Zarządzanie strategiczne

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zarządzanie strategiczne
Pojęcie nadrzędne
Pojęcia związane
Metody i techniki

Zarządzanie strategiczne według klasycznej definicji Alfreda Chandlera oznacza określanie długookresowych celów, kierunków rozwoju i metod działania przedsiębiorstwa w kontekście alokacji jego zasobów. (Nasierowski W. 2018, s.13) Zarządzanie strategiczne to także proces informacyjno-decyzyjny, który jest wspierany przez takie funkcje przedsiębiorstwa jak planowanie, organizacja, motywacja i kontrola. Ma wspomagać rozwiązywanie problemów dotyczących jego rozwoju i przetrwania, uwzględniając przy tym wpływ otoczenia. (Sołtysik M. 2016, s. 224)

Cechy charakterystyczne

Zarządzanie strategiczne posiada kilka cech charakterystycznych, które wyróżniają go na tle innych koncepcji zarządzania (Nasierowski W. 2018, s.14,):

  • zarządzanie strategiczne bazuje na danych ilościowych,
  • niepewność odnosząca się do wyników planowania jest dość wysoka
  • strategie zarządzania można opierać na różnych przykładach, regułach i teoriach
  • nie ma jednego, najlepszego sposobu opracowywania strategii
  • opracowana strategia powinna uwzględniać ilościowe jak i jakościowe podejście, a także metody dedukcyjne czy empiryczne.

Podział koncepcji zarządzania strategicznego

Podstawowy podział koncepcji zarządzania strategicznego wyróżnia: (Lisiński M. 2011 s.13, Pierścionek Z. 2011, s.31-32)

  1. koncepcje oparte na paradygmacie racjonalności strategicznej, które opierają się na założeniu, że za pomocą strategii można statecznie zarządzać przedsiębiorstwem i zakładają, że można przewidzieć przyszłe warunki otoczenia. Proces przygotowania, wdrażania i nadzoru jest bardzo sformalizowany. W ramach tej grupy koncepcji wyróżnia się: szkołę ilościową, szkołę planowania strategicznego, szkołę harwardzką i szkołę pozycjonowania macierzowego.
  2. koncepcje oparte na paradygmacie zachowań strategicznych, które bazują na doświadczeniu i sprawdzonych, praktycznych metodach. Nie wykorzystują przyjętych, teoretycznych technik. Do grupy tych koncepcji należą: szkoła behawioralna, szkoła ewolucyjna.

Cykl organizacyjny zarządzania strategicznego

Zarządzanie strategiczne jest cyklem organizacyjnym złożonym z trzech etapów (Żółtowska I. 2009, Romanowska M. 2017, 23-25):

  1. Planowanie Strategiczne – w pierwszej kolejności ustala się cele, które są oparte na analizie przeszłych i teraźniejszych działań przedsiębiorstwa, następnie przygotowuje się plan działania. Etap I w zarządzaniu strategicznym jest częścią konceptualną, która wykorzystuje liczne techniki i sposoby, by wybrać jak najlepszą strategię działania przedsiębiorstwa
  2. Wdrażanie strategiczne – jest to etap, który koncentruje się na wprowadzeniu przyjętej koncepcji i realizacji jej założeń, plan powinien być wdrażany przy uwzględnieniu rzeczywistych możliwościach i warunkach. W tym etapie przeprowadza się operacjonalizację celów, tworzy się sprawny system zarządzania i ustala się budżet potrzebny do realizacji strategii
  3. Nadzór strategiczny – bardzo ważny etap, który pozwala określić stopień realizacji przyjętych założeń oraz reagowania na błędy i odchylenia. W sprawowaniu kontroli pomaga System Wczesnego Ostrzegania.

Czynniki skuteczności

W każdym przedsiębiorstwie o skuteczności zarządzania strategicznego mogą decydować różne czynniki. Przyjmuje się jednak, że skuteczność w głównej mierze zależy od (Janasz K., Janasz W., Kozioł K., Szopik-Depczyńska K. 2010, s.30-31):

  • procesu wymiany informacji pomiędzy wszystkimi szczeblami decyzyjnymi
  • skoordynowanej współpracy poszczególnych szczebli
  • wzajemnego darzenia się zaufaniem
  • współudziału w procesie ustalania metod wspomagających realizację zamierzonych celów
  • zaangażowania w przygotowanie i wypełnienie strategii.

Ewolucja zarządzania strategicznego

Zarządzanie strategiczne wciąż się rozwija, jednak coraz częściej rodzą się wątpliwości czy w obecnie szybko rozwijającym się świecie jest szansa przewidzieć przyszłe warunki rynku i na ich podstawie oprzeć strategię działania firmy. Coraz częściej przedsiębiorstwa wybierają zamiast zarządzania strategicznego koncepcję zarządzania operacyjnego, który zakłada wykorzystywanie bieżących sytuacji i szybkość działania. Warto jednak zauważyć, że coraz częściej pojawiają się liczne problemy i komplikacje, które pokazują, że konieczne jest działanie „z wyprzedzeniem”, na przykład przewidzenie wprowadzenia nowego produktu, który w danym okresie będzie najbardziej opłacalny. Zarządzanie strategiczne ma zatem rację bytu, jednak potrzebne są zmiany, które pozwolą dostosować się do obecnych wymagań. Ewolucja powinna dotyczyć czterech wymienionych niżej obszarów:

  1. procesu zarządzania strategicznego, gdzie konieczne jest znalezienie złotego środka pomiędzy uporządkowanymi regułami działania, a elastycznością
  2. podmiotów zarządzania strategicznego, czyli umożliwienie uczestnictwa w procesie zarządzania większemu gronu uczestników
  3. formy strategii, której zapis będzie prosty, uniwersalny i elastyczny
  4. treści strategii, czyli podejmowanie jasnych i konkretnych wyborów strategii uwzględniając kompromis z przeciwstawnymi rozwiązaniami. (Kaleta A. 2017, s.41-42)

Bibliografia

  • Janusz K., Janusz W., Kozioł K., Szosik-Depczyńska K. (2010). Zarządzanie strategiczne. Koncepcje. Metody. Strategie, Difin, Warszawa.
  • Kaleta A. (red.) (2011). Ewolucja zarządzania strategicznego w trakcie rozwoju przedsiębiorstw, C.H.Beck, Warszawa.
  • Lisiński M. (2011). Przegląd paradygmatów zarządzania strategicznego, "Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie" nr 856, Kraków.
  • Nasierowski W. (2018). Formułowanie strategii przedsiębiorstwa. Klasyka, Difin, Warszawa.
  • Pierścionek M. (2011). Zarządzanie strategiczne w przedsiębiorstwie, PWN, Warszawa.
  • Romanowska M. (2017). Planowanie strategiczne w przedsiębiorstwie, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.
  • Sołtysik M. (2016). Specyfika zarządzania strategicznego Metodyka projektowania strategii organizacyjnych przedsiębiorstwa. Praca doktorska, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, Kraków.
  • Żółtowska M. (2009). Zarządzanie Strategiczne. (Konspekt wykładu ZAH).

Autor: Dominika Skura