Biały wywiad

Biały wywiad
Polecane artykuły

Biały wywiad jest to technika polegająca na pozyskiwaniu oraz analizie informacji z jawnych i ogólnie dostępnych źródeł. To legalna metoda wykorzystywana przez podmioty państwowe oraz gospodarcze w celu zapewnienia bezpieczeństwa państwa lub ich reakcji w wymagających tego sytuacjach[1].

Przeciwieństwem białego wywiadu jest wywiad czarny, który poprzez działania operacyjne (podsłuchy, szpiegostwo, agenturę czy kontrolę korespondencji) zdobywa informacje niebędące jawnymi. Czarny wywiad często opiera się na nielegalnych metodach [2].

Rozwój białego wywiadu

Z biegiem czasu charakter białego wywiadu uległ zmianie. Za jego początki uznaje się czas, w którym rozwijała się nowoczesna prasa - obejmował on wtedy takie działania, jak pozyskiwanie informacji z broszur czy gazet. Rozwój technologiczny znacząco wpłynął na zakres białego wywiadu - właśnie media uznaje się za fundament tej dyscypliny wywiadowczej. Prawdziwa rewolucja w tym zakresie nastąpiła jednak wraz z powstaniem Internetu, który do dziś jest najłatwiej dostępnym oraz najpowszechniejszym jawnym źródłem informacji. [3]

Otwarte źródła informacji

Istotą białego wywiadu jest to, że korzysta on jedynie z otwartych źródeł informacji. K. Liedel i T. Serafin określają je jako "podmiot lub przedmiot, który poprzez posiadanie specyficznych walorów umożliwia generowanie informacji w postaci pozwalającej na ich legalne i etyczne utrwalenie, przetwarzanie i przekazanie lub gromadzenie”. [4] Wśród nich możemy wyróżnić kilka najważniejszych[5]:

  • Prasa
  • Szara literatura
  • Radio
  • Telewizja
  • Ogólnodostępne rejestry i dokumenty
  • Geoinformacja
  • Internet

Zalety i wady białego wywiadu

Zalety

Jedną z głównych zalet białego wywiadu jest szybkość oraz łatwość z jaką można pozyskać wszelkie informacje. Przyczynił się do tego przede wszystkim rozwój technologiczny - w dzisiejszych czasach za pomocą Internetu możemy zdobyć potrzebne dane z całego świata bez wychodzenia z domu. Wszystko to sprzyja oszczędności zarówno czasu, jak i nakładów pieniężnych. Wynikiem cyfryzacji jest również wzrost łatwości przetwarzania oraz analizy informacji. Ogromna ilość dostępnych źródeł sprawia, że zarówno różnorodność, jak i tematyka informacji są bardzo szerokie. Dzięki temu bardzo łatwo rozpatrzeć analizowany problem w wielu aspektach i perspektywach. Korzystanie z jawnych źródeł minimalizuje ryzyko wykrycia tego przez kontrwywiad, a także nie ingeruje w prawa człowieka i prywatność osób postronnych. Eliminuje to potrzebę korzystania z metod operacyjnych, co przekłada się na uproszczenie związanych z tym procedur oraz utrzymanie korzystnego wizerunku służb specjalnych w oczach obywateli.

Wady

Liczba zalet białego wywiadu jest spora, jednak należy uwzględnić też jego wady i ograniczenia. Różnorodność i ilość informacji oprócz korzyści, niesie za sobą pewne negatywne aspekty - czasem ciężko jest wyodrębnić informacje prawdziwe i istotne. Pojawia się spora trudność w weryfikacji danych ze względu na szybkość rozprzestrzeniania się ich w sieci. Biały wywiad może okazać się też nieprzydatny w obszarach, gdzie niezbędne są osobowe źródła informacji. Mimo ciągłego rozwoju, nadal ciężko pokonać problem, jakim jest bariera językowa, co utrudnia dotarcie do informacji z niektórych krajów. Nie można też zapomnieć o łatwości, z jaką można manipulować mediami - czyni to wywiad jawnoźródłowy bardzo podatnym na dezinformacje.[6]

Wykorzystanie białego wywiadu

Sektor prywatny

  • Biały wywiad w przedsiębiorstwie - bardzo ważnym aspektem, przed podjęciem współpracy z danym przedsiębiorstwem, jest zgromadzenie danych dotyczących jego wiarygodności. Istnieją wyspecjalizowane instytucje, które się tym zajmują - są to tak zwane wywiadownie gospodarcze, dzięki którym w szybki i łatwy sposób można dowiedzieć się istotnych informacji o firmie, np. o jej sytuacji gospodarczej, wypłacalności czy o powiązaniach z innymi podmiotami. Pozwala to uniknąć ryzyka współpracy z niekompetentnym przedsiębiorcą [7]
  • Infobrokering - szybki rozwój w obszarze technologii sprawił, że nie brakuje osób specjalizujących się w obszarze omawianego zagadnienia[8].Infobrokerzy, bo tak nazywane są te osoby, określane są w czasopiśmie naukowym "Zagadnienia Naukoznawstwa" jako "pośrednicy pomiędzy zasobami informacyjnymi, a ludźmi i instytucjami zgłaszającymi na nie zapotrzebowanie"[9].Brokerzy informacji, to specjaliści w dziedzinie białego wywiadu, a ich usługi są szybkie, dokładne i szczegółowe. Często wynajmowani są przez osoby prywatne, jak i instytucje czy przedsiębiorstwa[10].

Sektor publiczny

  • Służby specjalne - w polskim ustawodawstwie służby specjalne to Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencja Wywiadu, Służba Kontrwywiadu Wojskowego, Służba Wywiadu Wojskowego i Centralne Biuro Antykorupcyjne[11]. Często korzystają one z otwartych źródeł informacji w przypadkiu wywiadów np. cywilnych czy wojskowych, a także w przypadku zapewnienia bezpieczeństwa wewnątrz kraju [12]
  • Policja - organy ścigania w naszym kraju bardzo często korzystają z różnych ogólnodostępnych źródeł (najczęściej jest to Internet i portale społecznościowe). Daje to funkcjonariuszom możliwość pozyskania wielu cennych dla postępowania kryminalnego informacji[13].
  • Administracja publiczna - na każdym szczeblu działania urzędnicy spotykają się z koniecznością analizy danych. Wtedy często korzystają oni z usług osób trudniących się tym lub sami monitorują, pozyskują i opracowują dane z ogólnodostępnych źródeł [14].

Bibliografia

Przypisy

  1. W. Filipkowski, W. Mądrzejowski 2012, s. 14
  2. B. Saramak 2015, s. 16
  3. B. Saramak 2015, s. 60
  4. K. Liedel, T. Serafin 2011, s. 52
  5. B. Saramak 2015, s. 63-81
  6. B. Saramak 2015, s. 31-37
  7. P. Karcińska, E. Plebankiewicz 2014, s. 36-37
  8. Saramak. B 2015, s. 100-101
  9. Król A.2004 s. 73
  10. Saramak B. 2015, s. 101-102
  11. Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. 2002 Nr 74 poz. 676) art. 11.
  12. Saramak B. 2015, s. 104
  13. Stromczyński B., Waszkiewicz P. 2014, s. 157-158
  14. Saramak B.2015, s. 110

Autor: Agnieszka Bodziony