Spedycja

(Przekierowano z Firma spedycyjna)
Spedycja
Polecane artykuły

Spedycja to "organizowanie przewozu ładunków i wykonywanie wszystkich lub niektórych związanych z tym czynności. Działalność ta może być wykonywana przez:

  • użytkownika transportu (spedycja własna);
  • przedsiębiorstwo transportowe (funkcja spedytora i przewoźnika połączona w jednym przedsiębiorstwie);
  • wyodrębnione przedsiębiorstwo spedycyjne (przedsiębiorstwo to zajmuje się zarobkowo odpłatnie czynnościami związanymi z organizowaniem przewozu ładunków na rzecz określonego zleceniodawcy."

Inna z definicji spedycji określa ją "jako zorganizowanie przemieszczenia ładunków przy zastosowaniu odpowiednio dobranych środków transportowych i sposobu przewozu, w wyniku czego następuje przesłanie ładunku od nadawcy do odbiorcy."

Typy spedycji

  • usługa materialna nakierowana jest na zysk
  • przeznaczona jest na sprzedaż

Spedycja to jeden z działów transportu polegający na organizowaniu przewozu towarów, którą możemy podzielić na dwa czynniki:

  • czynnościowy, w którym to czynniku wyodrębniamy funkcję przewoźnika, oraz funkcję zamawiającego usługę przewozu
  • handlowy, w którym to czynniku chodzi o rozdzielenie praw własności do przewożonego towaru od podjęcia się wykonawstwa usługi i jego dystrybucji

Spedycja jest przykładem działalności gospodarczej, która polega na organizowaniu przewozu ładunków na zlecenie jakiegoś podmiotu gospodarczego, który może mieć formę prawną osoby prawnej lub fizycznej.

Podział spedycji

  • spedycja gałęziowa, w której całość pracy wykonywana jest przez użycie jednego rodzaju środka przewozowego,
  • spedycja intermodalna, w ramach której angażuje się pracę nie jednej gałęzi transportu

Klasyfikacja spedycji

Sfery działania i zasięgu obsługiwanego towaru:

  • międzynarodowa,
  • krajowa,
  • publiczna, w której przedsiębiorstwo wykonuje usługi zarobkowe na zlecenie innych podmiotów gospodarczych,
  • własna, w której realizowanie spedycji jest we własnym zakresie w stosunku do towarów własnego obrotu handlowego,

Kryteria spedycji

Kryterium charakteru i zakresu wykonywanych czynności:

  • czysta inaczej właściwa zajmuje się tylko czynnościami spedycyjnymi,
  • mieszana która wykonuje czynności przemieszczania i dodatkowe

Kryterium rodzaju środka przewożonego:

  • kolejowa dotyczy obsługi towarów transportowanych wagonami kolejowymi, oprócz wagonów do przewozów zestawów drogowych (hucke-pack) i sytuacji, w których przewóz kolejowy jest elementem transportu, dokonywanego za pomocą innych środków transportu (tzw. transport kombinowany),
  • morska umożliwia obsługę przesyłek na zasadzie drzwi-drzwi, obejmuje szereg działań wykonywanych przez spedytora, których rezultatem jest przesłanie przesyłki frachtem morskim, wszystkimi jego formami i dostępnymi sposobami. Spedytorem morskim jest firma, która oferuje usługi spedycji morskiej za pomocą umów z przewoźnikami morskimi i portami morskimi. Ważną rolę w działalności spedycji morskich mogą spełniać umowy z władzami portowymi. Niektórzy z małych spedytorów, wyspecjalizowali się w sprzedaży usług portowych. Rzadko kiedy pojawiają się one bezpośrednio przed klientami, w większości firmy te są podwykonawcami spedytorów,
  • lotnicza to działania spedytora, których celem jest przesłanie przesyłki transportem lotniczym przy użyciu wszystkich dostępnych sposobów i form. Podobnie jak spedycja morska, umożliwia także obsługę przesyłek na zasadzie drzwi-drzwi,
  • samochodowa do przewozu towaru wykorzystuje samochód lub zestaw drogowy (ciągnik z naczepą lub samochód z przyczepą lub przyczepami). Wymienione środki transportu można podzielić na:
  • samochody niskotonażowe, których ładowność wynosi od 1,5 do 7,5 tony;
  • samochody średniotonażowe, których ładowność wynosi do 12 ton;
  • zestawy wysokotonażowe o ładowności do 26 ton, aczkolwiek w niektórych krajach (m. in. Szwecja) występują zestawy drogowe o ładowności ponad 26 ton, co wynika z przepisów danego kraju o maksymalnej dopuszczalnej masie zestawu drogowego;
  • zestawy specjalistyczne do przewozów ciężkich i ponadgabarytowych, których ładowność może wynosić nawet do 200 ton.

Kryterium miejsca wykonywania usługi: miejska:

  • portowa,
  • dworcowa,
  • targowo-wystawowa,

Kryterium fazy procesu transportowego:

  • nadania,
  • odbioru,
  • w czasie przemieszczania ładunku,

Kryterium specjalizacji czynności spedycyjnych:

  • celna,
  • przeładunkowa,
  • wysyłkowa,
  • odbiorcza,

Spedycja obejmuje wszelkie czynności potrzebne do terminowego, bezpiecznego i ekonomicznego przesłania ładunków z wyjątkiem samego przewozu.

Proces ewolucji przedsiębiorstw spedycyjnych

Sformalizowania działalności spedycyjnej upatrywać można u zarania XIX wieku we francuskim systemie prawa handlowego (Code do Commerce z 1808 r.), gdzie spedytora traktowano jako komisanta. Spedycja polska na tym tle wyraźnie zarysowuje nowatorską rolę w Europie. W 1858r. Carl Hartwig (mieszkaniec Poznania) rejestruje firmę, która następnie w niedługim czasie została jedną z czołowych firm spedycyjno-transportowych w Europie. W 1939 r. po zajęciu Polski przez Niemcy hitlerowskie, firma niemiecka Schenker przejmuje całe mienie polskiej firmy C.Hartwig. Na drugą połowę XIX wieku przypada rozwój spedycji kolejowej i spedycji morskiej w żegludze regularnej, natomiast w okresie międzywojennym XX wieku spedycji samochodowej. W ostatnich dekadach XX wieku przeważał pogląd o konieczności korzystania z autonomicznych firm spedycyjnych, także przez duże organizacje w miejsce wydziałów spedycyjnych w małych lub średnich przedsiębiorstwach handlowych.

Bibliografia

Autor: Marian Krzywoń, Marcin Błądek