Gospodarka przestrzenna

Gospodarka przestrzenna
Polecane artykuły

Gospodarka przestrzenna jest to proces przemiany i kształtowania się stanu faktycznego przestrzeni w stan pożądany, który zaspokoi potrzeby społeczeństwa, zgodnie z zachowaniem ładu przestrzennego. Głównym celem gospodarki przestrzennej jest ochrona wartości przestrzeni, oraz racjonalne i świadome kształtowanie jej. [Kielesińska A. 2012]

Ład przestrzenny

Ład przestrzenny to taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym działania polityczne, gospodarcze i społeczne są zintegrowane w zgodzie ze środowiskiem i zachodzącymi w nim procesami przyrodniczymi. Ma to na celu zagwarantowanie fundamentalnych potrzeb społeczeństwa, zarówno współczesnego pokolenia jak i przyszłych pokoleń.

Rodzaje działalności Gospodarki Przestrzennej

Rodzaje działalności gospodarki przestrzennej wynikające z możliwości powstawania konfliktów spowodowanych potrzebą zwiększenia jednej z funkcji:

  • Koordynacyjno – regulacyjnaadministracja rządowa lub samorządowa, podejmuje decyzje przestrzenne dotyczące przeznaczenia i sposobu zagospodarowania gruntów, w oparciu o plany miejscowego zagospodarowania przestrzennego, lub przy ich braku, w oparciu o przepisy ogólne.
  • Inwestycyjna – zarządzana przez podmioty gospodarcze, państwowe, samorządowe bądź prywatne, zgodnie z ich własnymi zadaniami i celami.
  • Kontrolnenadzór administracji rządowej (wojewódzkiej lub resortowej) z punktu widzenia zgodności z prawem [Kielesińska A. 2012]

Przedmioty badań Gospodarki Przestrzennej

Gospodarka przestrzenna skupia się nad badaniami takich przedmiotów jak:

1. Miasta i regiony:

  • Do funkcji miast należą funkcje: handlowe, przemysłowe, budowlane, transportowe, finansowe, kulturalne i administracyjne
  • Sektory-czyli klasyfikacja funkcji miast: Sektor 1: górnictwo, rolnictwo, rybołówstwo. Sektor 2: przemysł, budownictwo. Sektor 3: usługi. Sektor 4: usługi nowoczesne
  • Funkcje można podzielić również na egzogeniczne (bazowe): zewnętrzne, miastotwórcze, pełnione na rzecz innych obszarów, oraz na endogeniczne (niebazowe): wewnętrzne, uzupełniające.
  • Rozróżniamy regiony przyrodnicze (pod kątem: budowy geologicznej, ukształtowania powierzchni, wody i gleby, klimatu, szaty roślinnej i zwierzęcej) oraz społeczno-gospodarcze (badane pod kątem np.: regionalnego PKB, zatrudnienia, usług, potencjału naukowego, otoczenia).
  • Regiony można wyodrębnić na podstawie jednego kryterium (np: gęstość zaludnienia), wielu kryteriów (np: liczba ludności miejskiej i wartości produkcji przemysłowej), według zwartości struktury, która została określona przez współzależne dziedziny działalności ludzkiej na danym terenie.

2. Przepływy i sieci:

  • Między regionami i miastami zachodzą przepływy informacji, dóbr czy ludzi.
  • Przepływy dóbr są możliwe, wtedy gdy zachodzą trzy warunki: istnieje regionalna komplementarność, nie istnieją możliwości pośrednie, oraz musi istnieć transportowa możliwość przemieszczania tych dóbr.
  • Rodzaje przepływów: konwekcja - przenoszenie/ przemieszczanie się dóbr lub ludzi, kondukcja - przewodzenie - nie wymaga fizycznego przemieszczania się mas, oraz radiacja - promieniowanie - jako przepływ informacji.

3. Przestrzeń:

  • Jest to dobro rzadkie, ilości przestrzeni nie da się powiększyć przez produkcję.
  • Konsekwencje rzadkości dóbr ekonomicznych według Markowskiego:
  1. Przestrzeń nie może bez ograniczeń podlegać prawom rynku, ponieważ ilości nie można powiększyć przez produkcję.
  2. Przestrzeń to dobro użytkowe publiczne, więc powinna być użytkowana w zgodzie z wartościami społecznymi, estetycznymi czy też kulturalnymi.
  3. Aby zapewnić kulturalne użytkowanie przestrzeni muszą być ustanowione prawa i środki egzekwowania tych praw.
  4. Obowiązkowa jest międzypokoleniowa etyka przestrzenna.

4. Problemy środowiskowe i ekologiczne:

  • Rozwój gospodarczy i zmiany środowiskowe powinny być traktowane jako współzależne procesy ewolucyjne.

[Domański. R, 2005, str. 21-43]

Uwarunkowania prawne Planowania Przestrzennego

Wszelkie dokumenty związane z Gospodarką przestrzenną powstają w oparciu o Ustawy takie jak np.:

  • Ustawa z dn. 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,
  • Ustawa z dn. 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami,
  • Ustawa z dn. 11 marca 2013 r. o samorządzie gminnym,
  • Ustawa z dn. 7 lipca 1994 r. prawo budowlane.

Bibliografia

Autor: Justyna Bielecka