Stopa podatkowa

Z Encyklopedia Zarządzania
Skocz do: nawigacja, szukaj

Stopa podatkowa to procentowe wyrażenie sumy pieniężnej jaką zobowiązani jesteśmy zapłacić z racji istnienia nieodpłatnych, bezzwrotnych i przymusowych obciążeń nakładanych przez tzw. związki publicznoprawne. Inaczej rzecz ujmując, możemy mówić o stawce podatkowej, co zasadniczo sprowadza się do tego samego. W takim wypadku mamy do czynienia z kwotą płaconą przeważnie na rzecz państwa lub samorządu terytorialnego. W zależności od potrzeb operuje się stopą podatkową bądź kwotowo wyrażoną stawką podatkową.

Procentowo określona stopa podatkowa

W przypadku podatków gdzie płacimy pewien procent od podstawy opodatkowania, najczęściej wyróżnia się trzy rodzaje systemów podatkowych:

  • progresywny system podatkowy - wraz z wysokością dochodów rośnie stopa opodatkowania,
  • degresywne system podatkowy - wraz z wysokością dochodów maleje stopa opodatkowania,
  • podatki liniowe - stopa podatkowa jest wprost proporcjonalna do podstawy opodatkowania.



Przykłady powyższych 3 systemów dla podatków od osób fizycznych - PIT:

W zdecydowanej większości krajów mamy do czynienia z progresją podatkową. Dla przykładu w Polsce do 2008 roku obowiązywała 19%, 30% lub 40% stopa podatku od osób fizycznych, a od roku 2009 18% i 32% w zależności od uzyskiwanego dochodu.

Coraz częściej spotykamy się z liniową stawką podatku. Podatek liniowy został wprowadzony w wielu krajach Europy Środkowo-Wschodniej: obowiązuje m.in. w Estonii, na Łotwie, na Litwie, w Rosji, na Ukrainie, w Czechach, na Słowacji, w Rumunii, w Bułgarii, w Serbii (nie obowiązuje w Kosowie), w Czarnogórze, w Macedonii, w Albanii i w Gruzji. Stawka opodatkowania waha się między 10% a 35%.

Ewenementami są kraje, w których występuje degresywna stawka podatkowa jak np. w Bośni i Hercegowinie. Najwyższą stawkę, bo 20% płacą teoretycznie najbiedniejsi, odpowiednie niższe stawki (15%,12%,10%) zamożniejsi. Ponadto do roku 1995 krajem, w którym stosowano degresywne stawki podatkowe była Łotwa.

Kwotowo określona stawka podatkowa

Typowymi podatkami kwotowymi są przykładowo:

  • akcyza
  • podatek od gruntów
  • podatek od posiadanego psa
  • pogłówne (charakter bardziej historyczny)
  • taksa klimatyczna

Charakterystyczne w tego rodzaju ustalaniu stopy podatku jest podanie kwoty należnej, która jest taka sama dla wszystkich obywateli i jest niezależna od ceny rynkowej danego dobra.

Przykładowe kwoty podatku w Polsce na wybrane dobra podlegające opodatkowaniu:

W przypadku dóbr objętych akcyzą mamy do czynienia np. z następującymi stawkami podatkowymi: benzyna silnikowa podlega stawce 1565 zł/1000 l w, wódka - 4960 zł/100 l od 100% alkoholu etylowego zawartego w produkcie, wino - 158 zł/100 l, olej opałowy (prawidłowo zabarwiony, oznaczony znacznikiem fiskalnym i sprzedawany na cel opałowy) - 232 zł/1000 l (stan na dzień 1 stycznia 2007 r.).

Przykładem podatku od gruntów jest podatek rolny. Od 1 ha przeliczeniowego gruntów będących częścią gospodarstwa rolnego podatek zawiera się w równowartości pieniężnej 2,5 q żyta. Od 1 ha innych gruntów jest to równowartość pieniężna 5 q żyta. Ceny ustala się wg średniej skupu żyta za pierwsze trzy kwartały roku poprzedzającego rok podatkowy.

Do 2007 roku w Polsce obowiązywał podatek od posiadanego psa. Jego wysokość była określana przez gminy, ale ograniczona była przez rozporządzenie ministerialne i zazwyczaj kwota takiego podatku oscylowała w okolicach 40 zł. Obecnie podatek zastąpiony został fakultatywną opłatą nie wyższą niż 100 zł.

Taksa klimatyczna wprowadzana np. w momencie wpisania danego regionu czy tez miasta na listę "miejscowości turystycznych". Wprowadzenie taksy zapewnia dodatkowy dochód i przykładowo podejmowane próby w Krakowie, chociaż bezskuteczne, miały miały ustalać stawkę tego podatku w granicach 1,6zł/doba od turysty.

Bibliografia

  • Z. Dach, B. Szopa, Podstawy makroekonomii Polskie Towarzystwo Ekonomiczne Kraków 2004 s. 97

Autor: Piotr Gawlewicz