Współpraca

Współpraca
Polecane artykuły

Współpraca - „praca wykonywana wspólnie z kimś, z innymi, wspólna praca, działalność prowadzona wspólnie” [1].

Pojęcie współpracy dotyczy wszystkich obszarów życia, w tym społeczno-gospodarczego. Wymiar ten obejmuje m.in.: współpracę finansową, polityczną, gospodarczą, prawną czy regionalną. Istota związków zachodzących między jednostkami, definiowanych jako współpraca, polega na dążeniu w jednym czasie, do wspólnego celu lub wzajemną pomoc w realizowaniu celów rozbieżnych.

W nauce o organizacji współpraca jest jedną z form współdziałania i oznacza kooperację pozytywną, której celem jest osiągnięcie efektu synergii. Zgodnie z definicją Jana Lichtarskiego jest to „podejmowanie działań wzajemnie zgodnych i uzupełniających się oraz mających pozytywne znaczenie z punktu widzenia ich wpływu na osiąganie celów przedsiębiorstw [2]. Tak zdefiniowana współpraca może dotyczyć całych organizacji, jej działów, grup czy jednostek, zajmujących się planowaniem, realizacją projektów czy produkcją [3].

Współpraca a współdziałanie

Współpraca i współdziałanie nie posiadają zdefiniowanego rozróżnienia, dlatego przeważnie używa się ich zamiennie (jako synonimy). Pomimo tego, autorzy literatury przedmiotu często definiują współpracę jako jedną z form, element szerszego pojęcia jakim jest współdziałanie, gdzie oprócz niej występować może współzabawa, współnauka. Można stwierdzić, że oba terminy zawierają m.in.[4]:

  • współzależność, która wynika z powiązań kapitałowych, personalnych czy zasobowych;
  • różnorakie oddziaływanie wzajemnych sił, wynikające z władzy;
  • zależności gospodarcze tworzące się w ramach procesu wymiany i transakcji;
  • działalność charakteryzującą się formalizacją wzajemnych relacji.

Współpraca zespołowa

Współpraca i zespołowość to osobliwa forma działań. Charakteryzuje się nie tylko współzależnością w osiąganiu celów i poczuciu współodpowiedzialności, ale także zaufaniem i skuteczną komunikacją między członkami zespołu. Współpraca zespołowa to jeden z komponentów każdej organizacji. O chęci do współpracy decydują m.in.: wyrozumiałość, empatia, gotowość do niesienia pomocy, tolerancja czy cierpliwość. O skuteczności współpracy zespołowej decydują determinanty takie jak [5]:

  • wykwalifikowana kadra, posiadająca oprócz odpowiednich kwalifikacji zawodowych, wysokie umiejętności interpersonalne
  • umiejętne tworzenie zespołów projektowych
  • kreatywne podejście do rozwiązywania pojawiających się problemów
  • praktyka dialogu podczas pracy zespołowej oraz wzajemny szacunek członków zespołu
  • świadomy menadżer, który aktywnie wspomaga zespół, pozostawia mu przestrzeń do działania, a wyznaczane przez niego zadania są mierzalne i skonkretyzowane.

Według T. Myjak współczesne przedsiębiorstwa powinny skupiać się na budowaniu efektywnej współpracy zespołowej, ponieważ [6]:

  • trudno wyobrazić sobie odnoszącą sukcesy organizację, która nie opiera się na dobrze zorganizowanej pracy zespołowej
  • w dobrze współpracującym zespole występuje zjawisko synergii
  • podczas współpracy zespołowej, członkowie dzielą się zgromadzoną wiedzą, doskonaląc tym samym swoje umiejętności
  • współpraca zespołowa sprzyja kreatywności.

Współpraca międzyorganizacyjna

Współpraca międzyorganizacyjna jest podstawą rozwoju organizacji. Definiowana jest jako sformalizowany, dobrowolny, korzystny i precyzyjnie zdefiniowany, nastawiony na osiągnięcie celu związek pomiędzy co najmniej dwoma organizacjami. Współprace dotyczą nie tylko przedsiębiorstw zajmujących się działalnością produkcyjną czy usługową, ale też ośrodków naukowo-badawczych, organizacji non-profit itp. Może przyjmować zarówno proste formy jak i złożone sieci współpracy.

Najczęstsze motywacje podejmowania współprac to m.in.: poprawienie wydajności, lepsze wykorzystywanie szans otoczenia, obniżenie kosztów, dostęp do zasobów dotychczas nieposiadanych przez organizacje, zwiększenie elastyczności działań, czy szybsze tempo rozwoju organizacji. Kolejnymi korzyściami mogą być: dostęp do informacji, wzajemne uczenie się, rozwój produktów czy możliwość zdobywania nowych rynków zbytu.

Do istotnych barier współpracy przedsiębiorstw należą m.in.: błędne wybory partnera, brak wzajemnego zaufania, odmienna kultura organizacyjna, rozbieżność celów i oportunizm partnera, nierównomierny poziom kompetencji i zaangażowania pracowników. Kolejną ważną przeszkodą efektywnej współpracy jest przedkładanie własnych celów kosztem celów partnera. Przykładem takich działań są nieuzasadnione żądania względem partnera, zatrzymywanie ważnych informacji czy próby wywierania nacisku [7].

Uwarunkowania skutecznej współpracy międzyorganizacyjnej

W obecnych czasach organizacje funkcjonują w warunkach powszechnych i coraz bardziej złożonych sieci organizacyjnych, czyli w warunkach interakcji i współdziałania z innymi podmiotami otoczenia. Bycie częścią sieci oznacza pomnożenie potencjału konkurencyjnego i efektywnościowego, poprzez dostęp do kompetencji i zasobów partnera [8]. Głównym warunkiem efektywnej współpracy międzyorganizacyjnej jest koordynacja sieci (ang.network governance), na którą składają się [9][10]:

  1. koordynacja rynkowa (oparta na cenie) – obejmuje klarowny podział specjalizacji, kompetencji, zarządzanie konfliktami między kooperantami oraz ich oczekiwania. Strony formalizują ustalenia dotyczące nie tylko ceny przedmiotu umowy, ale także ilość i jakość.
  2. koordynacja hierarchiczna (oparta na poleceniach) – obejmuje normy, zasady i procedury współpracy, a także systemy kontroli czy budżetowanie.
  3. koordynacja społeczna (oparta na zaufaniu) – dotyczy relacji i procesów społecznych, więzi, dzielonych wartości, norm i wzajemnego zaufania oraz zwraca uwagę na szybki, niezakłócony przebieg informacji.

Drugą zmienną wpływającą na skuteczność współdziałania jest bliskość, czyli podobieństwo cech, atrybutów i własności organizacji. Im bliższe są sobie organizacje, tym większe prawdopodobieństwo skutecznej współpracy. Hipoteza bliskości zakłada, że przyczynia się ona do m.in.: szybszego tworzenia wiedzy, wyższej skuteczności więzi i minimalizacji zagrożeń współpracy w sieci organizacyjnej.

Wymiary bliskości [11]:

  • geograficzny – niewielka odległość przestrzenna;
  • organizacyjny – podobieństwo warunków funkcjonowania organizacji;
  • poznawczy – zbieżność technologii, baz wiedzy;
  • instytucjonalny – zbieżność otoczenia instytucjonalnego (aspekty polityczno-prawne, kulturowe);
  • społeczny – podobieństwo relacji interpersonalnych oraz struktury.

Przypisy

  1. M. Szymczak (red.) 2002, s. 715
  2. 1992, s. 13
  3. Nowak D. 2012, s. 686
  4. Polak J. 2016, s. 285/286
  5. Myjak T. 2017
  6. 2017, s. 7
  7. Kabalska A. 2017, s. 128-132
  8. Skowron S. 2013, s. 7
  9. Czakon W. 2013, s. 63
  10. Klimas P. 2013, s. 190
  11. Klimas. P 2013, s. 193/194

Bibliografia

Autor: Zuzanna Czudaj

.