Podatek katastralny

Podatek katastralny
Polecane artykuły


Podatek katastralny – "Podatek katastralny, zwany także ad valorem, to podatek, którego podstawą jest wartość katastralna nieruchomości. Wyceny masowe nieruchomości będą polegać na szacowaniu jedynie nieruchomości reprezentatywnych w danej gminie. Proces ten nie będzie uwzględniał wyceny każdej nieruchomości z osobna. Powstanie w ten sposób wartość urzędowa, ujawniona w katastrze nieruchomości. To właśnie obecna ewidencja gruntów i budynków po niezbędnych przygotowaniach organizacyjnych oraz technicznych, zostanie przekształcona w kataster – publiczny rejestr danych o gruntach i budynkach.” (J. Piekut, 2014 s. 82-83)

Kataster

"Kataster jest systemem informacyjnym funkcjonującym w sposób ciągły, co oznacza, że nie stanowi on jednorazowego spisu nieruchomości. Posiada charakter urzędowy, co oznacza, że działa na podstawie ustaw i rozporządzeń oraz jest prowadzony i nadzorowany przez organy administracji państwowej lub samorządowej. Kataster jest systemem informacji publicznej, dostępnym dla wszystkich zainteresowanych, którzy mogą wykorzystywać zawarte w nim dane dla własnych potrzeb. Istotą katastru jest pełna zgodność danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków z danymi zawartymi w księdze wieczystej.

Ze względu na zakres gromadzonych informacji oraz celów, które podlegają jego realizacji, wyróżnia się:

  • kataster fizyczny (ewidencja gruntów i budynków);
  • kataster prawny (księgi wieczyste);
  • kataster fiskalny (ewidencja podmiotów i przedmiotów opodatkowania).” (J. Ciak, B. Wąsewicz 2014, s. 21)

Zalety

Podatek katastralny posiada wiele zalet, które dzielą się na dwie grupy – pozafiskalne i fiskalne.

Zalety pozafiskalne

  • Zwiększenie demokracji lokalnej poprzez wprowadzenie przejrzystego źródła dochodów. Pozwoli to władzy samorządowej na ocenę wykorzystywania środków i egzekwowania z tego tytułu odpowiedzialności.
  • Z punktu widzenia polskiej gospodarki i procesów prywatyzacyjnych może być rozważany w kategorii sprawiedliwości społecznej, ponieważ osoby, które nabyły swój majątek drogą prywatyzacji będą płaciły tym wyższy podatek, im większa wartość rynkowa ich nieruchomości.
  • Przebudowa struktury polskich miast i zwiększenie ich wydajności ekonomicznej, ponieważ nie będzie opłacalne posiadanie nieruchomości w atrakcyjnej lokalizacji, które są traktowane wyłącznie jako lokata kapitału a nie są odpowiednio wykorzystywanie i użytkowane.
  • Racjonalne eksploatowanie terenów, co zapobiegnie rozproszeniom struktury przestrzennej miast. Socjalistyczne podejście nie uwzględniało czynników rynkowych, przez co w wielu polskich miastach niewłaściwa jest eksploatacja terenów zlokalizowanych w centrum, które bardzo często służą zadaniom bardzo mało wydajnym takim jak: ogródki działkowe, tereny kolejowe, obiekty wojskowe. (J. Piekut, 2014 s. 87-88)

Zalety fiskalne

  • Podatek katastralny z założenia "przestrzegał by” tzw. sprawiedliwości podatkowej, która mówi o tym, że podatek powinno się płacić proporcjonalnie do wartości nieruchomości. Ta sytuacja najbardziej nie sprzyja właścicielom, których dochody są na o wiele niższym poziomie niż rzeczywista wartość ich nieruchomości.
  • Wyeliminowane zostaną takie sytuacje, gdzie duże nieruchomości w słabszej lokalizacji wymagające remontu będą obciążane bardziej niż małe podmiejskie wille.
  • Na rynku nieruchomości nastąpi ożywienie, ponieważ właściciele nieruchomości, które nie będą przynosić dochodu a wręcz będą generowały straty w postaci obciążenia podatkowego, chętniej je sprzedadzą.
  • "Efektywność i elastyczność wpływów z podatku od nieruchomości opartego na dynamicznej, rynkowej podstawie jako źródła dochodów budżetów lokalnych. W wyniku przyrostu wartości nieruchomości, zwiększa się automatycznie wysokość podatku, bez konieczności zmiany stawek podatkowych. W związku z tym wzrost gospodarczy w skali krajowej będzie przekładał się na zwiększenie wartości nieruchomości, a co za tym idzie wzrost wartości majątków poszczególnych posiadaczy nieruchomości. W związku z posiadaniem stabilnego źródła dochodów, gminy, w razie konieczności zadłużenia (zaciągnięcia kredytu w banku komercyjnym czy też wyemitowania obligacji), byłyby wiarygodnym uczestnikiem na rynku kapitalowym. Poza tym w wyniku stosowania katastru opartego na technikach informatycznych, umożliwiających sprawne przekazywanie zgromadzonych informacji, poprawiłoby się funkcjonowanie samorządowych administracji podatkowej, przekładające się na wzrost efektywności poboru i egzekucji podatków.” (J. Piekut, 2014 s. 87-88)

Wady

  • Obawa dotycząca budżetu domowego i utraty wartości posiadanych nieruchomości, ponieważ nowy sposób opodatkowania wiąże się ze znacznie wyższym obciążeniem finansowym.
  • Skomplikowany algorytm, który pomaga masowo wyceniać nieruchomości. Jego koszt jest bardzo duży przez konieczność stwarzania zintegrowanego systemu informacji o nieruchomościach. To wymaga uzupełniania danych i uporządkowywania ich w Księgach Wieczystych oraz w Ewidencji Gruntów i Budynków.
  • Koszt wprowadzenia nowoczesnego systemu i ewidencji nieruchomości szacuje się na około 2 miliardy złotych, co zdecydowanie przekracza możliwości finansowe jednostek samorządowych. Roczne koszty utrzymania całego systemu oraz jego aktualizacji określa się na około 155 milionów złotych. (J. Piekut, 2014 s. 86-87)

Statystyki

"Jak wynika z przeprowadzonych w Polsce badań [Hausner i in., 2004, s. 270; Realizacja przez gminy…, 2005, s. 96], realizacja dochodów z tytułu podatku od nieruchomości [Walczak, 2004] i wpływy z podatku od nieruchomości stanowią ok. 1/3 dochodów budżetowych. Natomiast w państwach, w których od wielu lat funkcjonuje podatek katastralny, wpływy z opodatkowania nieruchomości są nieporównywalnie większe. Przykładowo w Holandii udział podatku katastralnego w dochodach gmin wynosi 70%, a w Irlandii – 100% [Nowecki, 1996, s. 24].” (K. A. Kopyściańska, 2016 s. 387)

Bibliografia

Autor: Aleksandra Stachurska

Uwaga.png

Treść tego artykułu została oparta na aktach prawnych.

Zwróć uwagę, że niektóre akty prawne mogły ulec zmianie od czasu publikacji tego tekstu.