Zakaz konkurencji

Zakaz konkurencji
Polecane artykuły

Zakaz konkurencji to zobowiązanie zawarte pomiędzy pracownikiem, a pracodawcą, stanowiące o niemożności prowadzenia działań konkurencyjnych wobec pracodawcy, a także świadczeń pracy w oparciu o stosunek pracy (lub na mocy innej podstawy prawnej) na rzecz podmiotu konkurencyjnego[1]. W zależności od potrzeby, umowę zakazującą konkurencji można podpisać zarówno na czas trwania stosunku pracy jak i okres po jego zakończeniu. Główne cele regulacji to dbałość o interesy osób prowadzących przedsiębiorstwo i ich ochrona.

Zakaz konkurencji w ramach stosunku pracy

Według postanowień opisanych w zawartej umowie, na mocy Art. 1011 § 1 kodeksu pracy[1], pracownik nie może przejawiać działalności szkodzącej pracodawcy w ramach stosunku pracy bądź na innej podstawie prawnej świadczyć pracy na korzyść podmiotu konkurencyjnego. W praktycznym punkcie widzenia pracownik, który podpisał umowę, podczas stosunku pracy zobowiązał się nie prowadzić działalności, która narusza lub zagraża interesom pracodawcy, oraz której prowadzenie określono jako zabronione w łączącym zobowiązaniu. Rozumie się przez to zarówno osobiste kierowanie działalnością, jak i za pomocą pośredników, udzielanie doradztwa czy pełnienie funkcji agenta. Według M. Romera szkodliwa działalność to także rola wspólnika cichego oraz jawnego, komandytariusza, udziałowca w spółce z o. o. lub akcjonariusza [2]. Dodatkowo jak głosi Art. 1011 § 2 kodeksu pracy "Pracodawca, który poniósł szkodę wskutek naruszenia przez pracownika zakazu konkurencji przewidzianego u umowie, może dochodzić od pracownika wyrównania tej szkody" [3] na określonych warunkach.

Zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy

W wypadku wystąpienia sytuacji, w której pracownik ma dostęp do poufnych i szczególnie ważnych informacji, które w przypadku ujawnienia narażałyby pracodawcę na straty, zgodnie z Art. 1012 kodeksu pracy[4] istnieje możliwość zawarcia umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy. Określa ona[5][6]:

  • czas obowiązywania zakazu,
  • warunki przedwczesnego rozwiązania,
  • wielkość odszkodowania, które jest należne pracownikowi, jeśli przekracza stawkę minimalną (25% wynagrodzenia otrzymywanego przed ustaniem stosunku pracy).

W przypadku sporów dotyczących wysokości odszkodowań orzeka sąd pracy.

Zakaz może przestać obowiązywać przed przewidzianym terminem, gdy[7]:

  • pracodawca nie wywiąże się z wypłaty odszkodowania
  • ustanie przyczyna, która uzasadniała zakaz

Forma umowy o zakazie konkurencji

Zarówno umowa o zakazie konkurencji w ramach stosunku pracy jak i umowa o Zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy pod rygorem nieważności wymagają zawarcia w formie pisemnej czynności prawnej [8]. Aby ją zachować należy złożyć dokument standardowego bądź elektronicznego oświadczenia woli z podpisem na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli.

Odmowa zawarcia umowy o zakazie konkurencji

Przyczyną wypowiedzenia stosunku pracy może być odmowa podpisania umowy o zakazie konkurencji. Pracownik posiada prawo do niezaakceptowania zakazu [9], jednak często wiąże się to z uzasadnioną stratą zatrudnienia. Zasadność wypowiedzenia ustala się w oparciu o warunki prezentowane w przedstawianej umowie. Jeśli znajdują się w niej postanowienia prawnie nieakceptowane, wypowiedzenie stosunku pracy nie jest uzasadniane odrzuceniem umowy. “Odmowa podpisania przez pracownika umowy o zakazie prowadzenia działalności konkurencyjnej nie jest uzasadnioną przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę, jeżeli przedstawiony przez pracodawcę projekt tej umowy zawierał postanowienia niezgodne z przepisami Kodeksu pracy”[10].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Art. 1011 § 1 Dz.U. 2019 poz. 1040
  2. M. Romer, Prawo pracy. Komentarz, Warszawa, s. 845
  3. Art. 1011 § 2 Dz.U. 2019 poz. 1040
  4. Art. 1012 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy
  5. Art. 1012 § 1 Dz.U. 2019 poz. 1040
  6. Art. 1012 § 3 Dz.U. 2019 poz. 1040
  7. Art. 1012 § 2 Dz.U. 2019 poz. 1040
  8. Art. 1013 Dz.U. 2019 poz. 1040
  9. Wyrok SN - I PK 411/02 z dnia 24 września 2003r
  10. Wyrok SN - I PKN 333/97 z dnia 3 listopada 1997 r.

Bibliografia

Autor: Marta Bożętka, Mikołaj Dorman, Łukasz Drosdek, Hubert Chojecki

Uwaga.png

Treść tego artykułu została oparta na aktach prawnych.

Zwróć uwagę, że niektóre akty prawne mogły ulec zmianie od czasu publikacji tego tekstu.