Kultura ludowa

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacja, szukaj

Ogół zjawisk, wytworów, zachowań, wartości i znaczeń wytworzonych na poziomie oddolnym. Do kultury ludowej zalicza się głównie zjawiska pozytywnie oceniane. Powszechnie akceptowane i pielęgnowane w ramach społeczności. Twórcy kultury ludowej mogą czerpać wzajemnie ze wspólnych tradycji. Charakterystyczna jest umiejętność przekazania wypracowanych umiejętności czy zachowań na drodze nieformalnej edukacji oraz wymiana dóbr przynosząca obustronne korzyści. Do tradycyjnych dziedzin kultury ludowej zalicza się m.in. sztukę, wierzenia, wiedzę ludową. Od kultury masowej odróżnia ją jednorazowa realizacja tradycyjnych wzorów. Odbiorca haftów, opowiadań, baśni, tanecznych figur, wzoru tkanin ma zawsze poczucie indywidualności, gdyż jest to jednorazowy wariant ustalonych wzorów[1].

Historia - Polska

Kultura ludowa w Polsce została uformowana w średniowieczu, wywodząc się z przedchrześcijańskiej etniczno-plemiennej kultury, jako spuścizna chłopów, którzy stanowili odrębną warstwę społeczną. Istotnym okresem dla kultury ludowej tworzonej przez polską ludność był czas utraty niepodległości. Prawie w każdym regionie chłopi zaczęli odczuwać swoja odrębność w stosunku do zaborców i świadomie dążyli do zachowania swoich obyczajów, języka i religii. W tym czasie po raz pierwszy pojawiło się pisarstwo chłopskie oraz samorodny ruch ludowy[2]. Kultura ludowa stała się głębokim źródłem dla kultury narodowej w czasach II Rzeczpospolitej. Nabrano wówczas przekonania, że w kulturze ludowej odnajduje się źródło odrodzenia narodowego. W okresie powojennym zmieniła się proporcja ludności miasto-wieś. Zmniejszyła się liczba ludności wiejskiej. Miało to ogromne skutki społeczno-ekonomiczne, oraz wielki wpływ na tworzenie kultury ludowej. Nastąpił powszechny rozwój edukacji. Zaczął się wyrównywać poziom życia na wsi i w mieście. Więzi lokalne, które były podstawą tworzenia kultury ludowej zostały zerwane, zastąpione nowego rodzaju powiązaniami. Polepszenie warunków materialnych, stałe relacje z mieszkańcami miast skutkowały w przejęciu standardu i stylu życia propagowanego w mieście. Za zmianą stylu życia pociągnięto zmianę dotychczasowych autorytetów. Wcześniej miejsce to zajmował ksiądz, sołtys czy starszyzna wioskowa obecnie rożnego rodzaju mass media, specjaliści, fachowcy.

Współczesne podejście

Hennry Jenkins zwraca uwagę na podobny problem w historii sztuki Amerykańskiej XX wieku, gdzie kultura ludowa została "zepchnięta do podziemia". W XXI w. zwykli ludzie wykorzystują najnowsze technologie umożliwiające komentowanie, archiwizowanie, przejmowanie, rozpowszechnianie treści medialnych. Za początek nowej ery kultury ludowej można uznawać pojawienie się kasety wideo, fotokopiarki czy możliwości druku z komputera[3]. Sieć jako system dystrybucji daje możliwość powszechnego rozprzestrzeniania w wersji przyśpieszonej i rozbudowanej kultury ludowej na miarę potrzeby epoki cyfrowej.

Przypisy

  1. Encyklopedia kultury polskiej XX wieku pod red. A. Kłoskowskiej, Wiedza o kulturze, Wrocław 1991, s. 43.
  2. Olszewska-Dyoniziak B., Oblicza kultury, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1998, s. 105.
  3. Jenkins H., Kultura konwergencji - zderzenie starych i nowych mediów, Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2007, s. 133.

Bibliografia

  • Jenkins H., Kultura konwergencji - zderzenie starych i nowych mediów, Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2007
  • Olszewska-Dyoniziak B., Oblicza kultury, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1998
  • Encyklopedia kultury polskiej XX wieku pod red. A. Kłoskowskiej, Wiedza o kulturze, Wrocław 1991
  • Stomma, L. (1986). Antropologia kultury wsi polskiej XIX w. Pax.

Autor: Agnieszka Czerwonka