Teoria lokalizacji

Teoria lokalizacji
Polecane artykuły

Teoria lokalizacji jest jednym z mikroekonomicznych ujęć handlu zagranicznego, ze szczególnym uwzględnieniem zagranicznych inwestycji bezpośrednich. Do powstania i rozwoju teorii lokalizacji bezpośrednich inwestycji zagranicznych najbardziej przyczynili się uczeni: H. Dunning, A.M. Rugman oraz P.Tesch.

Podjęcie bezpośredniej inwestycji zagranicznej jest w myśl teorii lokalizacji zależne od przewag konkurencyjnych kraju (regionu). Teoria objaśnia, jakie czynniki decydują o podjęciu zagranicznej inwestycji bezpośredniej na terenie danego kraju. Czynniki te zazwyczaj dzielone są na cztery grupy:

Czynniki instytucjonalne i polityczne

Do czynników tej grupy należą:

  • krajowe i lokalne ustawodawstwo i prawo
  • rozwiązania fiskalne
  • stabilność polityczna
  • zakres interwencjonizmu państwowego
  • bezpieczeństwo prawne
  • nastawienie społeczeństwa do zagranicznych inwestorów
  • infrastruktura instytucjonalna, gospodarcza, transportowa

Czynniki kosztowe

Czynniki te obejmują:

Ważną kwestią jest tu także dostęp do odpowiednio wykwalifikowanej siły roboczej oraz poziom płac. Oprócz tego o przewadze lokalizacji decyduje wydajność i jakość pracy.

Czynniki rynkowe

Dotyczą one głównie rynku zbytu produktów firmy:

  • wielkość rynku
  • dynamika wzrostu rynku
  • chłonność i wielkość rynku
  • stopień nasilenia konkurencji
  • instrumenty i mechanizmy ochrony rynku

Bariery handlowe

Do grupy barier handlowych należą:

  • instrumenty taryfowe (cła, licencje importowe, licencje eksportowe, kontyngenty importowe, subsydia dla krajowych producentów)
  • instrumenty parataryfowe
    • opłaty wyrównawcze, depozyty importowe, podatki importowe, ceny minimalne lub maksymalne,
    • instrumenty pozataryfowe- różne ograniczenia administracyjne (ograniczenia ilościowe, dobrowolne ograniczenia eksportu, normy sanitarne, fitosanitarne, weterynaryjne, techniczne, subsydia eksportowe, wymóg składnika krajowego, dumping, zakupy rządowe).

Można także wspomnieć o zjawisku dystansu psychicznego, czyli całokształcie czynników kulturowych, religijnych, różnic w praktykach biznesowych.

Wszystkie wymienione powyżej czynniki decydują o wytworzeniu specyficznego klimatu inwestycyjnego danego obszaru i tym samym jego atrakcyjności dla inwestorów z zagranicy. Jednakże każdy inwestor, w zależności od motywów rozpoczęcia działalności gospodarczej za granicą, będzie przypisywał poszczególnym czynnikom inne wagi.

Krytyka teorii lokalizacji

Chociaż teoria w wyczerpujący sposób tłumaczy, jakie czynniki decydują o atrakcyjności danego regionu dla inwestycji, to zarzuca się jej, że podejmuje problem tylko od strony lokalizacji geograficznej, bez rozpatrywania innych aspektów. Ponadto teoria podchodzi do problemu statycznie, bez elementu dynamiczności. Z powyższych powodów teorie tę zazwyczaj uzupełnia się innymi próbami objaśnienia zagranicznych inwestycji bezpośrednich, jak np. eklektyczną teorią J. M. Dunninga.

Bibliografia

  • J. Rymarczyk, Internacjonalizacja przedsiębiorstwa, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa, 1996 r.
  • P. Tesch, Die Bestimmungsgründe des internationalen Handel und der Direktinvestition, Berlin, 1980 r.

Autor: Dominika Tomczyk