Prekariat

Prekariat
Polecane artykuły


Prekariat to kategoria lub klasa społeczna charakteryzująca się tym, że aktualne miejsce zatrudnienia jest niepewne, nie są objęci żadnymi systemami świadczeń socjalnych oraz wykonują pracę za niskie płace lub ich dochody są niestabilne. Pojęcie także bardzo często związane jest z brakiem możliwości rozwoju kariery zawodowej (występuje brak poczucia tożsamości zawodowej), powoduje to brak poczucia społeczności, bądź też brak poczucia zbiorowości pracowniczej przez prekariuszy. Prekariat jest to praca o niskiej jakości. Występuje wysokie ryzyko zwolnienia, np. w sytuacji pogorszenia sytuacji gospodarczej. Według Filipa Vostala, socjologa z Czeskiej Akademii Nauk, prekariat odnosi się do "stanu, który nie jest pewny, bezpieczny bądź stabilny" (Cymbranowicz K. 2016 s. 3). Prekariusze zatrudniani są z reguły na umowę zlecenie czy tzw. umowy śmieciowe, prace śmieciowe (brak urlopów, brak ochrony przed zwolnieniami). W Polsce umowy cywilnoprawne są coraz częściej zawierane (według G. Standinga na całym świecie wzrasta liczba prekariuszy). Pracodawcy stosują je w celu zredukowania kosztów zatrudnienia oraz aby obejść przepisy kodeksu pracy (Godlewska-Bujok B. 2014, s. 5). Ponad 60% młodych ludzi nie jest zatrudnianych na umowę o pracę. Niektórzy przypisują prekariatowi pozytywne cechy, takie jak materializm etatowych pracowników, zwanych "białymi kołnierzykami" czy też wolność romantycznego ducha.

Aby zrozumieć na czym polega prekariat, należy zrozumieć jego przeciwieństwo, czyli czym jest pewna i bezpieczna praca. Według Standinga istnieje siedem form bezpieczeństwa powiązanych z pracą:

  1. labor market security, bezpieczeństwo na rynku pracy (działanie na rzecz pełnego zatrudnienia),
  2. employment security, bezpieczeństwo zatrudnienia (ochrona przed zwolnieniem),
  3. job security, bezpieczeństwo w miejscu pracy (możliwość zachowania swojego stanowiska pracy oraz możliwość rozwoju zawodowego),
  4. work security, bezpieczeństwo pracy (normowanie czasu pracy oraz przestrzeganie zasad BHP),
  5. skill reproduction security, bezpieczeństwo reprodukcji kwalifikacji (możliwość zdobycia, podnoszenia kwalifikacji poprzez staże czy też praktyki),
  6. income security, bezpieczeństwo dochodu (ubezpieczenia społeczne, normowanie płac oraz określenie odpowiedniej kwoty płacy minimalnej)
  7. representation security, bezpieczeństwo reprezentacji (prawo do strajku itp.)

(Standing 2014, s. 49)

Istnieje 7 klas społecznych (Standing G.):

  1. bogata "elita",
  2. salariat,
  3. proficians,
  4. "klasa robotnicza",
  5. prekariusze,
  6. bezrobotni,
  7. osoby znajdujące się na marginesie społecznym.

W polskiej debacie publicznej, prekariuszem nazywa się osoby pomiędzy 20, a 35 rokiem życia z bardzo niską pensją oraz z brakiem świadczeń socjalnych (zatrudnione na umowy "śmieciowe", bez etatu). Powodem powstania prekariatu jest globalizacja oraz zmiany na współczesnym rynku, które zmieniły tradycyjny model zatrudnienia. Wśród ekonomistów, socjologów oraz innych naukowców nie ma jednoznacznej definicji czym jest prekariat.

Etymologia

Po raz pierwszy pojęcie prekariatu pojawiło się w ubiegłym wieku, w latach 80', stosowali je socjolodzy francuscy, jednakże bardziej popularne stało się w XXI wieku. Prekariat to pojęcie, które powstało z języka francuskiego précaire - "niepewny" oraz prolétariat - "proletariat" (biedna klasa pracująca). Pojęcie często definiowane jest jako brak stabilności oraz brak pewności (Godlewska-Bujok B. 2014, s. 2-3). Guy Standing, to brytyjski ekonomista, specjalizujący się w zakresie rynku pracy, profesor University of London, który spopularyzował pojęcie prekariatu. 1 maja 2001 roku, ponad 5 tysięcy ludzi, głównie studentów zebrało się w centrum Mediolanu. Odbyte demonstracje wyznaczyły początek poruszenia globalnego prekariatu.

Zobacz także

Bibliografia

Autor: Hang Claudia Ngo Thanh