Badania do pracy

Badania do pracy
Polecane artykuły

Badania do pracy - są to niezbędne badania, "którym musi poddać się osoba nowa przyjmowana do pracy lub inny pracownik ( w tym pracownik nieletni) przeniesiony na stanowisko, na którym występują warunki uciążliwe lub czynniki niezdrowe"[1].

Według Kodeksu pracy pracownik jest zobowiązany do przestrzegania przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy[2].

Przepisy ogólne

Kodeks pracy zawiera kilka ważnych reguł ogólnych dotyczących badań oraz szczególnej ochrony zdrowia[3]:

  • Pracodawca musi udzielić pracownicy ciężarnej zwolnień na wykonanie przez lekarza badań związanych z ciążą, jeśli nie ma możliwości na wykonanie tych badań poza godzinami pracy. Zatrudniona zachowuje także prawo do wynagrodzenia za czas nieobecny w pracy z tego powodu;
  • Pracownik młodociany podlega wstępnym badaniom lekarskim przed przyjęciem do pracy oraz badaniom okresowym i kontrolnym w trakcie jej realizacji;
  • Badania lekarskie przeprowadza się w miarę możliwości w godzinach pracy. Pracownikowi przysługuje prawo do wynagrodzenia za czas nie wykonywania pracy w związku z odbywaniem badań lekarskich;
  • Badania lekarskie przeprowadza się na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę;
  • Pracownik bez ważnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do wykonywania pracy na określonym stanowisku nie może zostać dopuszczony do pracy przez pracodawcę;
  • Wszelkie koszty badań do pracy są pokrywane przez pracodawcę, dodatkowo pracodawca ponosi inne koszty profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami, która jest niezbędna z uwagi na warunki pracy;
  • Jeśli pracownik nie wykona badania lekarskiego (w tym badania okresowego) pracodawca ma prawo zastosować:
    • upomnienie,
    • naganę,
    • karę pieniężną;
  • Pracodawca ma obowiązek skierowania pracownika przed podjęciem pracy na badania lekarskie. Brak takiego działania może skutkować nałożeniem grzywny przez Państwową Inspekcję Pracy w wysokości od 1000 zł do 30000 zł;

Skierowanie lekarskie

Skierowanie lekarskie wydawane jest przez pracodawcę. Powinno ono zawierać[4]:

  1. rodzaj badania profilaktycznego, jakie ma być wykonane;
  2. określone stanowisko pracy;
  3. aktualne wyniki badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących na danym stanowisku pracy;

Rodzaje badań do pracy

Kodeks pracy wyróżnia trzy następujące rodzaje badań lekarskich[5]:

  • wstępne badania lekarskie - podlegają im osoby, które są przyjmowane do pracy oraz pracownicy (w tym nieletni) przenoszeni na stanowiska pracy, na których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe;

Osobami zwolnionymi z wstępnych badań lekarskich są:

  1. osoby przyjmowane na to samo stanowisko pracy lub w tych samych warunkach przez tego samego pracodawcę w ciągu 30 dni od rozwiązania lub wygaśnięcia umowy,
  2. osoby przedstawiające aktualne orzeczenie lekarskie, stwierdzające brak przeciwwskazań do wykonywania pracy u następnego pracodawcy w ciągu 30 dni od wygaśnięcia lub rozwiązania poprzedniego stosunku pracy,
  3. osoby, które przyjmując się do pracy pozostają równocześnie w stosunku pracy z innym pracodawcą;
  • okresowe badania lekarskie - podlegają im wszyscy pracownicy, niezależnie od stanowiska pracy i warunków w jakich pracują. To lekarz ustala termin kolejnego badania w zależności od np. stanu zdrowia, lecz nie częściej niż co rok i nie rzadziej niż co 5 lat. Jeżeli pracownicy byli zatrudnieni w warunkach, które narażały ich na czynniki, substancje rakotwórcze i inne, pracodawca jest zobowiązany zapewnić im okresowe badania lekarskie:
    • po zaprzestaniu pracy w kontakcie z substancjami i czynnikami szkodliwymi dla zdrowia,
    • jeśli osoba chętna zgłosi wniosek o objęcie takimi badaniami po rozwiązaniu stosunku pracy;
  • kontrolne badania lekarskie - w przypadku niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni spowodowanej chorobą, pracownik jest zobowiązany poddać się kontrolnym badaniom lekarskim w celu stwierdzenia zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku;

Kto może wykonywać badania lekarskie?

Badania profilaktyczne oraz profilaktyczną opiekę zdrowotną wykonują[6]:

  • lekarze medycyny pracy, medycyny przemysłowej, medycyny morskiej i tropikalnej, medycyny kolejowej, medycyny lotniczej lub higieny pracy, którzy posiadają specjalistyczną wiedzę w tych dziedzinach;
  • zatrudnieni w pełnym wymiarze czasu na okres co najmniej 6 lat:
    • rejonowi lekarze przemysłowi,
    • lekarze działający w przemysłowych, publicznych zakładach opieki zdrowotnej,
    • rejonowi lub zakładowi lekarze kolejowej służby zdrowia,
    • lekarze rejonowi w zakładach opieki zdrowotnej dla szkół wyższych lub jednostek badawczo-rozwojowych,
    • lekarze zakładowi w publicznych zakładach opieki zdrowotnej,
    • lekarze w poradniach dla inwalidów;
  • lekarze, którzy pełnili służbę lub byli zatrudnieni w pełnym wymiarze czasowym przez co najmniej 3 lata w jednostkach wojskowych lub zakładach opieki zdrowotnej tworzonych i utrzymywanych przez MON lub MSW,
  • lekarze posiadający specjalistyczną wiedzę w dziedzinie medycyny ogólnej lub medycyny rodzinnej, jeśli badany pracownik nie pracuje w warunkach występowania czynników szkodliwych dla zdrowia lub warunków uciążliwych;

Lekarz podlega wojewódzkiemu ośrodkowi medycyny pracy, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania; jeśli stwierdzono uchybienia dotyczące trybu, zakresu i częstotliwości wykonywania badań lub wydawania i dokumentowania orzeczeń lekarskich, wszczyna się odpowiednie postępowanie do właściwej okręgowej rady lekarskiej lub okręgowego rzecznika odpowiedzialności zawodowej[7].

Badania czynnościowe osób z zawrotami głowy i zaburzeniami równowagi

Badanie układu równowagi obejmuje ocenę kliniczną na podstawie kwestionariuszy i skal czynnościowych oraz obiektywnych aparaturowych badań układu równowagi. Narzędziami do oceny objawów są[8]:

  • ćwiczenia Cawthworne’a-Cookseya - zestaw zadań obejmujących ruchy oka, głowy, całego ciała (skłony, obroty) i zmiany położenia ciała w stosunku do wektora grawitacji;
  • ocena stanu psychicznego oparta na przesiewowej Skali Lęku-Depresji Duke’a;
  • skala Równowagi Berg (BBS) - 14 zadań obejmujących utrzymanie równowagi i ogólnej sprawności;
  • dynamiczny indeks chodu (dynamic gait index) – składa się on z 8 zadań, obejmujących chód na płaskiej powierzchni ze stałą, a potem zmienną prędkością, z ruchami głowy w płaszczyźnie poziomej i pionowej, przechodzenie ponad przeszkodą i jej omijanie oraz wchodzenie po schodach;
  • test „wstań i idź" - zadanie na czas polegające na wstaniu z krzesła, przejściu 3 m, obrocie, powrocie i ponownym zajęciu pozycji siedzącej;
  • test dynamicznej ostrości wzroku - przeprowadzany za pomocą tablicy Snellena;
  • test Tinetti - składa się z 2 pod skal. W pierwszej części pacjent wykonuje 8 zadań, takich jak siedzenie, wstawanie, stanie, próba popchnięcia (wytrącania z pozycji równowagi) i obracanie się. W drugiej części w sposób szczegółowy oceniany jest chód, jego ciągłość, symetria i postawa ciała;
  • wideonystagmografia (VNG) - jest to zapis oczopląsu przy wykorzystaniu maski jednoocznej;
  • Posturografia statyczna - w badaniu oceniano szybkość wychyleń środka ciężkości z pozycji równowagi w 4 testach:
    • test 1 – na stabilnym podłożu, z otwartymi oczami,
    • test 2 – na stabilnym podłożu, z zamkniętymi oczami,
    • test 3 – na niestabilnym podłożu (gąbka), z otwartymi oczami,
    • test 4 – na niestabilnym podłożu, z zamkniętymi oczami;

Przypisy

  1. Ustawa Kodeks pracy art.229
  2. Ustawa Kodeks pracy art.211
  3. Ustawa Kodeks pracy art.185 §2,201,229 §2,229 §3,229 §4,229 §4a,229 §6,108,283
  4. Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy §4
  5. Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Ustawa Kodeks pracy art.229
  6. Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy §7
  7. Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy §10
  8. Zamysłowska-Szmytke E. i in. 2018, s. 181,182,183

Bibliografia

Uwaga.png

Treść tego artykułu została oparta na aktach prawnych.

Zwróć uwagę, że niektóre akty prawne mogły ulec zmianie od czasu publikacji tego tekstu.

Autor: Hubert Chojecki