Samoorganizacja: Różnice pomiędzy wersjami

m (Infobox update)
 
(LinkTitles.)
 
Linia 29: Linia 29:
 
* '''Organizacje pozarządowe'''
 
* '''Organizacje pozarządowe'''
 
* '''Ruchy społeczne'''
 
* '''Ruchy społeczne'''
* '''Trzeci sektor'''
+
* '''Trzeci [[sektor]]'''
 
<google>t</google>
 
<google>t</google>
  
Linia 46: Linia 46:
 
* zatrudnianie etatowego i nieetatowego personelu;  
 
* zatrudnianie etatowego i nieetatowego personelu;  
 
* ukierunkowanie na profesjonalne świadczenie usług publicznych i/lub działalność ekspercką;  
 
* ukierunkowanie na profesjonalne świadczenie usług publicznych i/lub działalność ekspercką;  
* internalizacja rynkowych reguł działania;  
+
* [[internalizacja]] rynkowych reguł działania;  
 
* zakorzenienie w środowisku miejskim, zwłaszcza wielkomiejskim, i powiązania transnarodowe
 
* zakorzenienie w środowisku miejskim, zwłaszcza wielkomiejskim, i powiązania transnarodowe
 
Za dominującą cechę logiki społecznej, która leży u podstaw funkcjonowania tego wzorca samoorganizacji powinno się uznawać profesjonalizacje. Jeśli chodzi o dominujący typ więzi preferowany przez wielu będą to więzi o charakterze kontraktualnym<ref>A. Gąsior-Niemiec, 2010, s.68-69</ref>
 
Za dominującą cechę logiki społecznej, która leży u podstaw funkcjonowania tego wzorca samoorganizacji powinno się uznawać profesjonalizacje. Jeśli chodzi o dominujący typ więzi preferowany przez wielu będą to więzi o charakterze kontraktualnym<ref>A. Gąsior-Niemiec, 2010, s.68-69</ref>
  
 
==Akcyjność==
 
==Akcyjność==
Ten tryb samoorganizacji charakteryzuje się spontanicznym, jednorazowym o okazjonalnym działaniem społecznym. Podejmowane są jednocześnie przez niezrzeszone formalne jednostki. Skala, zakres i częstotliwość tych działań posiadają bardzo zmienny charakter. Uzależniony jest on przede wszystkim od bodźca, który je wywołuje i wiarygodność instancji koordynującej wszystkie te działania. Wymieniamy dwa główne działania obejmujące:
+
Ten tryb samoorganizacji charakteryzuje się spontanicznym, jednorazowym o okazjonalnym działaniem społecznym. Podejmowane są jednocześnie przez niezrzeszone formalne jednostki. [[Skala]], [[zakres]] i częstotliwość tych działań posiadają bardzo zmienny charakter. Uzależniony jest on przede wszystkim od bodźca, który je wywołuje i [[wiarygodność]] instancji koordynującej wszystkie te działania. Wymieniamy dwa główne działania obejmujące:
 
*świadczenie datków materialnych i finansowych na rzecz „dobrej sprawy”
 
*świadczenie datków materialnych i finansowych na rzecz „dobrej sprawy”
 
*oferowanie pracy własnej jako formy wsparcia i pomocy dla poszkodowanych i pokrzywdzonych
 
*oferowanie pracy własnej jako formy wsparcia i pomocy dla poszkodowanych i pokrzywdzonych
Składki na cele organizowane przez parafie; Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy; zbiórki i aukcje organizowane przez stacje radiowe lub telewizyjne na rzecz chorych itd., są przykładami takich działań. Podstawową jak i  dominującą cechą logiki leżącej u podstaw funkcjonowania tego wzorca samoorganizacji społeczeństwa można uznać solidarność, a za dominujący typ więzi – więzi wspólnotowe (wspólnotę losu)<ref>A. Gąsior-Niemiec, 2010, s.69-70</ref>
+
Składki na [[cele]] organizowane przez parafie; Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy; zbiórki i aukcje organizowane przez stacje radiowe lub telewizyjne na rzecz chorych itd., są przykładami takich działań. Podstawową jak i  dominującą cechą logiki leżącej u podstaw funkcjonowania tego wzorca samoorganizacji społeczeństwa można uznać solidarność, a za dominujący typ więzi – więzi wspólnotowe (wspólnotę losu)<ref>A. Gąsior-Niemiec, 2010, s.69-70</ref>
  
 
==Samopomoc==
 
==Samopomoc==
Trzeci z trybów samoorganizacji społeczeństwa polskiego wyróżnionych powyżej jest najbardziej heterogeniczny. Obejmuje on wiele rozmaitych, bardziej i mniej zinstytucjonalizowanych, formy zaangażowania Polaków na rzecz wspólnego dobra, których wzorce i źródła pierwotne można znaleźć w tradycji lokalnej, narodowej i regionalnej. Komitet wiejski, grupa parafialna i samopomoc sąsiedzka to ich najbardziej typowe przejawy form. Dawna lokalna inteligencja podejmuje patronat nad takimi inicjatywami. Wyrastają z lokalnych i silnych więzi wspólnotowych, które maja często mieszany charakter, tj. sąsiedzki, religijny i terytorialny. Normę wzajemności można uznać za to, że jest ona dominującą cechą logiki społecznej, która wpisana jest w funkcjonowanie samopomocowego trybu samoorganizacji polskiego społeczeństwa<ref>A. Gąsior-Niemiec, 2010, s.71</ref>
+
Trzeci z trybów samoorganizacji społeczeństwa polskiego wyróżnionych powyżej jest najbardziej heterogeniczny. Obejmuje on wiele rozmaitych, bardziej i mniej zinstytucjonalizowanych, formy zaangażowania Polaków na rzecz wspólnego dobra, których wzorce i źródła pierwotne można znaleźć w tradycji lokalnej, narodowej i regionalnej. Komitet wiejski, [[grupa]] parafialna i samopomoc sąsiedzka to ich najbardziej typowe przejawy form. Dawna lokalna inteligencja podejmuje patronat nad takimi inicjatywami. Wyrastają z lokalnych i silnych więzi wspólnotowych, które maja często mieszany charakter, tj. sąsiedzki, religijny i terytorialny. Normę wzajemności można uznać za to, że jest ona dominującą cechą logiki społecznej, która wpisana jest w funkcjonowanie samopomocowego trybu samoorganizacji polskiego społeczeństwa<ref>A. Gąsior-Niemiec, 2010, s.71</ref>
  
 
==Bibliografia==
 
==Bibliografia==
* Brzezińska A. (2011) [https://www.researchgate.net/profile/Anna_Brzezinska/publication/281346849_1_Brzezinska_A_I_2011_Samoorganizacja_i_samopomoc_jaki_warunki_i_skutki_aktywnosci_spolecznosci_lokalnych_Polityka_Spoleczna_numer_specjalny_pt_Aktywizacja_spoleczna_a_rozwoj_spolecznosci_Zasoby_kompe/links/55e433bd08aecb1a7cc9f355/1-Brzezinska-A-I-2011-Samoorganizacja-i-samopomoc-jaki-warunki-i-skutki-aktywnosci-spolecznosci-lokalnych-Polityka-Spoleczna-numer-specjalny-pt-Aktywizacja-spoleczna-a-rozwoj-spolecznosci-Zasoby-ko.pdf#page=12 ''Samoorganizacja i samopomoc jako warunki i skutki aktywności społecznej społeczności lokalnej''] "Polityka społeczna",
+
* Brzezińska A. (2011) [https://www.researchgate.net/profile/Anna_Brzezinska/publication/281346849_1_Brzezinska_A_I_2011_Samoorganizacja_i_samopomoc_jaki_warunki_i_skutki_aktywnosci_spolecznosci_lokalnych_Polityka_Spoleczna_numer_specjalny_pt_Aktywizacja_spoleczna_a_rozwoj_spolecznosci_Zasoby_kompe/links/55e433bd08aecb1a7cc9f355/1-Brzezinska-A-I-2011-Samoorganizacja-i-samopomoc-jaki-warunki-i-skutki-aktywnosci-spolecznosci-lokalnych-Polityka-Spoleczna-numer-specjalny-pt-Aktywizacja-spoleczna-a-rozwoj-spolecznosci-Zasoby-ko.pdf#page=12 ''Samoorganizacja i samopomoc jako warunki i skutki aktywności społecznej społeczności lokalnej''] "[[Polityka]] społeczna",
 
*Ćwiklicki M, Jabłoński M, Włodarek T. (2010) [https://www.google.com/books?hl=pl&lr=&id=obiSBAAAQBAJ&oi=fnd&pg=PA7&dq=samoorganizacja&ots=ZUDNoiiEhV&sig=5aRFIoSyPEurUNOGuXRmzVibazY ''Samoorganizacja w zarządzaniu projektami metodą Scrum'']
 
*Ćwiklicki M, Jabłoński M, Włodarek T. (2010) [https://www.google.com/books?hl=pl&lr=&id=obiSBAAAQBAJ&oi=fnd&pg=PA7&dq=samoorganizacja&ots=ZUDNoiiEhV&sig=5aRFIoSyPEurUNOGuXRmzVibazY ''Samoorganizacja w zarządzaniu projektami metodą Scrum'']
 
* Everaere Ch. (2001) ''L'autonomie dans le travail: partee et limites'', Revue Francaise de Gestion,
 
* Everaere Ch. (2001) ''L'autonomie dans le travail: partee et limites'', Revue Francaise de Gestion,
 
* Gąsior-Niemiec A. (2010) [http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-a61dd89b-4c5a-4e20-b0cf-0c82154fbe3d/c/Anna_Gasior-Niemiec.pdf ''Wzory samoorganizacji Polaków na przełomie XX i XXI wieku''] "Polityka i Społeczeństwo", nr 7, s. 67-73
 
* Gąsior-Niemiec A. (2010) [http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-a61dd89b-4c5a-4e20-b0cf-0c82154fbe3d/c/Anna_Gasior-Niemiec.pdf ''Wzory samoorganizacji Polaków na przełomie XX i XXI wieku''] "Polityka i Społeczeństwo", nr 7, s. 67-73
* Piotr Gliński, Barbara Lewenstein, Andrzej Siciński (2000) ''Samoorganizacja społeczeństwa polskiego: trzeci sektor'', IFIS PAN, Warszawa,
+
* Piotr Gliński, Barbara Lewenstein, Andrzej Siciński (2000) ''Samoorganizacja społeczeństwa polskiego: [[trzeci sektor]]'', IFIS PAN, Warszawa,
 
* Stuart Kauffman (1995) ''At home in the universe: the search for laws of self-organization and complexity'' New York: Oxford University Press,  
 
* Stuart Kauffman (1995) ''At home in the universe: the search for laws of self-organization and complexity'' New York: Oxford University Press,  
  

Aktualna wersja na dzień 23:28, 21 maj 2020

Samoorganizacja
Polecane artykuły


Samoorganizacja - to w zależności od kontekstu i dyscypliny naukowej słowa samoorganizacja i samoporządkowanie mogą być traktowane jako synonimy lub mieć osobne znaczenia Jest to pojęcie powstałe w ramach paradygmatu złożoności, którzy stworzyli fizycy, chemicy i matematycy, w ujęciu tym samoorganizacja odnosiła się do uporządkowania procesów w czasie i (lub) przestrzeni. Samoorganizacja ma miejsce wówczas, gdy "operator sam organizuje wykonanie swoich zadań, modyfikuje sekwencje operacji, [...] współdziała z innymi, wybierając procedury [...]".

Obszary samoorganizacji

Wyróżniamy 3 różne obszary samorealizacji społeczeństwa:

  • Samoobrona
  • Samopomoc
  • Samorząd

Formy samoorganizacji

Formy samoorganizacji, które możemy wyróżnić to:

  • Inicjatywy obywatelskie
  • Organizacje pozarządowe
  • Ruchy społeczne
  • Trzeci sektor

Wzory samoorganizacji na przełomie XX i XXI wieku

Ogólnie mówiąc o samoorganizacji można pokusić się o stwierdzenie iż wyróżnia się trzy podstawowe wzorce (tryby) samoorganizacji społecznej Polaków. Jeśli potraktujemy te wzorce w kategoriach Weberowskich typów idealnych, można je określić terminami m.in.:

  • członkostwo
  • akcyjność
  • samopomoc

Mówiąc ogółem jedynie przejawy pierwszego z tych terminów (jeśli założymy formalne członkostwo w zarejestrowanych sądownie fundacjach i stowarzyszeniach) stają się przedmiotem wielu badań sondażowych i porównawczych. Natomiast dwa pozostałe są marginalizowane zarówno w dyskursie naukowym jak i w polityce. Ich istnienie jest często dokumentowane tylko i wyłącznie przez relacje dziennikarskie lub nie znajdują w ogóle odzwierciedlenia w odsłuchu publicznym. Mimo wspólnego podłoża tych trzech typów samoorganizacji Polaków jakim jest negatywne historyczne doświadczenie relacji między państwem a społeczeństwem, każdy z wyżej wymienionych jest jednak zakorzeniony w odmiennej logice społecznej. Niejednakowe podejścia do wytwarzania dobra wspólnego i różne typy więzi społecznej są podstawami tych logik. Kompatybilność każdego z tych wzorów jest bardzo zróżnicowana z wymogami ustanawianymi w ramach dominującego obecnie ładu instytucjonalnego, który przede wszystkim jest wynikiem zmian systemowych rozpoczętych na początku lat 90. XX wieku, integracji Polski z Unią Europejską a do tego rosnącej roli środków masowego przekazu jako źródeł świadomości społecznej, postaw i działań[1].

Członkostwo

Do tego trybu samoorganizacji musimy zaliczyć działania stowarzyszeń ukierunkowanych na tworzenie organizacji pozarządowych, które po 1989 roku złożyły się na Trzeci Sektor. Najważniejszymi cechami tych działań są m.in.:

  • formalne członkostwo;
  • status osoby prawnej;
  • hierarchiczna (biurokratyczna) struktura zarządu;
  • zatrudnianie etatowego i nieetatowego personelu;
  • ukierunkowanie na profesjonalne świadczenie usług publicznych i/lub działalność ekspercką;
  • internalizacja rynkowych reguł działania;
  • zakorzenienie w środowisku miejskim, zwłaszcza wielkomiejskim, i powiązania transnarodowe

Za dominującą cechę logiki społecznej, która leży u podstaw funkcjonowania tego wzorca samoorganizacji powinno się uznawać profesjonalizacje. Jeśli chodzi o dominujący typ więzi preferowany przez wielu będą to więzi o charakterze kontraktualnym[2]

Akcyjność

Ten tryb samoorganizacji charakteryzuje się spontanicznym, jednorazowym o okazjonalnym działaniem społecznym. Podejmowane są jednocześnie przez niezrzeszone formalne jednostki. Skala, zakres i częstotliwość tych działań posiadają bardzo zmienny charakter. Uzależniony jest on przede wszystkim od bodźca, który je wywołuje i wiarygodność instancji koordynującej wszystkie te działania. Wymieniamy dwa główne działania obejmujące:

  • świadczenie datków materialnych i finansowych na rzecz „dobrej sprawy”
  • oferowanie pracy własnej jako formy wsparcia i pomocy dla poszkodowanych i pokrzywdzonych

Składki na cele organizowane przez parafie; Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy; zbiórki i aukcje organizowane przez stacje radiowe lub telewizyjne na rzecz chorych itd., są przykładami takich działań. Podstawową jak i dominującą cechą logiki leżącej u podstaw funkcjonowania tego wzorca samoorganizacji społeczeństwa można uznać solidarność, a za dominujący typ więzi – więzi wspólnotowe (wspólnotę losu)[3]

Samopomoc

Trzeci z trybów samoorganizacji społeczeństwa polskiego wyróżnionych powyżej jest najbardziej heterogeniczny. Obejmuje on wiele rozmaitych, bardziej i mniej zinstytucjonalizowanych, formy zaangażowania Polaków na rzecz wspólnego dobra, których wzorce i źródła pierwotne można znaleźć w tradycji lokalnej, narodowej i regionalnej. Komitet wiejski, grupa parafialna i samopomoc sąsiedzka to ich najbardziej typowe przejawy form. Dawna lokalna inteligencja podejmuje patronat nad takimi inicjatywami. Wyrastają z lokalnych i silnych więzi wspólnotowych, które maja często mieszany charakter, tj. sąsiedzki, religijny i terytorialny. Normę wzajemności można uznać za to, że jest ona dominującą cechą logiki społecznej, która wpisana jest w funkcjonowanie samopomocowego trybu samoorganizacji polskiego społeczeństwa[4]

Bibliografia

Przypisy

  1. A. Gąsior-Niemiec, 2010, s.67-70
  2. A. Gąsior-Niemiec, 2010, s.68-69
  3. A. Gąsior-Niemiec, 2010, s.69-70
  4. A. Gąsior-Niemiec, 2010, s.71

Autor: Anna Jagieła; Krzysztof Lewandowski