Stanisław Bieńkowski

Stanisław Bieńkowski
Polecane artykuły


Stanisław Bieńkowski (15 lutego 1882- 14 września 1958) - jeden z czołowych przedstawicieli nurtu humanizacyjnego. W latach 1945 do 1951 pełnił funkcję prorektora Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Ukończył Wydział Mechaniczny Politechniki w Charlottenburgu, gdzie w 1906 roku za swą pracę pt. "Projektowane i organizacja fabryki wiertarek" uzyskał tytuł inżyniera. Zawodową karierę rozpoczął od pracy w zakładzie produkującym kable, na podstawie zdobytych tam doświadczeń opracował teorię optymalnej wielkości przedsiębiorstwa (Martyniak Z. s. 176-184).

Optymalna wielkość przedsiębiorstwa

Stanisław Bieńkowski opracował teorię optymalnej wielkości przedsiębiorstwa, do wyrażenia której zastosował następujący wzór:

\(\frac{\sum p + \sum r + \sum k}{\sum W} \le \frac{\sum p_1 + \sum r_1 + \sum k_1}{\sum W_1}\)

gdzie:

  • p - płace personelu kierowniczego i administracyjnego skoncentrowanego zakładu
  • r - robocizna skoncentrowanego zakładu
  • k - rzeczowe koszty administracyjne skoncentrowanego zakładu
  • p1, r1, k1 - analogiczne składniki kosztów zakładów jednostkowych.
  • W - oznacza wydajność

Bieńkowski jest także autorem wzoru opisującego granicę rentowności koncentracji organizacyjnej:

\(\frac{\sum M}{\sum W} + \frac{\sum p + \sum r + \sum k + A}{\sum W * \alpha\,} \le \frac{\sum M_1}{\sum W_1} + \frac{\sum p_1 + \sum r_1 + \sum k_1 + A_1}{\sum W_1 * \alpha\,_1}\)

Gdzie:

  • A- oznacza koszty aktywizacji
  • M - koszt materiałowy
  • a - współczynnik wykorzystania maszyn

Młode lata

Prof. dr hab. inż. Stanisław Bieńkowski urodził się 15 lutego 1882 roku w znajdującym się w województwie Podlaskim mieście Białowieża koło Tucholi, które usytuowane jest niedaleko granicy z Białorusią. Młody Stanisław Bieńkowski studiował na Wydziale Mechanicznym na Politechnice w Berlinie (Charlottenburgu). W 1906 roku uzyskał na niej tytuł inżyniera za swoją pracę pt. “Projektowanie i organizacja fabryki wiertarek”.

Kariera zawodowa

Podczas studiów, młody Bieńkowski pracował w jednej z fabryk koncernu AEG (niem. Allgemeine Elektricitäts-Gesellschaft). Był to niemiecki koncern zajmujący się produkcją urządzeń i maszyn dla przemysłu elektrotechnicznego, założony przez przemysłowca Emila Rathenau’a. Jego siedziba znajdowała się w Berlinie. Bieńkowski właśnie tam zdobywał spore doświadczenie zawodowe, dzięki czemu w 1910 roku udało mu się tam obronić pracę doktorską. Rok później, w 1911 roku, Bieńkowski rozpoczął pracę we Lwowskim Banku Przemysłowym, co pozwoliło mu na przejście do przemysłu, gdzie mógł zarządzać różnego rodzaju przedsiębiorstwami. W 1925 roku Stanisław Bieńkowski rozpoczął pracę jako wykładowca na Politechnice Lwowskiej. Po dziesięciu latach pracy jako wykładowca, w 1935 roku przedstawił rozprawę habilitacyjną pt. “Organizacja i zarząd zakładu przemysłowego”. Dwa lata później, w 1937 roku, Stanisław Bieńkowski został docentem Politechniki Lubelskiej. W tym samym czasie rozpoczął pracę w znajdującej się w Krakowie Akademii Handlowej. Niewiele ponad rok później, Stanisław Bieńkowski został w niej kierownikiem Katedry Organizacji i Zarządu Przedsiębiorstw

Okres powojenny

Po zakończeniu II Wojny Światowej, Stanisław Bieńkowski ponowił działanie Instytutu Naukowego Organizacji i Kierownictwa. Obecnie dany instytut nosi nazwę “Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa”. Bieńkowski pełnił w tym instytucie funkcję prezesa aż do 1948 roku. W tym właśnie roku Instytut Naukowy Organizacji i Kierownictwa został przeniesiony do Warszawy. Ponadto, od lat 1945 do 1951, Bieńkowski był prorektorem w krakowskiej Akademii Handlowej, która obecnie nosi nazwę Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie. W 1951 roku Prof. Stanisław zdecydował się przejść na emeryturę.

Wybrane prace Bieńkowskiego

W 1910 roku Stanisław Bieńkowski broni pracę doktorską pt. "Wpływ czynników zewnętrznych na wydajność pracy w fabryce kabli". Jest on także autorem badań z zakresu psychologii i fizjologii pracy. Na szczególną uwagę zasługuje pionierski fragment jego pracy zatytułowany "Ergologia" analizujący takie aspekty, jak:

  • bilans energetyczny organizmu ludzkiego
  • wpływ zmęczenia na wydajność
  • fizjologiczne aspekty wypoczynku
  • wpływ wprawy na wydajność
  • przebieg wydajności dziennej i tygodniowej

Bieńkowski w swych opracowaniach poruszał wiele rozmaitych aspektów z zakresu organizacji. Jego praca pt.' "Dobór pracowników jako współczynnik zmniejszenia kosztów produkcji" opublikowana w 1931r. porusza problemy związane z psychotechniką, rozważa także w szerokim zakresie zagadnienie motywacji, łącząc jej aspekty ekonomiczne i psychologiczne. Analizując zagadnienie reorganizacji, zwracał szczególną uwagę na kwestie natury psychologicznej, mówił o tzw. prawie inercji i prawie przekory. Prawo inercji (bezwładności) wg Bieńkowskiego dotyczy nie tylko ciał materialnych, ale także nastawień psychicznych. Rozpatrując rolę podświadomości w kształtowaniu ludzkich postaw opisał warunki, których spełnienie ułatwić może kształtowanie postaw pomocnych we wdrażaniu zmian organizacyjnych. Są one następujące:

  • usunięcie dotychczasowych nawyków,
  • przekonanie o celowości innego postępowania,
  • kształtowanie podświadomości celem przyjęcia innych nawyków
  • Za sprawą tzw. triady Bieńkowskiego usystematyzował zasady budowania struktur organizacyjnych, które opierały się na 3 zasadniczych prawach:
  • prawo rozgraniczenia kompetencji
  • prawo wyjątku
  • prawo najkrótszej drogi, czyli najmniejszej liczby punktów przebiegowych

Bieńkowski zajmował się także badaniem cech kierowniczych, do najistotniejszych zaliczył: wolę, odwagę oraz przewidywanie, jako cechy uzupełniające opisał: doświadczenie, opanowanie oraz zdolność podporządkowania się. Swoje wnioski i spostrzeżenia zawarł w opracowaniu pt. "Psychologia kierownictwa" (Martyniak Z. s. 176-184).

Bibliografia

Autor: Karol Jędrzejewski, Marek Żurkowski