Infrastruktura krytyczna

Infrastruktura krytyczna
Polecane artykuły


Infrastruktura krytyczna pełni ogromną rolę w funkcjonowaniu państwa oraz życiu jego obywateli, a ochrona jej jest jednym z najważniejszych celów stojących przed państwem. Potwierdza to ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 o zarządzaniu kryzysowym. Zgodnie z tą ustawą za infrastrukturę krytyczną uważa się systemy oraz połączone ze sobą funkcjonalne obiekty (w tym obiekty budowlane, urządzenia, instalacje i usługi), konieczne i ważne aby zapewnić bezpieczeństwo państwa i jego obywatelom oraz służące zapewnieniu sprawnego funkcjonowania organów administracji publicznej, instytucji i przedsiębiorców (Z. Łukasik, W. Nowakowski, A. Kuśmińska-Fiałkowska, 2014, s. 758).

Pojęcie infrastruktury krytycznej (IK), mimo że zostało użyte po raz pierwszy dopiero kilkadziesiąt lat temu, istnieje odkąd można mówić o rozwiniętej cywilizacji, a więc już od czasów starożytnych (K. Stec, 2011, s. 181).

Systemy obejmujące infrastrukturę krytyczną

W skład elementów tworzących infrastrukturę wchodzą następujące systemy:

  • zaopatrzenia w energię, surowce energetyczne i paliwa,
  • łączności,
  • sieci teleinformatycznych,
  • finansowe,
  • zaopatrzenia w żywność,
  • zaopatrzenia w wodę,
  • ochrony zdrowia,
  • transportowe,
  • ratownicze,
  • zapewniające ciągłość działania administracji publicznej,
  • produkcji, składowania, przechowywania i stosowania substancji chemicznych i promieniotwórczych, w tym rurociągi substancji niebezpiecznych (Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym, Dz. U. Nr 89, poz. 590, z późn. zm.).

Zagrożenia infrastruktury krytycznej

Zagrożenia, które bardzo często wywołują sytuacje kryzysowe, mają wpływ na bezpieczeństwo i prawidłowe funkcjonowanie całego państwa, można podzielić na poszczególne kategorie:

  • zagrożenia naturalne,
  • zagrożenia techniczne.
  • terroryzm.

Zagrożenia naturalne obejmują:

  • powodzie,
  • silne wiatry,
  • długotrwałe susze,
  • ruchy tektoniczne (J. Milewski, 2016, s. 108-109).

Kryteria identyfikacji infrastruktury krytycznej

Próba identyfikacji obiektów, urządzeń, instalacji lub usług, których zniszczenie bądź problemy w ich funkcjonowaniu doprowadziłyby do sytuacji kryzysowej, jest kluczowym zadaniem w jej ochronie. W tym celu rozgranicza się dwie grupy kryteriów:

  • Kryteria systemowe (sektorowe) - można je określić jako parametry ilościowe lub funkcjonalne infrastruktury; charakteryzują parametry wchodzące w skład systemów infrastruktury krytycznej obiektów, urządzań oraz instalacji lub funkcje realizowane przez te obiekty i zapewniające identyfikację infrastruktury krytycznej,
  • Kryteria przekrojowe - określają skalę skutków zniszczenia, jak również zaprzestania funkcjonowania wskazanej infrastruktury, w tym między innymi:
- ofiar w ludziach,
- skutków finansowych,
- konieczności ewakuacji,
- utraty usługi,
- czasu odbudowy,
- efektów międzynarodowych,
- unikatowości (Z. Łukasik, W. Nowakowski, A. Kuśmińska-Fiałkowska, 2014, s. 759).

Wymienione kryteria mają charakter niejawny (J. Milewski, 2016, s. 102).

Rodzaje ochrony infrastruktury krytycznej

Przedstawione powyżej elementy ochrony infrastruktury krytycznej są ze sobą bardzo silnie powiązane i tylko poprzez łączne ich stosowanie mogą przynosić rezultaty. Aby ochrona infrastruktury krytycznej była skuteczna, powinna być realizowana na każdym poziomie i stanowić wspólny wkład zarówno administracji rządowej, samorządowej oraz operatorów i prawowitych właścicieli infrastruktury. Pozwoli to na zwiększenie znacznego poziomu bezpieczeństwa w państwie (M. Żuber, 2014, s. 193-194).

Wskazuje się następujące rodzaje ochrony infrastruktury krytycznej:

  • Ochrona fizyczna - ochrona osób (zapewnienie bezpieczeństwa życia, zdrowia i nietykalności osobistej). Realizowana jest przez pracowników ochrony, którzy bronią dostępu do obiektów, urządzeń, instalacji lub usług infrastruktury krytycznej.
  • Ochrona techniczna - ogół przedsięwzięć związana z budową i eksploatacją obiektów, urządzeń, instalacji i usług infrastruktury krytycznej, w tym również techniczne środki ochrony, minimalizujące zagrożenia IK.
  • Ochrona osobowa - ma na celu minimalizację ryzyka będącego skutkiem działań pracowników oraz usługodawców, którzy mogą dopuścić do zakłóceń w funkcjonowaniu infrastruktury krytycznej.
  • Ochrona teleinformatyczna - zespół przedsięwzięć i ich procedur, które mają na uwadze minimalizację zakłóceń w funkcjonowaniu IK związanych z wykorzystaniem do użytkowania tego typu infrastruktury systemów i sieci teleinformatycznych.
  • Ochrona prawna - związana z kształtem współczesnej gospodarki rynkowej, w której dochodzi do zagrożeń ze strony innych podmiotów państwowych lub prywatnych (T. Szewczyk, M. Pyznar, 2010, s. 58-59).

Bibliografia

Autor: Justyna Narkowicz