Spin-off

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacja, szukaj

Określenie to stosowane było w przeszłości (do I połowy XX wieku) w sytuacjach, kiedy innowacje (zwykle dotyczące produkcji) wypracowane w przemyśle zbrojeniowym, pierwotnie uznawane za nieprzydatne w innych dziedzinach były wykorzystywane w innych gałęziach przemysłu lub nawet w pozostałych jednostkach tego samego przedsiębiorstwa.

W szerszym kontekście określenie to dotyczyło także nowych rozwiązań w zakresie sprzedaży, finansów lub zarządzania. Inne stosowane w przedstawionych sytuacjach określenia to: fall-out i spill-over (C. Trebilcock, 1969, s. 474 - 476).

Pomimo, że zastosowanie określenia spin-off w działalności przedsiębiorstw zmieniało się dotychczas znacząco, to jednak obecnie mianem tym określa się rozwiązanie polegające na wydzielaniu wybranych jednostek ze struktury organizacyjnej przedsiębiorstwa i tworzenie na ich podstawie podmiotów gospodarczych o zróżnicowanym poziomie samodzielności. Utworzona w ten sposób nowa jednostka może pozyskiwać inwestorów zewnętrznych, a świadcząc usługi dla przedsiębiorstwa macierzystego może także poszukiwać innych kooperantów. Rozwiązanie takie może zostać wykorzystane jako jeden z etapów outsourcingu, jeśli outsourcing traktowany jest jako działanie o charakterze restrukturyzacyjnym. W ujęciu outsourcingu jako formy współpracy można natomiast uznać spin - off rozwiązanie poprzedzające zastosowanie outsourcingu kapitałowego.

Efekty stosowania

W tablicy zestawiono najważniejsze efekty, które powinny zostać osiągnięte dzięki zastosowaniu spin-off. Efekty te pogrupowane zostały zgodnie z ich charakterystyką na: strategiczne, operacyjne (w tym również o charakterze organizacyjnym) oraz finansowe. Obrazują one również zasadnicze uwarunkowania kooperacji pomiędzy przedsiębiorstwem macierzystym jako zleceniodawcą, a nowo utworzoną wyspecjalizowaną jednostką usługową, która staje się zleceniobiorcą.

W uzupełnieniu należy dodać, że rozwiązanie takie stosowane jest często do tzw. dywestycji, czyli ograniczania skali działalności w warunkach występowania w przedsiębiorstwach niekorzystnych efektów zwłaszcza w zakresie osiąganych przychodów z nadmiernie rozbudowanej (często zdywersyfikowanej) działalności.

Tab.1. Podstawowe efekty związane z zastosowaniem spin-off

Efekty o charakterze strategicznym Efekty w działalności operacyjnej Efekty finansowe
  • skupienie uwagi kierownictwa wydzielonej jednostki na wyspecjalizowanych zadaniach tej jednostki,
  • większa samodzielność działania wydzielonej jednostki (możliwość równoczesnej współpracy z przedsiębiorstwem macierzystym oraz z jego konkurentami),
  • niewielka wartość utraconych efektów synergii wynikających z dotychczasowego współdziałania rozdzielanych jednostek, a dotyczących np.: częściowego nakładania się grup dostawców lub klientów
  • ograniczone znaczenie zależności operacyjnych pomiędzy rozdzielanymi jednostkami, które mogą zostać wyeliminowane lub uregulowane przez odpowiednie umowy między partnerami,
  • zaangażowanie specjalistycznych umiejętności, wiedzy i doświadczenia odpowiednio do zakresów zadań realizowanych przez rozdzielone jednostki,
  • rozwinięcie indywidualnych modeli organizacyjnych oraz podejścia do działalności przez rozdzielone jednostki
  • rozdzielone jednostki wykorzystują różne zasady rozliczeń finansowych oraz różne wskaźniki pomiaru osiąganych efektów,
  • zwiększenie efektywności wykorzystania kapitału w zakresie jednego rodzaju działalności
  • poszczególne rodzaje działalności charakteryzują się zróżnicowanymi wymaganiami kapitałowymi, a także różnymi oczekiwaniami inwestorów,
  • poszczególne rodzaje działalności przyciągają odmienne grupy inwestorów ponieważ dotyczą różnych dziedzin gospodarki lub różnych etapów rozwoju

Źródło: opracowanie własne na podstawie: (P. Reiner, A. Torres, 2002, s. 10).

Bibliografia

Autor: Tomasz Małkus