Biosfera

Biosfera
Polecane artykuły


Biosfera jest obszarem globu, który zamieszkują wszystkie organizmy żywe. Swym zasięgiem obejmuje ona przede wszystkim:

  • zewnętrzną warstwę skorupy ziemskiej (do głębokości kilku kilometrów, najczęściej przyjmuje się 2-3 km, głębiej w skorupie ziemskiej występują już tylko bakterie),
  • całą hydrosferę (czyli wszystkie wody na kuli ziemskiej, do głębokości 11 km),
  • dolną część atmosfery (do wysokości kilkuset metrów, niektóre źródła podają nawet 10 km. Wyżej obecne w atmosferze są już tylko bardzo małe owady, zarodniki oraz bakterie).

Największe natężenie procesów życiowych oraz spora większość organizmów żywych występują jednak na powierzchni lądu, w glebie, w wodach rzek czy jezior, a także w przypowierzchniowych warstwach oceanu, tworząc tym samym stosunkowo cienką warstwę, o zasięgu około 100 m. Biosferę definiuje się jako globalny ekosystem, który charakteryzuje się tym, że w jego zamkniętych obiegach krąży woda oraz pierwiastki biogenne. Obiegi te w głównej mierze zasilane są przez energię słoneczną, a tylko w niewielkim stopniu przez energię pochodzącą z reakcji promieniotwórczych w głębi planety.[1][2]

Biosfera, obok litosfery, hydrosfery, atmosfery, kosmosfery, a także antroposfery, stanowi jedną ze sfer środowiska, a także jeden z elementów ekosystemu, zaraz obok człowieka z całą antroposferą i czynników abiotycznych, tj.: litosfera, hydrosfera, atmosfera, magnetosfera oraz kosmosfera.[3]

Ochrona biosfery

Niektóra działalność człowieka wchodzi w konflikt z biosferą i negatywnie na nią oddziałuje. Niekiedy bywa wręcz dla niej destrukcyjna, zmienia naturalne środowisko życia, zaburza biologiczną i chemiczną równowagę, a także powoduje strukturalne zmiany genetyczne niektórych roślin i zwierząt. Istnieje wiele organizacji, których celem jest ochrona biosfery. Podzielić je można na rządowe oraz pozarządowe.

  • Międzynarodowe organizacje rządowe
    • Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ) – zajmuje się kwestiami ochrony środowiska przyrodniczego ziemi, czyli biosfery.
    • Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury (UNESCO) – organizacja ta oprócz ochrony dziedzictwa kulturowego szczególną uwagę poświęca rozwojowi edukacji ekologicznej wśród społeczeństwa, realizując takie programy jak "Człowiek i Biosfera” (ang. Man and Biosphere - MAB), "Program Hydrologiczny” (ang. International Hydrological Programme - IHP), "Międzyrządowa Komisja Oceanograficzna” (Intergovernmental Oceanographic Comission - IOC), czy "Międzynarodowy Program Nauk o Ziemi i Geoparków” (ang. International Geoscience and Geoparks Programme, nazwa ta funkcjonuje od 2015 roku, dawniej był to "Międzynarodowy Program Korelacji Geologicznej”).

Niektórymi problemami szeroko rozumianej ochrony środowiska zajmują się także: Program Środowiskowy Narodów Zjednoczonych (UNEP), Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO), Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), Światowa Unia Ochrony Przyrody oraz Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD).[4]

  • Pozarządowe organizacje międzynarodowe
    • Światowy Fundusz na rzecz Przyrody (ang. World Wide Fund for Nature - WWF)
    • Greenpeace[5]

Biosfera jako otoczenie organizacji

W literaturze światowej z dziedziny zarządzania organizacjami autorzy zwracają coraz baczniejszą uwagę na biosferę rozumianą jako otoczenie organizacji, przy czym podkreślają, że każda organizacja jest tylko względnie wyodrębniona z otoczenia. Przez określenie względnie wyodrębniona rozumie się, że organizacja nie może bez otoczenia istnieć i rozwijać się dlatego, iż czerpie z niego zasoby ludzkie, materialno-techniczne, energetyczne, środki finansowe i informacje.

Organizacja winna respektować wymagania otoczenia, w przeciwnym razie nie zyska jego aprobaty, sama również może też wpływać na strukturę potrzeb otoczenia. Powinna zatem stosować równolegle strategię adaptacyjną, kreując nowe potrzeby w otoczeniu. Organizacja musi mieć świadomość, że otoczenie społeczne śledzi, kontroluje i ocenia działalność organizacji pod różnymi aspektami, np. pod względem etyki prowadzenia biznesu, reguł funkcjonowania itd.

Wyróżnia się dwojakiego rodzaju otoczenie organizacji:

Bibliografia

Przypisy

  1. Dołęga J. (2011). Nauki środowiskowe na początku XXI wieku], "Paedagogia Christiana”, 2/28, s. 27
  2. Poskrobko B., Poskrobko T., Skiba K. (2007). Ochrona biosfery, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa, s. 9
  3. Dołęga J. (2011). Nauki środowiskowe na początku XXI wieku], "Paedagogia Christiana”, 2/28, s. 13
  4. Poskrobko B., Poskrobko T., Skiba K. (2007). Ochrona biosfery, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa, s. 48-53
  5. Poskrobko B., Poskrobko T., Skiba K. (2007). Ochrona biosfery, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa, s. 53-55
  6. Gliński B., Kuc B.R. (1990). Podstawy zarządzania organizacjami, PWE, Warszawa
  7. Griffin R. W. (2006). Podstawy zarządzania organizacjami, PWN, Warszawa
  8. Krzyżanowski L.J. (1999). O podstawach kierowania organizacjami inaczej: paradygmaty, modele, metafory, filozofia, metodologia, dylematy, trendy, PWN, Warszawa

Autor: Agnieszka Popek, Anna Waleczek