Typy produkcji

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacja, szukaj
Typy produkcji
Pojęcie nadrzędne
Pojęcia związane
Metody i techniki

Typem organizacji produkcji (typem produkcji) nazywamy stopień specjalizacji poszczególnego stanowiska roboczego i związany z nim poziom stabilności związany z wykonywaniem wyznaczonych części i operacji procesu produkcyjnego. Typ produkcji wynika z częstotliwości przezbrajania stanowiska roboczego, odnosi się do konkretnego stanowiska roboczego, które stanowi decydujące ogniwo produkcyjne w strukturze podstawowego procesu wytwórczego.

Do określenia typu produkcji wykorzystywane są dwa mierniki: współczynnik liczby detalooperacji przypadających na stanowisko robocze (dla istniejących jednostek produkcyjnych)

\(k = \frac{\sum{dli}}{Ld}\)

k - współczynnik detalooperacji (liczy przezbrojeń) w badanej komórce produkcyjnej
dli - liczba (suma) wykonywanych detalooperacji (przezbrojeń) w diagnozowanej komórce produkcyjnej
Ld- liczba stanowisk roboczych w diagnozowanej komórce produkcyjnej

Zakresy współczynnika k wyznaczają poszczególne typy produkcji:

  • k=1t typ produkcji masowej
  • k=2÷10 typ produkcji wieloseryjnej
  • k=10÷20 produkcji średnioseryjnrj
  • k=20÷30 produkcji małoseryjnej
  • k >30 produkcji jednostkowej

współczynnik obciążenia stanowiska roboczego określoną detalooperacją (dla nowo projektowanych jednostek produkcyjnych)

\(\eta ij = \frac{Zgi}{Mgij} = \frac{Nni * tij}{Fj * \phi j}\)

ηij - współczynnik obciążenia j-tego stanowiska roboczego ij-tą detalooperacją
Zgi - zadanie godzinowe i-tego detalu
Mgij - możliwość godzinowa ij-tej detalooperacji
Nni - program produkcyjny i-tego detalu
Fj - fundusz czasu pracy j-tego stanowiska roboczego
tij - pracochłonność jednostkowa (normatywna) ij-tej detalooperacji
φj - planowany, korekcyjny współczynnik wykonania normy

Przy użyciu współczynnika ηij wyróżnia się następujące typy produkcji:

  • ηij = 1 typ produkcji masowej
  • ηij = 0,5÷0,2 typ produkcji wielkoseryjnej
  • ηij = 0,2÷0,05 typ produkcji średnioseryjnej
  • ηij = 0,05÷0,03 typ produkcji małoseryjnej
  • ηij < 0,03 typ produkcji jednostkowej

Typy produkcji

Ze względu na charakter organizacji procesu produkcyjnego wyróżnia się następujące typy produkcji: Produkcja jednostkowa (indywidualna) - jest produkcją pojedynczych wyrobów (niewielka ilość wyrobów) o najmniej stabilnym charakterze produkcji na stanowiskach roboczych i najniższym stopniu specjalizacji. Produkcja jednostkowa zapewnia produkuwanie różnorodnych produktów o niestabilnej nomenklaturze i ograniczonej konsumpcji. Najważniejsze cechy tego typu produkcji:

  • zróżnicowane produkty, najczęściej niepowtarzające się;
  • organizacja miejsca pracy zgodnie ze specjalizacją technologiczną;
  • wykorzystanie uniwersalnego sprzętu i oprzyrządowania;
  • duża ilość procesów ręcznego montażu i operacji wykańczania;
  • przeważająca liczba wykwalifikowanych pracowników-uniwersałów biorących udział w procesie produkcyjnym; długi czas trwania cyklu produkcyjnego;
  • znaczna ilość produkcji w toku; decentralizacja planowania operacyjnego oraz zarządzania produkcją;
  • nieracjonalności zautomatyzowania procesów kontroli jakości produktów;
  • niemożliwość stosowania metod statystycznych w zarządzaniu jakością produkcji; stosunkowo wysokie koszty pracy żywej.

Różnorodnością produkcj jednostkowej jest indywidualna produkcja, na przykład, wytwarzanie części dla przemysłu kosmicznego.


Seryjna produkcja obejmuje jednoczesne wytwarzanie wielu jednorodnych produktów powtarzane przez długi czas. W ramach serii jest rozumiane wydanie szeregu strukturalnie identycznych produktów wprowadzanych do partii produkcyjnych, jednocześnie lub kolejno, w sposób ciągły w zaplanowanym okresie.Produkcja seryjna charakteryzuje się tym, że liczba wytwarzanych jednorazowo wyrobów jest duża i tworzy tzw. partię lub serię. Jest ona:

  • niepowtarzalna (jednorazowa)
  • powtarzalna w okresie powtarzalności (okresy powtarzalności mogą być jednakowe, np.: co miesiąc lub co kwartał, albo zmienne, nieregularne np.może to być produkcja seryjna rytmiczna lub nierytmiczna)

Najważniejsze cechy seryjnego procesu produkcyjnego:

  • stabilność dość dużej nomenklatury podobnej produkcji, wytwarzanej w dużych ilościach;
  • specjalizacja miejsc pracy do wykonywania kilku operacji stałych;
  • częstotliwość produkcji produktów seriami, obróbka części partiami;
  • przewaga specjalnego i specjalistycznego sprzętu i wyposażenia technicznego;
  • obecność niewielkiej ilości ręcznego montażu i operacji wykańczania;
  • przeważająca liczba pracowników o przeciętnej wiedzy;
  • mały czas trwania cyklu produkcyjnego;
  • centralizacja planowania operacyjnego oraz zarządzania produkcją;
  • automatyzacja procesu kontroli jakości wytwarzanych produktów; stosowanie statystycznych metod kontroli jakości produkcji;
  • ujednolicenie wzorów części i produktów; typowanie procesów technologicznych i oprzyrządowania.

Przykładem produkcji seryjnej mogą być zakłady produkcyjne samolotów i fabryki silników. W zależności od ilości wytwarzanych produktów w szeregu wyróżnia się małoseryjną, średnioseryjną oraz wielkoseryjną produkcję.

W zależności od liczby sztuk wyrobu, wykonywanych jednorazowo w serii, rozróżnia się produkcję:

  • małoseryjną (wykonuje się od 25 do 50, a czasami nawet 100 części i operacji;produkcje są niewielkie, czas obróbki wynosi do kilku godzin, a niektóre operacje mogą się nawet nie powtarzać cyklicznie)
  • średnioseryjną (wykonuje od 5 do 25 części i operacji w okrasie powtarzalności)
  • wielkoseryjną (wykonuje od 2 do 5, a niekiedy do 10 części i operacji przy bardzo podobnych obrabianych częściach i operacjach w okresie powtarzalności)


Produkcja masowa polega na długotrwałym wytwarzaniu wyrobów w jednym lub kilku zbliżonych do siebie wariantach o najwyższym stopniu specjalizacji dający największą stabilność produkcji. Jej zasadniczą cechą jest niezmienne obciążenie stanowisk roboczych tą samą pracą przez dłuższy czas np. sezon, rok, kilka lat.Masowa produkcja charakteryzuje się ciągłością i stosunkowo długim okresem wytwarzania ograniczonej liczby produktów w jednolitych dużych ilościach. Do przedsiębiorstw z produkcją masową mogą być przypisane, na przykład fabryki samochodów, ciągników i maszyn rolniczych. Masowa produkcja - najwyższa forma specjalizacji produkcji, co pozwala firmie skupić się na kwestii jednego lub więcej typów i rozmiarów podobnych produktów. W tym typie organizacji produkcji różne produkty są produkowane w tym samym czasie i z reguły, w sposób ciągły. Warunkiem niezbędnym do produkcji masowej jest wysoki stopień standaryzacji i ujednolicenia przy konstrukcji części. Produkcja masowa posiada następne osobliwości:

  • wytwarzanie niewielkiej liczby produktów w ogromnych ilościach;
  • specjalizacja miejsca pracy do realizacji, zwykle jednej stałej operacji; lokalizacja miejsc pracy w kolejności operacji;
  • duża waga specjalnego i specjalistycznego sprzętu oraz wyposażenia technicznego;
  • wysoki procent zmechanizowanych i zautomatyzowanych procesów;
  • gwałtowny spadek ilości prac wykończeniowych;
  • zatrudnienie niskowykwalifikowanych pracowników wykonyjących wyznaczoną dla każdego z nich, jedną operację;
  • minimalny czas trwania cyklu produkcyjnego, w porównaniu do seryjnej produkcji;
  • centralizacja zarządzania i planowania produkcji;
  • wprowadzenie zautomatyzowanych systemów zarządzania przedsiębiorstwem.


Bibliografia

  • M.Brzeziński "Organizacja i sterowanie produkcją"; PLACET, Warszawa 2002
  • Gawlik J., Plichta J., Świć A.; 2013, "Procesy produkcyjne"; Wydawnictwo: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne,
  • Rogowski A.; 2010, "Podstawy Organizacji i Zarządzania Produkcją w Przedsiębiorstwie"; Wydawnictwo: CeDeWu Sp.z o.o.,
  • Brzeziński M.; 2013, "Organizacja produkcji w przedsiębiorstwie"; Wudawnictwo: Difin,
  • Gornowicz M., Romaniuk K., Szczubełek G.; 2014, Ekonomika produkcji, [w:]2.2. Typy, formy i odmiany organizacji produkcji;Wydawnictwo: EXPOL,
  • Anil Kumar S., Suresh N.,Production and operation management, [w:] 1.4 Production System ; Wydawnictwo: New age international publishers,
  • Panicker Vinay V.; Production management, [w:] 4.5. Classification of production system


Autor: Magdalena Litwińska, Małgorzata Miernik, Kyrylo(Cyryl) Chabanivskyi