Patronite.jpg Drogi użytkowniku! Encyklopedia Zarządzania potrzebuje Twojej pomocy.
Wesprzyj nasz rozwój - zostań mecenasem Encyklopedii.
Sam zdecyduj ile warta jest dla Ciebie wiedza, z której korzystasz.
Wejdź na Patronite.pl i wybierz kwotę wsparcia (już od 5 zł).

Klasyfikacja budżetowa

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacja, szukaj
Klasyfikacja budżetowa
Pojęcie główne
Pojęcia związane
Metody i techniki

Klasyfikacja budżetowa, zgodnie z przepisami ustawy o finansach publicznych, stanowi system oznaczeń, które służą do opisywania dochodów, wydatków oraz przychodów i rozchodów, występujących w poszczególnych jednostkach sektora finansów publicznych.
„Praktyczną rolę klasyfikacji budżetowej można pokrótce scharakteryzować w ten sposób, że dzięki systemowi podziałek klasyfikacja budżetowa jest dogodnym instrumentem służącym opisywaniu środków publicznych stosowanym na potrzeby planowania i ewidencji finansowej (rachunkowości) oraz sprawozdań finansowych, ułatwia również badania statystyczne nad pozyskiwanymi środkami publicznymi i dysponowaniem nimi na cele publiczne.” [1]

Klasyfikacja budżetowa według tzw. podziałek

Ten podział opisuje dochody/ środki, które pochodzą z Unii Europejskiej oraz wydatki, które klasyfikuje się poprzez opisywanie za pomocą tzw. podziałek:

  • paragraf - określa rodzaj wydatku, przychodu lub dochodu oraz środków, które pochodzą z UE lub źródeł zagranicznych,
  • dział i rozdział - charakteryzuje rodzaj działalności.

Paragraf to rodzaj dochodu ze względu na źródło pochodzenie (np. par. 0310-podatek od nieruchomości, par. 0830- wpływy z usług) lub rodzaj wydatku wyodrębnianego ze względu na charakter prawny i przeznaczenie (np. par. 4010-wynagrodzenia osobowe pracowników, par.2540-dotacja podmiotowa z budżetu dla niepublicznej jednostki systemu oświaty).

Dział i rozdział (np. dział 801 oświata i wychowanie, rozdział 80104 przedszkola) -określa rodzaj działalności właściwej dla pozyskiwanego dochodu lub dokonywanego wydatku. Obecnie stosowna klasyfikacja budżetowa w zakresie "działów" jest trzycyfrowa. Dwie pierwsze cyfry działu odpowiadają danej działalności i pochodzą od podziałek typu "klasa" z Polskiej Klasyfikacji Działalności. (stanowi to znaczną pomoc w porównywaniu dochodów i wydatków sektora finansów publicznych z finansami sektora prywatnego). Trzecia cyfra oznaczenia działu ma charakter porządkowy i umożliwia odróżnianie od siebie tych działów, które wg Polskiej Klasyfikacji Działalności, są obejmowane jedną i tą samą "klasą" (np. dział 750 - Administracja publiczna; dział 754 - Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa). Podziałki typu "rozdział" (które występują pod odpowiednimi działami) są pięciocyfrowe - trzy pierwsze cyfry pochodzą od działu, dwie ostatnie mają charakter porządkowy (np. rozdział 75022 - Rady gmin; rozdział 75023 - urzędy gmin). Podziałki typu paragrafy dochodów i wydatków są samodzielne i czterocyfrowe. Trzy pierwsze cyfry dotyczą właściwego wyodrębnienia źródła dochodu lub rodzaju wydatku (np. par.050...- podatek od czynności cywilnoprawnych, par.605....-wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych, par.606...-wydatki na zakupy inwestycyjne jednostek budżetowych), natomiast czwarta cyfra jeśli nie jest "zerem", to określa powiązanie dochodu lub wydatku ze środkami pochodzącymi z funduszy zagranicznych.

Funkcje klasyfikacji budżetowej

Klasyfikacja budżetowa jest to usystematyzowany podział przychodów i rozchodów, jak i dochodów i wydatków dotyczący określonej grupy jednostek ( sektora publicznego), który jest stosowany w ewidencji, planowaniu oraz w sprawozdawczości.
Na tej podstawie wyróżniamy cztery podstawowe funkcje klasyfikacji budżetowej:

  1. funkcję prawną ( planistyczną)
  2. funkcję ewidencyjną ( księgowo, rachunkową)
  3. funkcję informacyjną ( sprawozdawczą)
  4. funkcję statyczną

Funkcja prawna jest podstawowym elementem klasyfikacji budżetowej. Można ją nazywać również funkcją planistyczną. Umożliwia ona sformułowanie norm planowych. System planowania budżetowego składa się z planu wyjściowego ( budżetu rocznego) oraz wywodzących się od niego rocznych planów (finansowych) dla wydatków i dochodów jednostek budżetowych. Planowanie budżetowe jest tworzone na dwóch zasadach: zasadzie budżetowania netto i zasadzie budżetowania brutto.

Funkcja ewidencyjna jest to funkcja rachunkowa i księgowa czyli inaczej mówiąc ewidencja księgowa. Polega ona na rejestracji środków i zarządzaniu nimi, zgodnie z ustawą o rachunkowości. Klasyfikacja budżetowa stosowana jest przy dekretacji dowodów księgowych, jak również w księgowaniu operacji, które są związane z dyspozycją środkami lub określonym dochodem.

Funkcja informacyjna zwana jest również funkcją sprawozdawczą. Ta funkcja dotyczy różnych procesów finansowych, których źródłem jest ewidencja księgowa prowadzona w danej jednostce. Występujące aktualnie systemy sprawozdawczości to: sprawozdawczość budżetowa i sprawozdawczość dotycząca operacji finansowych. Funkcja informacyjna pozwala na określenie poziomu wykonania budżetu rocznego danej jednostki.

Funkcja statyczna opiera się na danych z ewidencji księgowej, ale tylko tych jednostek, które stosują klasyfikacje budżetową. Na podstawie tych danych ustala mierniki i wielkości dla finansów państwa. Przykładem jest określenie produktu krajowego brutto (PKB) oraz państwowego długu publicznego.

Kryteria klasyfikacji budżetowej

Występują trzy podstawowe kryteria klasyfikacji:

  • podmiotowe - Oznacza podział na dochody i wydatki budżetowe. Każda z tych części odpowiada bieżącemu podziałowi resortowemu administracji rządowej. Natomiast każda z jednostek resortowych jest dysponentem, który jest odpowiedzialny za wykonanie określonej części budżetu.
  • przedmiotowo-funkcjonalne - Oznacza podział dochodów w zależności od źródła ich pochodzenia, natomiast podział wydatków według przeznaczenia tych środków. Wydatki i dochody budżetowe podzielone są na rozdziały i działy.
  • rodzajowe - Oznacza uzupełnienie przedmiotowo-funkcjonalnej klasyfikacji o pozycje i paragrafy, przy czym treść paragrafów charakteryzuje rodzaj wydatku i dochodu. [2]

Zastosowanie

W planowaniu podmiotów sektora finansów publicznych, dzięki klasyfikacji budżetowej, ustala się wielości dochodów czy limity wydatków na poszczególne dziedziny działalności - tj. na działy i właściwe dla każdego z nich rozdziały. Poprzez paragrafy, ustalane są prognozowane źródła dochodów lub limity dla możliwych do dokonywania wydatków. Każda kwota pieniężna opisana podziałkami klasyfikacyjnymi w uchwale budżetowej, w układzie wykonawczym budżetu oraz w rocznym planie finansowym jednostki sektora finansów publicznych,, jest obowiązującą normą planową wyrażoną w szczególny sposób. Normy te, z racji ich przeniesienia do rocznego planu finansowego jednostki budżetowej, przesądzają o zakresie kompetencji finansowej podmiotu wykonującego budżet.

Dzięki klasyfikacji budżetowej w ewidencji finansowej, każdy pozyskany dochód lub wykonany wydatek (lub zaciągnięte zobowiązanie) zostają opisane właściwymi dla nich oznaczeniami: dział - rozdział - paragraf (dochodów lub wydatków). Sumowanie dochodów opisanych jednorodnymi podziałkami daje możliwość śledzenia stopnia wykonania planu finansowego.

Dzięki klasyfikacji budżetowej kwoty dochodów i wydatków opisane jednorodnymi podziałkami klasyfikacyjnymi od najwyższych do najniższych (tj. od działu do paragrafu) zostają zsumowane, co daje pełen obraz wykonania budżetu w danym okresie rozliczeniowo-sprawozdawczym.

Bibliografia


Przypisy

  1. Lachiewicz. W (red.) (2015). "Zmiany w klasyfikacji budżetowej 2016", wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa, s. 1
  2. Gąsiorek K. (2015). "Klasyfikacja budżetowa 2016", wydawnictwo Infor, Warszawa, s. 7

Autor: Katarzyna Szlachta, Aleksandra Komosa