Upadłość

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacja, szukaj

Upadłość - procedura wszczynana w razie niewypłacalności dłużnika, polegająca głównie na wspólnym dochodzeniu roszczeń przez wszystkich jego wierzycieli (tzw. egzekucja generalna, w odróżnieniu od egzekucji singularnej prowadzonej przez poszczególnych wierzycieli). Umożliwia ona często także restrukturyzację przedsiębiorstwa dłużnika (np. w drodze układu), a w niektórych porządkach prawnych także zwolnienie dłużnika z reszty długów.

Najbardziej powszechne definicje upadlości:

  • upadłość w sensie prawnym to procedura, która jest wprowadzana w celu ułatwienia wierzycielom i ich dłużnikom sytuacji, w której ci drudzy nie są w stanie lub nie chcą spłacić długów
  • upadłość (inaczej bankructwo) polega na sądowym ustaleniu stanu niewypłacalności względem przedsiębiorcy. Podstawą do ogłoszenia upadłości jest nie regulowanie długów przez przedsiębiorcę
  • z ekonomicznego punktu widzenia uznajemy za bankruta przedsięborcę, który bez zewnętrznej pomocy (np. umorzenie części długów, reorganizacja terminów spłat zobowiązań, podpisanie ugody z bankiem itp.) nie jest w stanie sam kontynuować działalności.

Postępowanie upadłościowe

W prawie polskim upadłość to postępowanie przewidziane w ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze, prowadzone w stosunku do dłużnika (zwanego w ustawie "upadłym"), który stał się niewypłacalny. Wszczęcie postępowania upadłościowego następuje wskutek ogłoszenia upadłości przez sąd.

Dla wszczęcia postępowania upadłościowego wymagana jest zdolność oraz niewypłacalność dłużnika. Zdolność upadłościowa przysługuje co do zasady przedsiębiorcom, którymi są osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne posiadające zdolność prawną (np. spółki osobowe) prowadzące we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową. Prawo polskie nie przewiduje tzw. upadłości konsumenckiej.

Niewypłacalność w rozumieniu Prawa upadłościowego i naprawczego zachodzi jeżeli dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Wymagalność to stan, w którym wierzyciel ma prawną możność żądania zaspokojenia przysługującej mu wierzytelności (np. wskutek nadejścia terminu świadczenia). Dłużnika nie będącego osobą fizyczną uznaje się za niewypłacalnego także w sytuacji, gdy jego zobowiązania przewyższają wartość majątku, choćby na bieżąco wykonywał swoje zobowiązania.

Dodatkowym warunkiem wszczęcia postępowania upadłościowego jest możliwość pokrycia jego kosztów z majątku dłużnika.

Postępowanie upadłościowe prowadzi się w trybie upadłości likwidacyjnej albo upadłości układowej. Upadłość likwidacyjna ma na celu zasadniczo likwidację majątku upadłego i zaspokojenie wierzycieli z uzyskanych w ten sposób środków. Upadłość układowa ma na celu, oprócz zaspokojenia wierzycieli, także restrukturyzację przedsiębiorstwa upadłego w drodze układu.

Zakres podmiotowy

Podmiotowy zakres stosowania Ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze

Przepisy stosuje się do:

  • dłużników, którzy są jednocześnie przedsiębiorcami
  • osoby fizycznej
  • osoby prawnej
  • jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej
  • spółek z o.o. i spółek akcyjnych nieprowadzących działalności gospodarczej
  • wspólników osobowych spółek handlowych, którzy ponoszącyc odpowiadają całym swoim majątkiem za sytuację w firmie
  • wspólników spółki partnerskiej
  • oddziałów banków zagranicznych w rozumieniu przepisów prawa bankowego.

Ograniczenia stosowania

Upadłości nie mogą ogłosić:

  • Skarb Państwa
  • jednostki samorządu terytorialnego
  • publiczne samodzielne zakłady opieki zdrowotnej
  • instytucje i osoby prawne utworzone w drodze ustawy oraz utworzonych w wykonaniu obowiązku nałożonego ustawą
  • osoby fizyczne prowadzących gospodarstwo rolne
  • uczelnie.

Organy postępowania upadłościowego

Klasyfikacja organów postępowania upadłościowego: W postępowaniu upadłościowym i naprawczym, w zależności od rodzaju prowadzonego postępowania, biorą udział różne organ:

  • Sąd upadłościowy
  • Sędzia komisarz
  • Syndyk
  • Nadzorca sądowy
  • Zarządca.

Bibliografia

  • Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r., Prawo upadłościowe i naprawcze, prowadzone w stosunku do dłużnika
  • Kodeks spółek handlowych, C.H. Beck, Warszawa 2004
  • Prawo upadlościowe i układowe, B. Jasinkiewicz, R. Kowalkowski, Z. Koźma, A. Lewandowski, M. Ożóg, wyd. ODDK, Gdańsk 2001
  • Prawo upadlościowe i układowe, F. Zedler, wyd. TNOiK "Dom Organizatora", Torun 1999
  • Tekst ujednolicony Ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze.

Autor: Marina Zakrzewska, Wiktoria Wolnik

Uwaga.png

Treść tego artykułu została oparta na aktach prawnych.

Zwróć uwagę, że niektóre akty prawne mogły ulec zmianie od czasu publikacji tego tekstu.