Izba celna

Izba celna
Polecane artykuły

Izba celna - funkcjonująca do dnia 1 Marca 2017, jednostka administracyjna Służby Celnej, podległa Ministrowi Finansów, organ administracji publicznej. Zastąpiona przez Urząd Celno-Skarbowy. (Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej)

Izba jest to urzędowe określenie różnych jednostek organizacyjnych o charakterze państwowym, społecznym, samorządowym, gospodarczym, sądowniczym itp. Izba celna wykonywała zadania określone w przepisach prawa celnego oraz w przepisach odrębnych, działając zgodnie z wytycznymi, decyzjami i poleceniami dyrektora izby. Izbą kierował dyrektor, który był odpowiedzialny za prawidłową i terminową realizację zadań izby przed ministrem właściwym do spraw finansów publicznych. Dyrektor izby kierował izbą przy pomocy zastępców, głównego księgowego, naczelników i kierowników podległych komórek organizacyjnych zgodnie ze schematem organizacyjnym. W ramach izby celnej działały jednostki podrzędne - urzędy celne, kierowane przez naczelników urzędów, powoływanych przez Ministra Finansów.

Do majątku Izby zaliczało się: nieruchomości, maszyny i urządzenia, środki transportu, których przewidywany okres ekonomicznej użyteczności wynosi więcej niż jeden rok, są kompletne i zdatne do użytku oraz są przeznaczone na potrzeby jednostki, wartości niematerialne i prawne, których przewidywany okres używania jest dłuższy niż jeden rok, a ponadto są wykorzystywane na potrzeby związane z prowadzoną działalnością Izby.

Misją Izby Celnej były: zabezpieczanie interesów finansowych budżetu RP i UE, zwalczanie przestępczości w obrocie towarowym, chronienie społeczeństwa i rynku przed zagrożeniami, ułatwianie legalnej działalności gospodarczej, stosując prawo, w tym umowy międzynarodowe, z zachowaniem zasad gospodarności, uczciwości, obiektywizmu, profesjonalizmu i etyki zawodowej, ochroną rynku przed nieuczciwą konkurencją, napływem towarów szkodliwych, ochroną praw własności intelektualnej i handlowej a także ochroną roślin i zwierząt gatunków zagrożonych wyginięciem (Konwencja Waszyngtońska).

Izby Celne wraz z podległymi urzędami celnymi realizowały szereg zadań o charakterze:

1. Fiskalnym, w tym przede wszystkim:

  • wymiar i pobór należności celnych i innych opłat związanych z przywozem i wywozem towarów
  • wymiar i pobór podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów
  • wymiar i pobór podatku akcyzowego
  • prowadzenie postępowań w sprawie poboru opłaty paliwowej
  • egzekucja należności i likwidacja towarów

2. Kontrolnym, w tym przede wszystkim:

  • kontrola przestrzegania przepisów prawa celnego oraz innych przepisów związanych z przywozem i wywozem towarów
  • wykonywanie czynności związanych z nadawaniem towarom przeznaczenia celnego
  • sprawowanie dozoru celnego i kontroli celnej
  • prowadzenie kontroli podatkowej oraz wykonywanie czynności szczególnego nadzoru podatkowego w zakresie produkcji, przemieszczania i obrotu niektórymi wyrobami akcyzowymi oraz w zakresie gier w kasynach i na automatach
  • kontrola legalności pobytu i zatrudnienia cudzoziemców
  • kontrola towarów objętych Wspólną Polityką Rolną UE
  • rejestracja obrotu towarowego z krajami UE (system INTRASTAT)

3. Ochronnym, w tym przede wszystkim:

  • zwalczanie i ściganie przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych, przestępstw i wykroczeń związanych z przywozem i wywozem towarów oraz ściganie ich sprawców w zakresie określonym innymi ustawami
  • rozpoznawanie, wykrywanie, zapobieganie i zwalczanie przestępstw i wykroczeń związanych z naruszeniem przepisów dotyczących ochrony dóbr kultury, ochrony praw własności intelektualnej, ochrony przyrody, a także przestępstw i wykroczeń związanych z wprowadzaniem na polski obszar celny, a także wyprowadzaniem z polskiego obszaru celnego towarów objętych ograniczeniami lub zakazami, w szczególności takich jak: odpady szkodliwe, substancje chemiczne, materiały jądrowe i promieniotwórcze, środki odurzające i substancje psychotropowe oraz broń, amunicja, materiały wybuchowe i technologie objęte kontrolą międzynarodową.

Izby celne były jednostkami budżetowymi, czyli jednostkami organizacyjnymi sektora finansów publicznych, które pokrywały swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadzały na rachunek dochodów budżetu państwa.

Historia

Izby celne zostały utworzone na mocy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 kwietnia 2002 r. ws. utworzenia izb celnych i urzędów celnych oraz określenia ich siedzib (Dz. U. Nr 43, poz. 392 z 2002 r). Akt prawny zastąpiono jednak obowiązującym od dnia 1 stycznia 2005 r. rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2004. (Dz. U. Nr 272, poz. 2692 z 2004 r. z późniejszymi zmianami) Rozporządzenie to zostało jednak uchylone przez kolejne rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 października 2009 r. w sprawie utworzenia izb celnych i urzędów celnych oraz określenia ich siedzib (Dz. U. 2016 poz. 382).

Placówki

Na każde z województw przypadała jedna izba celna, jednak nie przypisano ich do siedzib sejmiku wojewódzkiego czy wojewody. (Dz. U. 2016 poz. 382)

Lista izb celnych:

  • Izba Celna w Białymstoku – woj. podlaskie
  • Izba Celna w Białej Podlaskiej – woj. lubelskie
  • Izba Celna w Gdyni - woj. pomorskie
  • Izba Celna w Katowicach – woj. śląski
  • Izba Celna w Kielcach – woj. świętokrzyskie
  • Izba Celna w Krakowie – woj. małopolskie
  • Izba Celna w Łodzi – woj. łódzkie
  • Izba Celna w Olsztynie – woj. warmińsko-mazurskie
  • Izba Celna w Opolu – woj. opolskie
  • Izba Celna w Poznaniu – woj. wielkopolskie
  • Izba Celna w Przemyślu – woj. podkarpackie
  • Izba Celna w Rzepinie – woj. lubuskie
  • Izba Celna w Szczecinie – woj. zachodniopomorskie
  • Izba Celna w Toruniu – woj. kujawsko-pomorskie
  • Izba Celna w Warszawie – woj. mazowieckie
  • Izba Celna we Wrocławiu – woj. dolnośląskie

Obecnie zamianom uległy jedynie nazwy placówek, w których człon Izba Celna zastąpiono członem Urząd Celno-Skarbowy

Bibliografia

Autor: Danuta Adamowicz, Arkadiusz Sikorski