Biegły sądowy

Biegły sądowy
Polecane artykuły

Biegły sądowy to osoba uznawana za eksperta w swojej dziedzinie powoływana podczas postępowań sądowych w celu przedstawienia swojej fachowej opinii na dany temat. Zajęcie to można podjąć dobrowolnie, z własnej inicjatywy, musi jednak zostać powołane i zaakceptowane decyzją sądu. Główny zadaniem biegłego, jest wyrażenie obiektywnej, profesjonalnej opinii dotyczące danego, konkretnego przypadku będącego przedmiotem postępowania sądowego. Rozeznanie i podejście biegłego powinno bazować na wieloletnim doświadczeniu, wielokrotnym kontakcie z danym typem sytuacji.

Opinia biegłego jest kluczowa w decyzji sądu, gdyż jest to fachowe spojrzenie na dane zagadnienie. Dzięki pomocy biegłego, sąd ma lepiej zrozumieć prawa funkcjonowania danego zjawiska.

Powoływanie biegłego sądowego

Biegły sądowy zostaje ustanowiony przez prezesa sądu okręgowego na okres 5 lat. Biegły sądowy może zostać poproszony na wniosek sądu o zaopiniowanie zarówno w sprawie toczącej się w postępowaniu karnym jak i cywilnym. Jego pomoc jest niezbędna, gdyż organy sądownicze nie posiadają fachowej wiedzy na temat każdej dziedziny życia w społeczeństwie. Biegły jest powoływany gdy kwestia nie tyczy się sprawy ogólnej, powszechnie znanej i rozumianej przez osoby dorosłe, wyedukowane, posiadające doświadczenie życiowe, zajmuje się on sprawami specjalistycznymi. W świetle prawa dopuszczalne jest powołanie biegłego każdej specjalności.

Opinia biegłego sądowego

Aby dokonać poprawnej oceny sytuacji, biegły ma dostęp do akt sprawy, do której ma się ustosunkować. Biegły sądowy przekazuje swoją opinię do sądu, przed rozprawą, aby ten mógł zapoznać się z jej treścią. Sąd orzeka, czy opinia ma być przedstawiona ustnie, czy na piśmie. Każda opinia przekazana przez biegłego musi być uzasadniona i poparta argumentami. Może również zostać wezwany na świadka i wyjaśniać poszczególne zagadnienia i części opinii, co ma bardzo często miejsce w przypadku zawiłych lub kontrowersyjnych spraw sądowych. W niektórych sytuacjach o opinię jest proszony więcej niż jeden biegły, aby uzyskać możliwie najbardziej wiarygodną i wypośrodkowaną opinię.

Na podstawie przepisów opinia powinna zawierać:

  1. imię, nazwisko, stopień i tytuł naukowy, specjalność i stanowisko zawodowe biegłego sądowego,
  2. imiona i nazwiska oraz pozostałe dane innych osób, które uczestniczyły w przeprowadzeniu ekspertyzy, ze wskazaniem czynności dokonanych przez każdą z nich,
  3. w wypadku opinii instytucji – także pełną nazwę i siedzibę instytucji,
  4. czas przeprowadzonych badań oraz datę wydania opinii,
  5. sprawozdanie z przeprowadzonych czynności i spostrzeżeń oraz oparte na nich wnioski,
  6. podpisy wszystkich biegłych, którzy uczestniczyli w wydaniu opinii.[1]

Dowodu z opinii biegłego nie wolno zastępować innymi dowodami. [2]

Opinia nie powinna formułować winy, czy subiektywnych opinii oceniających leżących w kompetencjach organu procesowego. Biegły nie ma również prawa podważać wiarygodności zeznań.

Instrumenty przygotowania opinii biegłego sądowego

Występuje wiele różnego rodzaju instrumentów przygotowujących opinię wydawaną przez biegłego, użycie każdego z nich zależy od charakteru sprawy. Z mocy prawa biegli mają prawo do pełnej autonomii jeśli chodzi o wybór metody i środków zbadania zaistniałej kwestii, która będzie przedmiotem opinii. Biegły nie jest ograniczony jeśli chodzi o środki, ale zazwyczaj posługuje się następującymi metodami:

  • analiza
  • synteza
  • prognoza
  • instrumenty matematyczno-statystyczne
  • instrumenty ekonomiczne
  • porównanie[3]

Ocena opinii biegłego sądowego

Opinia sporządzona przez biegłego sądowego podlega w całości sprawdzeniu przez organ procesowy. Jeżeli opinia jest niejasna, rozumie się przez to, że niemożliwe jest zrozumienie wniosków lub argumenty wewnątrz jej są sprzeczne, bądź nielogiczne.

Wynagrodzenie

Biegły sądowy ma prawo do wynagrodzenia za swoją pracę, jak również wszystkie poniesione koszty na rzecz wykonania danej pracy. Może on również otrzymać zaliczkę na poczet wydatków, przyznaną przez sąd. Ostateczna kwota wynagrodzenia zależy od ilości czasu przepracowanego przez biegłego, przepisów i decyzji sądu.

Odpowiedzialność

Biegły sądowy składa przyrzeczenie, że jego praca zostanie wykonana rzetelnie i sumiennie. Odpowiada za to, aby przedstawić prawdziwą opinię. Zostaje on również poinformowany o odpowiedzialności karnej za przedstawienie fałszywej opinii.

Przypisy

  1. Kodeks postępowania karnego 1964, s. 64
  2. T. Grzegorczyk 2001, s. 472
  3. A. J. Bělohlávek R. Hótová 2010, s. 323-324


Bibliografia

Uwaga.png

Treść tego artykułu została oparta na aktach prawnych.

Zwróć uwagę, że niektóre akty prawne mogły ulec zmianie od czasu publikacji tego tekstu.

Autor: Teresa Witek