Umowa nienazwana

Umowa nienazwana
Polecane artykuły


Umowami nienazwanymi (contractus innominati) są te umowy niemające w ogóle odrębnego, normatywnego odniesienia, nie zostały one uregulowane ani w kodeksie cywilnym, ani w innych aktach prawnych porządku krajowego.

W obrocie handlowym panuje podział na umowy nazwane i umowy nienazwane, w zależności od kryterium, jakim jest istnienie lub brak regulacji normatywnych w odniesieniu do danego rodzaju umowy. Kontrowersyjne w nauce jest wyróżnienie umów mieszanych. Treść umów nienazwanych nie jest przewidziana przez żadną z postaci umów nazwanych. Nie da się jej bez reszty przyporządkować jakiejkolwiek umowie typowej. Ze względu na zasadę swobody umów, stosunki prawne regulowane umową nienazwaną kreowane są przez strony w sposób dowolny i odpowiadający stronom. Treść umowy nienazwanej nie może być sprzeczna z prawem, tzn. jej cel, zapisy i efekty nie mogą naruszać żadnych przepisów prawa.

“Umowy nienazwana są kreowane w celu zaspokojenia zindywidualizowanych potrzeb lub nowych potrzeb. Potrzeba ich tworzenia uwzględnia sytuacje gospodarcze, dla których katalog umów nazwanych nie oferuje odpowiednich wzorcowych rozwiązań”.(M.Szczepańska 2011, s. 49)

Systematyka umów w obrocie gospodarczym

Ze względu na kryterium funkcjonalne, można podzielić w obrocie handlowym następujące grupy umów:

  • prowadzące do przeniesienia własności rzeczy i praw w obrocie towarowym,
  • regulujące korzystanie i używanie praw i rzeczy,
  • inwestycyjne,
  • regulujące przewóz rzeczy i związane z nim usługi,
  • regulujące pośrednictwo handlowe,
  • umowy menedżerskie,
  • regulujące stosunki przedsiębiorców z bankami,
  • umowy rozliczeniowe i zabezpieczające, również dotyczące papierów wartościowych,
  • umowy ubezpieczenia gospodarczego.

Warunki prawne i cechy umowy nienazwanej

Warunki prawne: (M.Szczepańska 2011, s. 51)

  • ”dwustronna czynność prawna, będąca ważną umową,
  • brak jej nazwania, choć to nazwanie nie musi wystąpić wprost przez jakiś tytuł, pojęcie itp., może wynikać z kontekstu lub opisania,
  • brak określenia essentialia negotii (elementy przedmiotowo istotne) takiej umowy w kodeksie cywilnym lub w innej ustawie, mimo że mogą być tam umieszczone wskazówki, co umowa ma w swej treści zawierać,
  • brak tożsamości umowy z umową nazwaną albo takiego podobieństwa, które wskazywałoby na rodzaj umowy nazwanej, albo istotny wyjątek od zasad konkretnej umowy nazwanej,
  • określenie stron umowy, jej przedmiotu i treści, w tym zwłaszcza praw i obowiązków stron,
  • pozostawanie w zgodzie z porządkiem prawnym tzn. w zgodności kreowanego stosunku prawnego (jego treści i celu) z jego właściwościami (naturą), ustawami i zasadami słuszności, jak też dobrymi obyczajami (nazywanymi obecnie w art. 353 k.c. zasadami współżycia cywilnego.)”

Cechy umowy nienazwanej: (M.Szczepańska 2011, s. 52)

  • Subsydiarność,
  • Relatywność: Umowy nienazwanej nie możemy nazwać “nienazwaną” dopóki nie przywołamy definicji pozostałych umów nazwanych.
  • Przejściowość: Powielanie relacji prawnych i ich standaryzacja skutkuje wykształceniem się essentialia negotii wcześniejszej umowy nienazwanej.

Kwalifikacja umów nienazwanych

Podział umów nienazwanych:

  • Czysta: umowy nienazwane wykazują wszystkie cechy odrębne od jakiegokolwiek istniejącego typu umowy,
  • Mieszana: niektóre cechy umowy nienazwanej możemy przyporządkować istniejącym typom umów, a pozostałe odbiegają zupełnie od jakiegokolwiek typu.

Inny podział umów nienazwanych: (M.Szczepańska 2011, s. 53)

  • umowy “czyste”,
  • umowy, które mają w różnym stopniu nasilenia odniesienie do umów nazwanych,
  • umowy “eksperymentalne”,
  • umowy indywidualne, które powstają w wyniku jednorazowej potrzeby stron,
  • umowy mieszane, konstruowane na podstawie umów nienazwanych oraz nazwanych.

Typy umów nienazwanych

Najczęściej spotykanymi i rozpowszechnionymi w praktyce umowami nienazwanymi są umowy:

Umowy te są cechą zmian gospodarczych, jaką jest występowanie coraz większej liczby umów nienazwanych. Ich ranga w obrocie gospodarczym jest zróżnicowana.

Bibliografia

Autor: Joanna Dziwik, Agnieszka Wójcik