, zachodniopomorskie

910,1585 miasta: Darłowo, Koszalin, Lębork, Słupsk, Szczecinek, Ustka, Wałcz

gminy: Biesiekierz, Czarne, Debrzno, Kalisz Pomorski, Karlino, Polanów, Słupsk, Tychowo

34,07
10. Starachowicka

świętokrzyskie, mazowieckie, opolskie, łódzkie, lubelskie

664,1551 miasta:Kielce, Ostrowiec Świętokrzyski, Puławy, Skarżysko-Kamienna, Starachowice

gminy: Bliżyn, Iłża, Końskie, Mniszków, Morawica, Piekoszów, Połaniec, Puławy, Sędziszów, Stąporków, Suchedniów, Szydłowiec, Tułowice

60,94
11. Suwalska

podlaskie, warmińsko-mazurskie, mazowieckie

635,0653 miasta: Białystok, Bielsk Podlaski, Ełk, Grajewo, Hajnówka, Łomża, Olecko, Ostrów Mazowiecka, Sejny, Suwałki

gminy: Czyżew, Gołdap, Małkinia Górna, Narewka, Nowogród, Siemiatycze, Suwałki, Szczuczyn, Zabłudów

61,55
12. Tarnobrzeska

podkarpackie, mazowieckie, świętokrzyskie, lubelskie, dolnośląskie, podlaskie

1 868,2066 miasta: Jasło, Kraśnik, Łuków, Pionki, Przemyśl, Radom, Siedlce, Stalowa Wola, Tarnobrzeg, Tomaszów Lubelski

gminy: Baranów Sandomierski, Białobrzegi, Gorzyce, Horodło, Janów Lubelski, Jedlicze, Kobierzyce, Łapy, Łuków, Mińsk Mazowiecki, Nisko, Nowa Dęba, Nowe Miasto nad Pilicą, Opatów, Orły, Ożarów Mazowiecki, Pilawa, Połaniec, Poniatowa, Przasnysz, Rudnik nad Sanem, Ryki, Rymanów, Siedlce, Staszów, Tomaszów Lubelski, Tuczępy, Węgrów, Wierzbica, Wyszków

70,83
13. Wałbrzyska

dolnośląskie, opolskie, wielkopolskie, lubuskie

3 554,9560 miasta: Bielawa, Bolesławiec, Dzierżoniów, Grodków, Jawor, Kalisz, Kłodzko, Kudowa-Zdrój, Leszno, Nowa Ruda, Oleśnica, Oława, Opole, Świdnica, Świebodzice, Wałbrzych, Wrocław

gminy: Bolków, Brzeg Dolny, Bystrzyca Kłodzka, Dąbrowa, Długołęka, Dobromierz, Góra, Jarocin, Jelcz-Laskowice, Kluczbork, Kłodzko, Kobierzyce, Kościan, Krotoszyn, Książ Wielkopolski, Lewin Brzeski, Męcinka, Namysłów, Niemodlin, Nowa Ruda, Nysa, Oława, Otmuchów, Pleszew, Praszka, Prudnik, Rawicz, Skarbimierz, Strzegom, Strzelin, Syców, Szprotawa, Śrem, Świdnica, Świebodzin, Twardogóra, Wądroże Wielkie, Wiązów, Wołów, Września, Ząbkowice Śląskie, Żarów

51,73
14. Warmińsko-Mazurska

warmińsko-mazurskie, mazowieckie

1 390,7303 miasta: Bartoszyce, Braniewo, Ciechanów, Działdowo, Elbląg, Iława, Kętrzyn, Lidzbark Warmiński, Mława, Mrągowo, Nowe Miasto Lubawskie, Olsztyn, Ostrołęka, Ostróda, Płońsk

gminy: Barczewo, Bartoszyce, Biskupiec, Ciechanów, Dobre Miasto, Działdowo, Iława, Iłowo-Osada, Kurzętnik, Morąg, Nidzica, Olecko, Olsztynek, Orneta, Orzysz, Ostróda, Pasłęk, Piecki, Pisz, Pomiechówek, Stawiguda, Szczytno, Węgorzewo, Wielbark, Zakroczym, Zalewo,Żuromin

67,99
Razem 21 462,6065 X 59,61

Źródło: Na podst. danych Ministerstwa Rozwoju (2017)

Inne obszary uprzywilejowane:

  • Bezcłowe Strefy Handlowe (ang. Customes Free Zones) - towar, który jest wprowadzany na teren bezcłowych stref handlowych jest całkowicie lub w większej części zwolniony z opłat celnych.
  • Eksportowe Strefy Przetwórcze (ang. Export Processing Zones) - towary produkowane w eksportowych strefach przetwórczych przeznaczone są tylko i wyłącznie na eksport, działalność gospodarcza jest prowadzona wyłącznie przez inwestorów zagranicznych i ma charakter wyłącznie produkcyjny.
  • Wolne Strefy Produkcyjne (ang. Free Production Zones) - strefy wyłącznie skierowane na produkcje, pierwsze tego typu strefy powstały w XIX wieku w USA, charakteryzują się odrębnym ustawodawstwem prawnym.
  • Strefy Handlu Zagranicznego (ang. Foreign Trade Zones) - utworzone zostały w USA, towary tu sprowadzane mogą być przechowywane, przetwarzane, sortowane etc. i są zwolnione od cła do momentu opuszczenia strefy w celu ich sprzedaży na rynku USA. [Gwiazda 2002, s. 5].
  • Parki Technologiczne (ang. Technology Parks), gdzie przede wszystkim stawia się na innowacje technologiczne.

Bibliografia

  • Budzowski K. (red.) (2000). Problemy handlu międzynarodowego, Akademia Ekonomiczna, Kraków
  • Fiedor B. (red.) (2007). Wałbrzyska Specjalna Strefa Ekonomiczna Invest-Park, Wrocław
  • Golik D. (2014). Funkcjonowanie specjalnych stref ekonomicznych w Polsce, "Studia Ekonomiczne", nr 166
  • Gwiazda A. (2002) Problemy i perspektywy rozwoju specjalnych stref ekonomicznych, Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Zarządzania, Słupsk
  • KPMG (2007). Specjalne Strefy Ekonomiczne
  • Kryńska E. (red.) (2000). Polskie specjalne strefy ekonomiczne - zamierzenia i efekty, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa
  • Ministerstwo Rozwoju (2017). [1] Informacja o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Stan na 31 grudnia 2016r, Druk sejmowy nr 1589
  • Nazarczuk J. (2016). Wpływ SSE na sytuacje na powiatowych rynkach pracy-wnioski z modeli panelowych, "Studia Ekonomiczne", nr 292
  • Pastusiak R. (red.) (2016). Wpływ specjalnych stref ekonomicznych na gospodarkę i społeczeństwo, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź
  • Sołoma A. (2003). Specjalne strefy ekonomiczne - sukcesy i porażki (na przykładzie województwa warmińsko-mazurskiego), "Ekonomika i organizacja przedsiębiorstwa", nr 11
  • Ustawa o specjalnych strefach ekonomicznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 1010)
  • Walkiewicz D. (2017). Atrakcyjność regionów a lokalizacja specjalnych stref ekonomicznych, "Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu", nr 467

Autor: Nina Roś, Dorota Włodarczyk, Jan Malinowski

Uwaga.png

Treść tego artykułu została oparta na aktach prawnych.

Zwróć uwagę, że niektóre akty prawne mogły ulec zmianie od czasu publikacji tego tekstu.