Organizacja przerw w pracy

Organizacja przerw w pracy
Polecane artykuły


Przerwa w pracy to planowane lub nieplanowane zaprzestanie procesu pracy w czasie dnia pracy. Podstawowym celem organizowania przerw w pracy jest usunięcie objawów zmęczenia. Długość przerw w pracy zależy głównie od charakteru pracy (praca lekka, praca ciężka) oraz tempa pracy.

Rodzaje przerw w pracy

  • przerwy dowolne - występują, gdy pracownik robi je z własnej woli we własnym zakresie
  • przerwy zorganizowane - z góry ustalone przez firmę
  • przerwy niezorganizowane - wynikają z nieprzewidzianych zdarzeń np: uszkodzenie maszyny, brak surowca itp.

Zasady wyznaczania przerw w pracy

  • suma przerw w pracy nie powinna przekraczać 15% całkowitego czasu pracy, a przy pracach ciężkich powinna wynosić 20 - 30% całkowitego czasu pracy,
  • planując jedną przerwę należy ją umiejscowić pomiędzy a całkowitego czasu pracy,
  • w przypadku dwóch przerw ? powinny one dzielić całkowity czas pracy na trzy równe części przy jednoczesnym założeniu, że przerwa pierwsza jest krótsza od przerwy drugiej,
  • w przypadku ciężkich prac fizycznych liczba przerw powinna przekraczać dwa,
  • zaleca się stosowanie przerw częstszych lecz krótszych - wynika to z zależności pomiędzy efektem wypoczynku a czasem trwania przerwy - efekt wypoczynku spada wraz z czasem trwania przerwy.

Cel wyznaczania przerw w pracy

Stosowanie przerw w pracy ma duży wpływ na efektywność pracy. Celowe przerwanie procesu pracy zwiększa wydajność pracy po przerwie. Częste, zaplanowane przerwy w pracy zmieniają nastawienie pracownika do pracy oraz wpływają na odprężenie i odpoczynek podczas przerwy. W wyznaczonym czasie przerwy może on opuścić stanowisko pracy bez żadnych konsekwencji. Zaplanowanie przerw pozwala również zniwelować ilość przerw dowolnych. Popularnym przykładem przerwy w krajach zachodnich jest tzw. lunch, który jest zaplanowany między godziną 12.00 a 13.00, a więc w okresie znacznego spadku gotowości do pracy. Podczas lunchu pracownik zmuszony jest do wykonywania czynności nie związanych z pracą takich jak posiłek, przegląd prasy, wypicie kawy. Lunch trwa ok. 1h. Po powrocie z lunchu gotowość do pracy pracowników oraz wydajność pracy wzrastają.

Przerwy zaliczanie i nie zaliczane do czasu pracy

Przerwy zaliczane do czasu pracy: [1]

  • Przerwa dla pracowników, których czas pracy wynosi nie mniej niż 6 godzin na dobę. W tym przypadku pracownikowi przysługuje 15 minut przerwy. [2]
  • Przerwy przy pracy monotonnej lub prowadzonej z góry w określonym tempie.
  • Przerwy przy pracy w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia.
  • Przerwy na karmienie dziecka piersią. Kobiety karmiące jedno dziecko mają mieć zapewnione przez pracodawcę dwie przerwy trwające pół godziny (jeśli pracują poniżej 6 godzin dziennie przysługuje im jedna przerwa). W przypadku gdy kobieta karmi więcej niż jedno dziecko przysługują jej dwie przerwy trwające po 45 minut każda. [3]
  • Przerwy w pracy dla osoby niepełnosprawnej.
  • Przerwy dla osób pracujących przy monitorach ekranowych. Na każdą godzinę pracy przy monitorze ekranowym pracownikowi przysługuje 5 minut przerwy. Można skumulować należny czas za maksymalnie trzy godziny (tj. 15 minut)
  • Przerwy dla pracownika młodocianego.
  • Przerwy na czas szkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.
  • Przerwy w pracy w związku z badaniem okresowym i kontrolnym badaniem lekarskim.

Przerwy nie zaliczane do czasu pracy: [4]

  • Dodatkowa przerwa wprowadzona przez pracodawcę.
  • Przerwa dla pracownika zatrudnionego w systemie przerywanego czasu pracy.
  • Straty czasu wynikające: [5]
  1. Z nieodpowiedniej organizacji przez kierownictwo procesu produkcji. Zaliczane są do tego czasu przestoje produkcyjne wynikające z braku zleceń dla pracowników, materiałów potrzebnych do kontynuowania produkcji, narzędzi niezbędnych do wykonywania zlecenia, energii elektrycznej lub inne.
  2. Z nieodpowiedniej organizacji pracy przez samego pracownika. Są to straty nie związane z potrzebami fizjologicznymi zaliczanymi do czasu pracy są to między innymi spóźnienia (w przypadku gdy pracownik jest zatrudniony na pracę w określonych godzinach pracy), wyjścia z pracy przed ukończeniem zmiany lub ustalonego czasu pracy oraz bezzasadne opuszczenie stanowiska pracy.

Bibliografia

Autor: Agnieszka Nieć, Bartosz Matela

  1. Kodeks pracy Dz.U. 2016 poz. 1666, Dział 5-8, s. 63-104
  2. Kodeks pracy Dz.U. 2016 poz. 1666, Dział 5, rozdz. 6, s. 64
  3. Kodeks pracy Dz.U. 2016 poz. 1666, Dział 8, s. 103 art. 187, M.Olesiak 2013, s. 80-88
  4. J. Mioduszewski 2013, s. 45-48
  5. M. Olesiak 2013, s. 80-88