Socjalizacja

Socjalizacja
Polecane artykuły


Socjalizacja jest jednym z podstawowych procesów, który sprawia że jednostka może funkcjonować w pewnej zbiorowości. Istnieje wiele pojęć, podziałów oraz typologii socjalizacji, które różnią się od siebie, uczeni jednak przychylają się na pewne spójne pojęcie, stanowiące niejaki punkt wyjścia dla wielu koncepcji. Zgodnie z P. Sztompki "socjalizacja to proces, dzięki któremu jednostka wdraża się do sposobu życia swojej grupy i szerszego społeczeństwa przez uczenie się reguł i idei zawartych w kulturze”. Wielu uczonych twierdzi iż, socjalizacja kieruje równocześnie do upodmiotowienia danej jednostki, wykreowania jej osobowości. (Izdebski H. 2011, s. 64-65)

Socjalizowana osoba jest "uspołeczniana”. Zaznaje ona zachowania, które są akceptowane oraz potępiane przez określoną grupę. Poznaje właściwe dla niej normy oraz aksjologię. Jednak jak pewien człowiek się zachowa oraz czy wyszuka stosowanie się do określonych wzorców konkretnego środowiska, będzie zależeć od kilku czynników:

  1. Jednym z zagadnień jest niedobrowolność oraz wyłączność pewnej struktury, oznacza to że jeśli osoba nie ma wyboru i nie może dosięgać po przykłady alternatywne, może trafić na akceptację tylko z jednego kierunku, a kiedy zdecyduję się porzucić te przykłady, spotkają go bardzo ostre sankcje. Jednymi z takich przymusowych struktur jest przykładowo naród, rodzina czy też organizacje edukacji obowiązkowej.
  2. Następnym czynnikiem jest potrzeba przynależności do danej grupy oraz chęć akceptacji z jej strony. Człowiek, który wykazuje taką chęć usiłując możliwie jak najlepiej zrealizować wymagania, które są stawiane działaczowi grupy. Takie zachowania łączą się z nagrodą psychiczną jak i społeczną. Powyższe przypadki są widoczne najczęściej w grupach rówieśniczych, wyższych warstwach społecznych czy też w rodzinie. Trzeba też wspomnieć że nie zawsze przynależność do jakiejś grupy łączy się z przyjaznymi uczuciami. Są pewne środowiska, które ludzie traktują czysto instrumentalnie na przykład: zamożna grupa zawodowa.
  1. Kolejnym czynnikiem jest przekonanie osoby o tym, iż dana zbiorowość posiada wysoką jakość. Oznacza to że pewne jednostki przypisują z góry powszechne mierniki statusu społecznego: bogactwa, prestiżu, wysokich kwalifikacji, władzy. Do takich grup przynależą na przykład: elitarne grupy zawodowe, rodzina, która cieszy się dużym prestiżem oraz grona nauczycieli.
  2. Ważną role przyjmuje również wiek osoby, która jest socjalizowana. Im młodsza osoba tym bardziej skłonna do przyswajania nowych wiadomości oraz łatwiej akceptująca w sposób bezkrytyczny co sprawia występowaniu mocnych wewnętrznych przekonań. Grupy które posiadają jednostki młodsze, wpływają dużo mocniej na przetwarzane przez nią wartości czy też normy. Dlatego też rola rodziny oraz instytucji nauczania jest ogromna. (Izdebski H. 2011, s. 65-66)

Koncepcje socjalizacji

Koncepcje socjalizacji wpływają na rozumienie procesów oraz na sposób badania zjawiska. Poniżej zostaną one wymienione oraz scharakteryzowane:

  • przystosowanie społeczne - określa przystosowanie do życia społecznego, co wiąże się z nabieraniem kompetencji do życia z innymi. Nazwać to można koniecznym oraz pożądanym procesem dzięki któremu kształtuje się natura człowieka.
  • behawioryzm - przyjmuje reagowanie człowieka na pewne czynniki oraz zapamiętuję te, które uważa za skuteczne. Teoria ta została opracowana przez J. Watsona i I. Pawłowa. Z czasem została ona rozwinięta i dodano iż pewne czynniki wzmacniają pozytywnie a inne zaś negatywnie przeżycia, które są związane z konkretnym zachowaniem oraz samą internalizację zachowań.
  • kształtowanie osobowości – skupia się na tworzeniu osobowości człowieka. Jednostka poznając świat oraz społeczną rzeczywistość, kreuje w swym wnętrzu dane konstrukty tworzące osobowość. Jedną z podstawowych struktur socjalizacji jest idealny obraz siebie oraz swoich zachowań. W trakcie socjalizacji pojawiają się też obszary tabu i strachu, są one na pewne sposoby rozdzielane od rzeczywistości. Socjalizacja to proces, który wpływa na rozwój tożsamości. Dzięki niej jednostki mają możliwość na budowanie własnej odrębności oraz określenie siebie przez jakość i poziom własnego sukcesu.
  • nauka ról – wpływ na poznawanie ról społecznych poprzez obserwacje oraz naśladownictwo zachowań pewnych ludzi, co oddziałuje na pełnienie stosownych funkcji w społeczeństwie. Reguła ta ma duży wpływ na rozumienie i znaczenie samej socjalizacji. Tak zwane "uspołecznianie” wynika z nabycia zdolności do sprecyzowania swojego miejsca w systemie społecznym oraz pozyskania związanych z nim kwalifikacji oraz norm postępowania.
  • przekazywanie mitów i wiedzy – wraz z nauką ról, zachowań i budowaniem osobowości następuje powierzenie wiedzy, mitów, przekonań, zasad interpretacji oraz stereotypów. Każda zbiorowość, grupa posiada własną opinię zbiorową, która tworzy ich tożsamość czy też zbiór myślenia o danych kwestiach. Zjawisko to łączy się z myśleniem o teraźniejszości, przyszłości oraz wyznacza następny krąg wszelkich ograniczeń indywidualnych postępowań jednostki.
  • przekazywanie wartości i norm – socjalizacja staje się skuteczniejsza gdy wartości i normy są dogłębniej zinternalizowane. Oba te procesy łączą się z przeróżnymi procesami, które są opisane powyżej.
  • kodeksy etyki zawodowej – często mają formę pokrewną do aktu normatywnego oraz są ogłaszane przez organizację powiązane z konkretnym zawodem. Posiadają różnorakie działanie na przebieg socjalizacji.
  • korporacja zawodowa w formie agendy socjalizacyjnej – jako organizacja zawodowa może tworzyć środowisko mocno socjalizujące. Dodatkowo jest zaopatrywany w dodatkowe edukacyjne uprawnienia, które zezwalają sprawdzić przydatność do zawodu. W owych zgromadzeniach często przekazywane są tradycje oraz pewne mity. Najbardziej widoczne jest to w korporacjach prawniczych, w których rola jest dokładnie określona oraz opisana przez liczne przeświadczenia.

(Izdebski H. 2011, s. 68-74)

[[Kategoria:Społeczeństwo]]

Bibliografia

Autor: Agnieszka Zielińska