Stopa bezrobocia

Stopa bezrobocia
Polecane artykuły


Miarą bezrobocia jest stopa bezrobocia, którą obliczamy jako procent udziału bezrobotnych w ilości ludności czynnej zawodowo. W stan osób aktywnych zawodowo wliczamy osoby pracujące oraz bezrobotne. Wzrost wskaźnika bezrobocia następuje zwykle podczas sezonowych zwolnień w kraju.

\(Stopa~bezrobocia = \frac{bezrobotni}{aktywni~zawodowo}\cdot100\%\)

Sposoby obliczania stopy bezrobocia

Istnieją dwa sposoby obliczania bezrobocia (w zależności od definicji):

  • pierwszy sposób: przyjmuje się, że bezrobotny, to osoba, która jest aktualnie zarejestrowana zgodnie z prawem danego kraju, jako poszukująca pracy - jest to tzw. stopa bezrobocia rejestrowanego
  • drugi sposób: stopę bezrobocia definiuje się jako relacje liczby osób bezrobotnych do liczby ludności w wieku produkcyjnym (wiek produkcyjny określany jest przez dany kraj).

W Polsce przede wszystkim stosuje się pierwszy sposób, podając stopę bezrobocia rejestrowanego. Rzadziej używa się drugiego sposobu, ponieważ stopa bezrobocia obliczana tym sposobem zawsze jest niższa. Wynika to z faktu, iż liczebność ludności w wieku produkcyjnym jest zawsze większa od liczebności ludności aktywnej ekonomicznie.

W wyniku przekonania, że nie można osiągnąć pełnego zatrudnienia spotykamy się z pojęciem "naturalna stopa bezrobocia". Jest to stopa bezrobocia, która określana jest przez strukturalne i frykcyjne siły gospodarki i nie może być ona obniżona przez powiększanie globalnego popytu bez wywoływania inflacji.


Wpływ stopy bezrobocia na gospodarkę kraju

Stopa bezrobocia jest współczynnikiem, który nie pozwala oddać realnego poziomu bezrobocia w kraju. Wiele osób szuka pracy na własną rękę, co oznacza, że nie widnieją oni w urzędzie pracy jako osoby bezrobotne, pomniejszają oni stan osób zarejestrowanych w urzędzie, przez co wskaźnik staję się nieadekwatny do rzeczywistości. Wiele osób wykonuję tzw. pracę na czarno, będąc jednocześnie zarejestrowani w urzędzie i pobierając należny im z tego tytułu zasiłek. Poprzez takie działanie zwiększają oni, fikcyjnie liczbę osób bezrobotnych.
Duży wpływ na gospodarkę kraju ma wielkość stopy bezrobocia, której wzrost prowadzi zwykle do zwiększenia się poziomu inflacji, co łączy się bezpośrednio ze spadkiem wartości pieniądza.
W momencie gdy wskaźnik bezrobocia osiąga bardzo niski poziom, możemy zaobserwować wzrost gospodarczy oraz również wzrost Produktu Krajowego Brutto. Wzrost tych 2 czynników powoduje zwiększenie się stopy życiowej ludności, stają się oni bardziej bogatsi, przez co gospodarka się nakręca.

Stopa bezrobocia rejestrowanego

Ministerstwo Pracy i Polityki Społeczne wylicza wstępny poziom miesięcznego wskaźnika bezrobocia w kraju. Dokonuje tego na podstawie danych, uzyskanych od podlegających mu urzędów pracy. Urzędy pracy posiadają informację o ilości zarejestrowanych bezrobotnych w obszarze działania urzędu. Końcową, a zarazem ostateczną wielkości wskaźnika podaje Główny Urząd Statystyczny pod koniec następnego miesiąca.

Wysokość wskaźnika, a poziom rozwoju gospodarczego kraju

Wskaźnik bezrobocia oraz jego czynniki mają duży związek z rozwojem gospodarczym danego kraju.
Wysoki poziom stopy bezrobocia możemy zaobserwować głównie w krajach słabo rozwiniętych (np. Niger, Czad, Liberia, Gwinea), stanowi on zwykle 20-40% osób aktywnych zawodowo. Wielkość tego wskaźnika pokazuje nam przede wszystkim bardzo niskie rozwinięcie gospodarcze kraju. W tych krajach spotykamy się również z dużym przyrostem naturalnym, co w konsekwencji warunkuje znaczny brak miejsc pracy w stosunku do osób jej poszukujących.
Stosunkowo niskim wskaźnikiem, na poziomie 5-10% mogą się pochwalić kraje o wysokim rozwinięciu gospodarczym (np. Norwegia, Australia, USA, Japonia, Polska). Powodem takiego wskaźnika jest bardzo szybki rozwój technologiczny, wprowadzanie różnego rodzaju modernizacji w miejscach pracy, uzyskując tym samym całkiem nowe stanowiska i większą potrzebę zatrudnienia nowych osób.

Wielkość stopy bezrobocia dla Polski

rok/miesiąc styczeń luty marzec kwiecień maj czerwiec lipiec sierpień wrzesień październik listopad grudzień
2017 8,5 8,4 8,0 7,6 7,3 7,0 7,0 7,0 6,9
2016 10,2 10,2 9,9 9,4 9,1 8,7 8,5 8,4 8,3 8,2 8,2 8,2
2015 11,9 11,9 11,5 11,1 10,7 10,2 10,0 9,9 9,7 9,6 9,6 9,7
2014 13,9 13,9 13,5 13,0 12,5 12,0 11,8 11,7 11,5 11,3 11,4 11,4
2013 14,2 14,4 14,3 14,0 13,6 13,2 13,1 13,0 13,0 13,0 13,2 13,4
2012 13,2 13,4 13,3 12,9 12,6 12,3 12,3 12,4 12,4 12,5 12,9 13,4
2011 13,1 13,4 13,3 12,8 12,4 11,9 11,8 11,8 11,8 11,8 12,1 12,5
2010 12,9 13,2 13,0 12,4 12,1 11,7 11,5 11,4 11,5 11,5 11,7 12,4

Prawo Okuna

Jest to prosta formuła, opierająca się na badaniach gospodarki USA, która opisuje związek pomiędzy bezrobociem a realnym PKB. Jej odkrywcą był Arthur Okun, który użył jej do opisania skutków polityki makroekonomicznej. Prawo Okuna mówi, iż na każde 3% o jakie odchyla się PKB od linii trendu, stopa bezrobocia odchyla się w przeciwnym kierunku od swego normalnego poziomu o 1 punkt procentowy.

Bibliografia

  • Batorska U,. (2005) Rodzaje i struktura bezrobocia w Polsce Przedsiębiorczość - edukacja nr 1, II Liceum Ogólnokształcące, Kraków
  • Begg D., Fischer S., Dornbusch R., (2014) Makroekonomia, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa
  • Begg D., Fischer S., Dornbusch R., (2014) Mikroekonomia, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa
  • Jarmołowicz W., Woźniak B., (2006) Polityka państwa wobec bezrobocia Zesztyty naukowe nr 4, Kraków
  • Kucharski L., (2017) Bezrobocie równowagi w Polsce. Ujęcie teoretyczne i empiryczne, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź
  • Marciniak S., (2013) Makro- i mikroekonomia: podstawowe problemy współczesności, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
  • Milewski R., Kwiatkowski E., (2017) Podstawy ekonomii, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa
  • Sloman J., (2001) Podstawy ekonomii, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa
  • Toszewska W., Zdrojewski E., (2010) Analiza zmian rozmiarów bezrobocia w Polsce Zeszyty Naukowe instytutu Ekonomii i Zarządzania, Koszalin

Autor: Iza Bilińska, Jowita Piechota